Hàn Quốc, Nhật Bản đưa robot vào xưởng đóng tàu để cạnh tranh với Trung Quốc

Các xưởng đóng tàu Hàn Quốc và Nhật Bản đang thử đưa robot vào những việc như hàn, sơn và các công đoạn lặp lại hoặc nguy hiểm. Mục tiêu là bù đắp tình trạng thiếu lao động lành nghề, xử lý lượng đơn hàng tồn đọng lớn và cạnh tranh với các đối thủ Trung Quốc có chi phí thấp hơn. Đích đến là những “xưởng tàu thông minh” vận hành liên tục hơn — chứ chưa phải thay thế hoàn toàn đội ngũ công nhân có tay nghề. 61213

Đơn hàng mới không đồng nghĩa với sản lượng tàu

Theo số liệu của hãng môi giới tàu biển Clarksons được dẫn trong các bài tường thuật, các xưởng Trung Quốc chiếm 63% đơn đặt đóng tàu mới trên toàn cầu năm trước. Con số này phản ánh đơn hàng được nhận, không phải số tàu đã hoàn thành hoặc tỷ trọng sản lượng thực tế. 1213

Các nguồn hiện có không đưa ra tỷ trọng sản lượng tàu riêng, đáng tin cậy của Hàn Quốc và Nhật Bản. Vì vậy, không thể dùng chúng để so trực tiếp sản lượng của hai nước với mức 63% đơn hàng mới của Trung Quốc.

Robot đang được dùng vào những việc nào?

• HD Hyundai: Các xưởng của tập đoàn đang ứng dụng hàn robot và phát triển những máy đa chức năng có hỗ trợ AI. Tại HD Hyundai Samho, một robot được cho là có thể xử lý tối đa 50 cụm hàn mỗi ngày, so với 30 cụm của một công nhân lành nghề. Mức chênh lệch này tương đương khoảng 67% ở riêng công việc được nêu, không có nghĩa năng suất đóng toàn bộ con tàu tăng 67%. HD Hyundai cũng theo đuổi việc dùng AI, dữ liệu lớn và bản sao số để tự động hóa một phần dây chuyền vào năm 2030. 7813

• Hanwha Ocean: Tại xưởng Geoje, AI và robot hỗ trợ khoảng 67% công đoạn hàn trong nhà xưởng. Công ty đặt mục tiêu đến năm 2030 tự động hóa hoàn toàn quy trình hàn được nêu và tự động hóa 50% khâu xử lý bề mặt, sơn. Đây là các mục tiêu, không phải mức tự động hóa đã đạt được trên toàn bộ xưởng. 1541

• Fanuc và các xưởng Nhật Bản: Nhà sản xuất robot công nghiệp Nhật Bản đã phát triển hai mẫu robot dành riêng cho ngành đóng tàu, phục vụ hàn và sơn. Fanuc từng nêu tham vọng triển khai số robot tương đương với lực lượng lao động đóng tàu Nhật Bản, khoảng 75.000 người, để có thể tăng hoạt động ban đêm. Đây là định hướng được nêu ra, không phải số robot đã được triển khai hay mức tăng năng suất đã được kiểm chứng. 1213

Vì sao xưởng tàu khó tự động hóa?

Đóng tàu không giống sản xuất hàng loạt trên dây chuyền chuẩn hóa: thiết kế và kết cấu mỗi con tàu khác nhau, còn nhiều vị trí làm việc chật hẹp, không theo khuôn mẫu. Những điều kiện đó khiến robot khó vận hành như trong một nhà máy có quy trình cố định, và công nhân giàu kinh nghiệm vẫn rất cần thiết. 6

Chi phí đầu tư và tích hợp thiết bị cũng có thể làm chậm quá trình triển khai; các nguồn hiện có không đưa ra một con số chi phí đủ tin cậy để khái quát. Bên cạnh bài toán kỹ thuật, việc làm là mối quan tâm thực tế của người lao động: công đoàn công nhân kim loại Hàn Quốc đã nêu yêu cầu bảo đảm việc làm khi doanh nghiệp tăng sử dụng AI và robot. 61

Vì thế, các con số về robot hiện nay cho thấy những bước tiến ở từng công đoạn cụ thể, chứ chưa chứng minh rằng xưởng tàu có thể hoạt động mà không cần công nhân. Thách thức của Hàn Quốc và Nhật Bản là tự động hóa đủ hiệu quả để cạnh tranh, đồng thời thích ứng với môi trường đóng tàu phức tạp và nhu cầu lao động lành nghề.