Chênh lệch trái phiếu Pháp–Đức tăng vọt: Áp lực vay nợ và phép thử ngân sách 2027

Chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm giữa Pháp và Đức đã tăng từ khoảng 50 lên 150 điểm cơ bản trong bốn tuần. Nói đơn giản, nhà đầu tư hiện đòi hỏi mức lợi suất cao hơn khoảng 1 điểm phần trăm so với trước để nắm giữ trái phiếu Pháp thay vì trái phiếu Đức. Đằng sau đợt tăng là lo ngại về thâm hụt, nợ công và bất ổn chính trị tại Pháp. 712

150 điểm cơ bản có nghĩa là gì?

Một điểm cơ bản bằng 0,01 điểm phần trăm. Chênh lệch này so sánh lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm với trái phiếu Đức có cùng kỳ hạn. Vì vậy, mức 150 điểm cơ bản tương đương phần lợi suất cao hơn khoảng 1,5 điểm phần trăm cho trái phiếu Pháp.

Các bản tin ghi nhận mức chênh lệch khác nhau tùy thời điểm: Bloomberg đưa tin con số là 154 điểm cơ bản vào thứ Sáu, trong khi một số bài viết mô tả mức này vào khoảng 150. Điểm đáng chú ý là đà tăng mạnh, không phải một con số cố định trong phiên giao dịch. 27

Vì sao nhà đầu tư đòi hỏi phần bù rủi ro cao hơn?

Thâm hụt ngân sách kéo dài và nợ công cao là những mối lo chính. Nhà đầu tư cũng cân nhắc việc một quốc gia bị chia rẽ về chính trị có thể thống nhất các biện pháp tài khóa khó khăn hay không, nhất là khi cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 đang đến gần. 14

Chênh lệch có thể nới rộng khi nhà đầu tư bán trái phiếu Pháp, đồng thời tìm đến trái phiếu Đức như một lựa chọn an toàn hơn. Các bài tường thuật về đợt bán tháo ghi nhận nhu cầu trú ẩn vào trái phiếu Đức song song với áp lực lên chi phí vay của Pháp. 15

Lợi suất trái phiếu Pháp kỳ hạn 10 năm đã tiến sát 5%. Đây là mức thị trường yêu cầu tại thời điểm đó, không có nghĩa lãi suất của toàn bộ trái phiếu Pháp đang lưu hành lập tức thay đổi. Tuy nhiên, lợi suất thị trường cao hơn khiến việc vay mới và đảo nợ tốn kém hơn; chi phí trả lãi tăng cũng có thể gây thêm sức ép lên ngân sách về sau. 917

Ngân sách 2027 là phép thử về tính khả thi và sự ủng hộ chính trị

Dự thảo ngân sách 2027 của chính phủ đặt mục tiêu đưa thâm hụt từ mức ước tính 5,4% GDP năm 2026 xuống 5,0% năm 2027. Kế hoạch kết hợp tiết kiệm chi tiêu với các biện pháp tăng thu, trong đó có đóng băng lương khu vực công và điều chỉnh liên quan đến lương hưu, ngân sách địa phương, y tế và một số ưu đãi thuế. 4

Những lựa chọn này khiến mục tiêu tài khóa phải cạnh tranh với các nhu cầu chi tiêu công khác. Ngân sách còn cần giành được sự ủng hộ tại Quốc hội, sau đó chính phủ phải thực hiện được các khoản tiết kiệm và nguồn thu đã đề ra. Vì thế, nhà đầu tư không chỉ nhìn vào mục tiêu công bố mà còn đánh giá liệu Pháp có thể thông qua và triển khai kế hoạch hay không. 1

Ngay cả khi đạt mục tiêu 5,0%, thâm hụt vẫn còn đáng kể. Dự thảo có thể cho thấy nỗ lực đưa tài chính công vào quỹ đạo vững hơn, nhưng chỉ riêng kế hoạch này chưa đủ để trấn an thị trường. 413

Tác động có thể lan sang thị trường trái phiếu eurozone

Pháp là một trong những nước phát hành trái phiếu lớn của khu vực đồng euro, nên phần bù rủi ro tăng đã thu hút sự chú ý vượt ra ngoài chi phí vay của riêng nước này. Các bản tin cũng ghi nhận áp lực trên trái phiếu chính phủ ở những nước khác trong khu vực, dù vấn đề tài khóa và chính trị của Pháp góp phần khiến trái phiếu nước này giảm giá mạnh hơn. Sức ép kéo dài có thể khiến nhà đầu tư tiếp tục theo dõi phần bù rủi ro ở các thị trường khác, nhưng những nguồn tin hiện có không khẳng định đà tăng của chênh lệch Pháp–Đức chắc chắn sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng thị trường trên diện rộng. 315

ECB không phải là “phao cứu sinh” tự động

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) có các công cụ mua trái phiếu, trong đó có Công cụ Bảo vệ Truyền dẫn Chính sách (TPI). Tuy nhiên, nhà hoạch định chính sách ECB Joachim Nagel cho biết các công cụ này nhằm bảo vệ việc truyền dẫn chính sách tiền tệ và ổn định giá cả, chứ không nhắm đến việc kiểm soát chênh lệch lợi suất của một quốc gia cụ thể.

Điều đó có nghĩa ECB chưa hứa sẽ giới hạn chi phí vay của Pháp chỉ vì lợi suất tăng. Các công cụ can thiệp của ngân hàng trung ương được đặt trong bối cảnh thị trường diễn biến hỗn loạn; trong khi đó, những lo ngại được nêu quanh đợt bán tháo trái phiếu Pháp tập trung vào triển vọng ngân sách và khả năng chính trị để xử lý vấn đề. 1

Điều cần theo dõi tiếp theo

Phép thử quan trọng là liệu chính phủ có thể giành đủ ủng hộ cho ngân sách 2027 và thực hiện các biện pháp giảm thâm hụt hay không. Nếu kế hoạch thiếu sức thuyết phục hoặc vấp phải trở ngại tại Quốc hội, chi phí vay của Pháp có thể tiếp tục chịu áp lực, còn tiền lãi nợ tăng sẽ thu hẹp thêm dư địa ngân sách trong tương lai. Ngược lại, nếu các biện pháp được thông qua và triển khai, chúng có thể giúp giải tỏa một phần lo ngại của nhà đầu tư — dù hướng đi của chênh lệch lợi suất vẫn chưa chắc chắn. 1417