325 triệu thùng đã được giải phóng, nhưng kế hoạch dầu diesel mới của G7 vẫn còn điểm chưa rõ

Tính đến ngày 3/10, các nước thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đưa khoảng 325 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu ra thị trường, trong tổng số 400 triệu thùng cam kết hồi tháng 3. Như vậy, hơn 80% cam kết đã được thực hiện, còn khoảng 75 triệu thùng.46

Trong khi đó, kế hoạch mới của G7 là phối hợp giải phóng 100 triệu thùng dầu diesel và các loại dầu dự trữ khác thông qua IEA. Đợt này sẽ bắt đầu ngay, kéo dài trong bốn tháng và dành một lượng diesel đáng kể cho 20 ngày đầu. Tuy nhiên, thông tin công bố chưa xác nhận 100 triệu thùng đó có tính cả phần còn lại của cam kết tháng 3 hay là lượng bổ sung. Vì vậy, chưa thể cộng hai con số thành một tổng lượng dầu riêng biệt đã được xác nhận.4

Vì sao G7 ưu tiên dầu diesel?

Hai con số phản ánh hai việc khác nhau: 325 triệu thùng là lượng đã giải phóng theo quyết định của IEA hồi tháng 3; còn 100 triệu thùng là kế hoạch mới của G7. IEA trước đó cảnh báo thị trường diesel và nhiên liệu máy bay đặc biệt dễ bị ảnh hưởng nếu sản lượng và xuất khẩu từ Trung Đông bị gián đoạn kéo dài, trong khi các nơi khác có ít dư địa để tăng sản lượng.612

Dầu diesel thành phẩm có thể đáp ứng nhu cầu nhiên liệu trực tiếp hơn dầu thô, vốn phải qua khâu lọc dầu trước khi sử dụng. Pháp từng đề xuất chia thành 50 triệu thùng diesel từ các nước châu Âu và 50 triệu thùng dầu thô từ thành viên IEA. Nhưng đây là đề xuất được thảo luận trước quyết định của G7, không phải cơ cấu phân bổ đã được nhóm xác nhận. Tuyên bố của G7 nhấn mạnh việc đưa một lượng diesel đáng kể ra thị trường sớm, chứ không xác nhận tỷ lệ chia 50–50.

Lịch lọc dầu và cam kết không hạn chế xuất khẩu

Bên cạnh việc giải phóng dự trữ, G7 đề xuất phối hợp lịch bảo dưỡng để tránh nhiều nhà máy lọc dầu cùng ngừng hoạt động một lúc, đồng thời tạm thời tăng mức sử dụng công suất ở nơi có thể. Nhóm cũng kêu gọi các thành viên tránh áp dụng hạn chế xuất khẩu năng lượng và sản phẩm năng lượng giữa các đối tác, và khuyến khích làm việc với những nước có năng lực lọc dầu đáng kể.

Các bước này nhằm tận dụng tốt hơn nguồn dầu thô và sản phẩm đã qua lọc đang có. Tuy nhiên, chúng không bảo đảm có thể bù được lượng cung bị ảnh hưởng bởi gián đoạn tại eo biển Hormuz hoặc khắc phục mọi hạn chế về sản lượng và công suất lọc dầu.12

Chưa rõ khi nào các kho dự trữ sẽ được bổ sung

Kế hoạch công bố nêu thời gian giải phóng và việc ưu tiên đưa diesel ra thị trường sớm, nhưng các thông tin hiện có chưa đưa ra lịch cụ thể để mua dầu bổ sung vào kho dự trữ khẩn cấp. Do đó, vẫn còn câu hỏi về cách cân bằng giữa việc khôi phục dự trữ trong dài hạn và nguồn cung dành cho người mua trước mắt.

Có thể xem gói biện pháp của G7 là nỗ lực hỗ trợ nguồn cung trong ngắn hạn, chứ chưa phải bằng chứng cho thấy tình trạng thiếu diesel đã được giải quyết. Tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào lượng sản phẩm được đưa ra, tốc độ đến thị trường và khả năng các biện pháp về lọc dầu, thương mại giúp giảm bớt những hạn chế hiện hữu.12