Vì sao cựu quan chức Mỹ muốn cấm bán và bảo dưỡng máy quang khắc DUV tại Trung Quốc?

Một số cựu quan chức Mỹ muốn ngăn cả việc bán mới lẫn bảo dưỡng máy quang khắc DUV nhúng tại Trung Quốc. Lập luận của họ là hạn chế xuất khẩu máy mới vẫn để ngỏ hai con đường: các nhà sản xuất chip có thể tiếp tục mua thiết bị, còn những máy đã lắp đặt vẫn có thể được duy trì hoạt động. Theo một ước tính được viện dẫn trong lời kêu gọi, các nhà máy chip thuộc sở hữu Trung Quốc đã có 343 hệ thống DUV nhúng vào đầu năm 2026, trị giá hàng tỷ USD. Đây là con số ước tính, không phải danh mục máy móc đã được xác minh công khai.3

Vì sao máy DUV vẫn quan trọng?

Quang khắc EUV được dùng để sản xuất những dòng chip tiên tiến nhất, và Trung Quốc chưa được tiếp cận các hệ thống EUV. Tuy vậy, điều đó không đồng nghĩa nước này không thể sản xuất một số loại chip tiên tiến. Bằng cách lặp lại nhiều bước tạo mẫu, thiết bị DUV có thể được dùng để sản xuất chip logic thuộc lớp 7 nm. Một báo cáo về công nghệ này cho biết các nhà sản xuất chip Trung Quốc đã dùng DUV để tạo ra chip ở cấp độ đó mà không cần EUV.15

Điều khiến các cựu quan chức lo ngại là một lượng lớn máy DUV nhúng đang hoạt động có thể hỗ trợ sản xuất chip tiên tiến, trong đó có những loại liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Vì thế, ước tính về số máy tích lũy là trọng tâm trong lập luận của họ: chỉ chặn các thương vụ mua máy mới có thể chưa nhanh chóng hạn chế được sản lượng nếu thiết bị hiện có vẫn tiếp tục hoạt động.315

Đề xuất cấm toàn diện sẽ thay đổi điều gì?

Các quy định xuất khẩu của Hà Lan hiện yêu cầu cấp phép đối với một số máy quang khắc tiên tiến. Đề xuất mà các cựu quan chức ủng hộ sẽ rộng hơn: hạn chế bán máy DUV nhúng trên phạm vi toàn Trung Quốc, đồng thời ngăn bảo dưỡng các máy đã được đưa vào sử dụng. Như vậy, biện pháp này không chỉ nhắm vào một số lô hàng hoặc những công ty bị chỉ định riêng lẻ.4

Bảo dưỡng là điểm đáng chú ý vì lệnh cấm bán chỉ ảnh hưởng đến các đợt giao hàng trong tương lai. Một bài viết về hai nhà sản xuất chip nhớ lớn của Trung Quốc cho biết lượng máy họ dự trữ có thể hỗ trợ kế hoạch mở rộng công suất trong ba năm. Thông tin đó nói về kế hoạch của hai doanh nghiệp này, chứ không xác định mọi nhà máy chip tại Trung Quốc có thể hoạt động bao lâu nếu không mua máy mới hoặc không được bảo dưỡng.19

Đạo luật MATCH có thể làm gì — và giới hạn ở đâu?

Đạo luật MATCH là một hướng lập pháp riêng, nhằm mở rộng hạn chế và điều chỉnh quy định của Mỹ theo hướng đồng bộ với các đồng minh, trong đó có Hà Lan và Nhật Bản. Theo Reuters, một phiên bản đã được thu hẹp của dự luật vẫn bao gồm hạn chế trên phạm vi toàn quốc đối với máy DUV nhúng của ASML. Tuy nhiên, đây vẫn là dự luật được đề xuất, không phải lệnh cấm toàn diện đã được ban hành.12

Nếu các đồng minh không thống nhất kiểm soát xuất khẩu, theo một số bài viết, Washington có thể tìm cách sử dụng các quy định của Mỹ — trong đó có việc mở rộng Quy tắc Sản phẩm Trực tiếp Nước ngoài (Foreign Direct Product Rule) — để áp dụng hạn chế với thiết bị có chứa công nghệ Mỹ. Đây là cơ chế thực thi được đề xuất; điều đó không chứng minh Mỹ có thể tự động áp lệnh cấm bảo dưỡng toàn diện lên một nhà cung cấp Hà Lan nếu không có sự hợp tác của Hà Lan.9

Những đánh đổi và điều chưa chắc chắn

Một lệnh cấm có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của ASML tại Trung Quốc. Tuy nhiên, các số liệu doanh thu hiện có không cho biết việc hạn chế bảo dưỡng sẽ tác động ra sao đến công ty hoặc sản lượng chip của Trung Quốc. Trung Quốc chiếm 19% doanh thu bán hệ thống ròng được báo cáo của ASML trong quý I/2026 và 14% trong quý II.58

Trung Quốc cũng đang phát triển thiết bị quang khắc nhúng trong nước. Các thông tin hiện có ghi nhận tiến triển, nhưng chưa xác định rõ tốc độ phát triển cũng như khả năng cạnh tranh của sản phẩm nội địa.18 Sự chưa chắc chắn này có thể dẫn đến hai chiều tác động: thiết bị trong nước về lâu dài có thể giảm hiệu quả của các hạn chế, trong khi lệnh cấm trong ngắn hạn vẫn có thể thu hẹp khả năng tiếp cận máy nhập khẩu và dịch vụ hỗ trợ.

Lập luận cốt lõi ủng hộ đề xuất khá rõ: nếu ước tính về lượng máy tích lũy là lớn và dịch vụ bảo dưỡng giúp chúng tiếp tục hữu dụng, chỉ hạn chế bán mới có thể vẫn để lại một số lượng đáng kể thiết bị đang hoạt động. Nhưng con số ước tính chưa phải danh mục được xác nhận, Đạo luật MATCH chưa thành luật, còn nỗ lực thay thế bằng thiết bị nội địa và số liệu doanh thu của ASML đều chưa cho biết lệnh cấm toàn diện sẽ làm thay đổi năng lực sản xuất chip của Trung Quốc nhanh đến mức nào.