Cơn sốt tên miền .si sau khi Trump thúc đẩy tên gọi “Super Intelligence”

Tên miền quốc gia .si của Slovenia bất ngờ thu hút lượng đăng ký lớn sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump quảng bá cụm từ “Super Intelligence” (SI) thay cho trí tuệ nhân tạo (AI). Làn sóng tăng theo hai đợt: sau bài phát biểu của ông tại Liên Hợp Quốc ngày 22/9, rồi một lần nữa sau sắc lệnh hành pháp ngày 29/9 yêu cầu các cơ quan liên bang dùng “SI” và “Super Intelligence”. Đợt tăng đã được ghi nhận rõ; nhưng chưa có bằng chứng xác nhận những người thân cận với Trump mua tên miền trước để hưởng lợi từ thay đổi này. 1417

Lượng đăng ký .si tăng mạnh đến mức nào?

Register.si, đơn vị quản lý tên miền quốc gia Slovenia, cho biết có khoảng 44.000 địa chỉ .si mới được đăng ký trong tháng 9, so với chưa đến 2.000 trong tháng 8. Một thống kê khác công bố con số 46.066 lượt đăng ký mới trong tháng 9. Đây là số tên miền đăng ký mới, không phải tổng số tên miền .si đang tồn tại. 118

Đà tăng đã xuất hiện trước khi sắc lệnh được ký:

• Sau bài phát biểu của Trump tại Liên Hợp Quốc ngày 22/9, Register.si ghi nhận 3.930 tên miền mới trong 24 giờ—nhiều hơn cả 3.515 tên miền được đăng ký trong suốt tháng 8. 16
• Netcraft cho biết số đăng ký .si vượt .ai trong 25 giờ sau bài phát biểu đó. 14
• Sau khi Trump ký sắc lệnh ngày 29/9, số đăng ký .si mỗi ngày tăng hơn gấp đôi so với giai đoạn từ bài phát biểu đến ngày ký. Register.si cũng ghi nhận 11.000 lượt đăng ký mới trong ngày 30/9. 101

Sắc lệnh yêu cầu nhánh hành pháp, trong phạm vi pháp luật cho phép, dùng “Super Intelligence” và “SI” thay cho “Artificial Intelligence” và “AI”. 17 Mốc thời gian cho thấy sự quan tâm đến tên miền trùng với thay đổi thuật ngữ, nhưng số liệu cả tháng 9 bao gồm cả giai đoạn trước lẫn sau khi sắc lệnh được ký.

Việc rao bán lại và mức giá cho thấy điều gì?

Bằng chứng rõ nhất về hành vi của một bộ phận người mua đến từ Netcraft, công ty chuyên về bảo mật tên miền. Công ty này phát hiện hơn một nửa số tên miền .si đăng ký trong khoảng thời gian từ bài đăng trước đó của Trump trên mạng xã hội đến bài phát biểu tại Liên Hợp Quốc sau này được rao bán trên sàn giao dịch tên miền Dynadot. Điều đó cho thấy một số người mua có thể đã đầu cơ để bán lại; tuy nhiên, việc rao bán không chứng minh tên miền đã được bán hay chủ sở hữu có lãi. 14

Theo Netcraft, giá .si vào khoảng 11 USD cho một năm, trong khi .ai có giá khoảng 180 USD cho kỳ đăng ký tối thiểu hai năm tại thời điểm báo cáo. Vì thời hạn đăng ký khác nhau, và giá còn tùy thuộc người bán cũng như thời điểm, đây không phải là so sánh trực tiếp theo cùng một điều kiện. 14

Slovenia có thể hưởng lợi tài chính không?

Cơn sốt đăng ký đưa tên miền quốc gia của Slovenia lên tầm chú ý quốc tế và tạo ra lượng giao dịch lớn. Tuy vậy, các thông tin hiện có không xác định Slovenia hay cơ quan quản lý tên miền giữ lại bao nhiêu doanh thu từ đợt tăng này. Register.si bác bỏ suy đoán rằng làn sóng quan tâm sẽ đem về cho họ hàng triệu USD, vì vậy không nên xem số lượt đăng ký đơn thuần là bằng chứng về một khoản thu lớn cho ngân sách công. 4

Số liệu có chứng minh người trong cuộc mua tên miền trước không?

Chưa. Lượng đăng ký tăng mạnh trước sắc lệnh ngày 29/9, nhưng Trump đã công khai nhắc đến cách gọi “SI” trước khi ký sắc lệnh, trong đó có bài phát biểu tại Liên Hợp Quốc ngày 22/9. Vì vậy, đăng ký tên miền trước ngày ký không đồng nghĩa với việc mua trước khi ý tưởng được công bố. 1417

Một số cáo buộc riêng đề cập đến hoạt động đăng ký .si từ sớm hơn và cho rằng người có liên hệ với chính quyền có thể đã dự đoán việc đổi tên. Snopes cho biết cáo buộc Trump cùng các cộng sự sắp xếp thay đổi này để kiếm lời từ tên miền .si vẫn chưa được chứng minh. Các thông tin hiện có chưa xác định ai sở hữu những tên miền được nhắc đến, liệu người bị cáo buộc có biết trước hay không, hoặc họ có kiếm được tiền từ việc bán tên miền hay không. 1315

Tóm lại: số liệu từ cơ quan đăng ký và đơn vị theo dõi ngành cho thấy cơn sốt tên miền là có thật; giả thuyết người trong cuộc trục lợi chính trị thì chưa có bằng chứng xác nhận. Việc một số tên miền được rao bán cho thấy có thể đã xảy ra đầu cơ, nhưng không tiết lộ danh tính người mua hay chứng minh họ đã thu được lợi nhuận.