Thử nghiệm giai đoạn 3 INTerpath-001 mang đến tin vui đáng kể về điều trị melanoma sau phẫu thuật: thêm vắc-xin cá thể hóa intismeran autogene vào Keytruda giúp giảm nguy cơ tái phát hoặc tử vong so với chỉ dùng Keytruda. Tuy nhiên, kết quả lạc quan trên lâm sàng không ngăn được cổ phiếu Moderna lao dốc. Một phần lý do là thị trường đã đặt kỳ vọng rất cao vào dữ liệu này và vào tiềm năng của công nghệ vượt ra ngoài melanoma.
1
8
Các con số chính của thử nghiệm
Nghiên cứu tuyển 1.137 người mắc melanoma nguy cơ cao đã được phẫu thuật cắt bỏ khối u. Sau thời gian theo dõi trung vị 24,6 tháng, nhóm dùng intismeran autogene cùng Keytruda có nguy cơ tái phát hoặc tử vong thấp hơn 42% so với nhóm chỉ dùng Keytruda. Tỷ số nguy cơ (hazard ratio, HR) là 0,58; khoảng tin cậy 95% từ 0,45 đến 0,75, với p<0,001.
4
7
Ở mốc hai năm, 82,2% người trong nhóm phối hợp vẫn sống mà không tái phát, so với 70,0% ở nhóm đối chứng—chênh lệch tuyệt đối 12,2 điểm phần trăm.
2 Phối hợp này cũng giảm 38% nguy cơ di căn xa hoặc tử vong.
6
15
Cần phân biệt cách diễn đạt: “giảm 42%” là mức giảm tương đối của nguy cơ biến cố theo HR, không phải tăng 42 điểm phần trăm về tỷ lệ sống, cũng không có nghĩa riêng nguy cơ tử vong giảm 42%.
Công bố của Merck cho biết lợi ích lớn hơn sau sáu tháng: trong một phân tích độ nhạy được xác định trước, HR là 0,42, tương ứng giảm 58% nguy cơ tái phát hoặc tử vong trong giai đoạn đó. Đây là phân tích theo khoảng thời gian, cần đọc cùng kết quả chính của toàn bộ thời gian theo dõi; bản thân con số này không chứng minh rằng sáu tháng đầu hoàn toàn không có lợi ích.
4
Vì sao giới chuyên môn lạc quan, còn nhà đầu tư thất vọng?
Với bác sĩ, việc một thử nghiệm giai đoạn 3 lớn cho thấy kết quả tốt hơn Keytruda đơn độc là tín hiệu có ý nghĩa đối với bệnh nhân sau phẫu thuật. Điều đó giải thích vì sao kết quả được mô tả như một bước tiến và gợi mở khả năng trở thành lựa chọn điều trị quan trọng. Dù vậy, “có tiềm năng thành tiêu chuẩn điều trị” không đồng nghĩa đây đã là phương pháp được phê duyệt hoặc đã trở thành tiêu chuẩn chăm sóc.
1
7
Thị trường nhìn vào một câu hỏi khác: liệu kết quả có vượt mức kỳ vọng đã được phản ánh vào giá cổ phiếu hay không? Trước khi dữ liệu chi tiết được công bố, cổ phiếu Moderna đã tăng mạnh; Reuters cho biết giá gần gấp bốn kể từ khi hai công ty thông báo thử nghiệm thành công vào tháng 8. Khi kết quả cụ thể xuất hiện, cổ phiếu giảm hơn 25% trong phiên và đóng cửa thấp hơn 17,6%.
1
7
17
Một điểm so sánh làm nhà đầu tư dè dặt là mức giảm nguy cơ 42% trong giai đoạn 3 thấp hơn con số khoảng 49% được nhắc đến từ nghiên cứu giai đoạn 2. So sánh giữa hai thử nghiệm cần thận trọng, vì quy mô và nhóm bệnh nhân có thể khác nhau; thông tin trong các nguồn hiện có chưa đủ để kết luận khác biệt về nguy cơ ban đầu của người tham gia giải thích được chênh lệch này.
13
16
Các nhận định của giới phân tích cũng xoay quanh quy mô cơ hội thương mại. RBC đặt câu hỏi về giá trị thương mại so với các lựa chọn miễn dịch trị liệu trước phẫu thuật; BMO lưu ý dữ liệu melanoma chưa chứng minh hiệu quả ở các loại ung thư khác. Đây là những câu hỏi về tiềm năng kinh doanh, không phải bằng chứng cho thấy vắc-xin không hiệu quả trong thử nghiệm melanoma.
12
14
Rò rỉ dữ liệu và những điều còn bỏ ngỏ
Kết quả bị rò rỉ vào ngày 22 tháng 10, trước lịch trình công bố. Sau đó, ESMO—Hiệp hội Ung thư Nội khoa châu Âu—đưa thông tin bị giữ theo lệnh cấm công bố ra sớm, trước buổi trình bày dự kiến ngày 24 tháng 10 tại Madrid.
8
15
Một vắc-xin được thiết kế riêng cho từng khối u đặt ra yêu cầu sản xuất cá thể hóa. Tuy nhiên, các trích đoạn nguồn hiện có không đủ để xác nhận quy trình mất khoảng sáu tuần, hoặc kết luận thời gian sản xuất đó là nguyên nhân khiến lợi ích biểu hiện rõ hơn sau sáu tháng. Dữ liệu được cung cấp cũng chưa đủ chi tiết để so sánh chắc chắn mức độ nguy cơ giữa những người tham gia thử nghiệm giai đoạn 2 và giai đoạn 3.
Các kết quả về sống không tái phát và không di căn xa là những chỉ số quan trọng, nhưng chưa thay thế được dữ liệu sống còn tổng thể. Độ bền của lợi ích về lâu dài và khả năng sản xuất vắc-xin cá thể hóa ở quy mô thương mại cũng vẫn là những câu hỏi cần theo dõi.
4
7
Reuters đưa tin hai công ty đang chuẩn bị hồ sơ xin phê duyệt tại Mỹ và kỳ vọng vắc-xin có thể ra mắt vào năm 2027. Đây là kế hoạch và kỳ vọng được đưa tin, không phải cam kết rằng cơ quan quản lý sẽ phê duyệt vào thời điểm đó.
Tóm lại, thử nghiệm cho thấy tín hiệu lâm sàng đáng khích lệ ở bệnh nhân melanoma đã phẫu thuật, nhưng cổ phiếu phản ánh kỳ vọng cao hơn về độ lớn của lợi ích và khả năng ứng dụng rộng. Hai nhận định có thể cùng đúng: kết quả đáng chú ý với người bệnh melanoma, nhưng chưa giải quyết hết câu hỏi thương mại và khoa học mà thị trường đặt ra.
1
2
8