Ngày càng nhiều người lo mạng xã hội gây hại cho dân chủ

Khảo sát năm 2026 của Pew Research Center cho thấy công chúng nhìn nhận mạng xã hội theo hai chiều: nền tảng giúp mọi người cập nhật thông tin và lên tiếng về chính trị, nhưng ngày càng nhiều người cho rằng chúng tạo điều kiện cho thao túng, làm sâu sắc thêm chia rẽ và gây hại cho dân chủ. Đây là đánh giá của người tham gia khảo sát, không phải bằng chứng cho thấy mạng xã hội trực tiếp gây ra những hệ quả đó.

Lợi ích đi cùng nỗi lo về thao túng và chia rẽ

Người được hỏi ghi nhận mạng xã hội có thể giúp lan truyền thông tin và mở rộng cơ hội tham gia thảo luận chính trị. Tuy nhiên, nhiều người cũng lo các nền tảng khiến việc tác động đến công chúng trở nên dễ dàng hơn và khoét sâu khác biệt quan điểm. Hai cách nhìn này cùng tồn tại: người dùng có thể coi mạng xã hội là một kênh để tham gia đời sống chính trị, đồng thời lo ngại ảnh hưởng của nó đối với môi trường dân chủ. 1

Cần phân biệt cảm nhận với quan hệ nhân quả. Khảo sát phản ánh cách người dân đánh giá ảnh hưởng của mạng xã hội, chứ không chứng minh nền tảng đã làm thay đổi hành vi chính trị hay làm suy yếu các thể chế dân chủ.

Lo ngại tăng lên so với năm 2022

Một số so sánh theo quốc gia cho thấy quan điểm đã thay đổi đáng kể. Tại Đức, tỷ lệ người nói mạng xã hội là điều tiêu cực đối với dân chủ tăng từ 41% năm 2022 lên 61% năm 2026. 4 Cũng tại Đức, tỷ lệ cho rằng internet và mạng xã hội khiến mọi người chia rẽ hơn về quan điểm chính trị tăng từ 65% lên 82% trong cùng giai đoạn. 6

Mỹ vẫn là một trong những nơi có cái nhìn tiêu cực rõ nét: 64% người trưởng thành tại đây cho rằng mạng xã hội gây hại nhiều hơn là có lợi cho nền dân chủ. 2 Con số này phản ánh đánh giá chung của người được hỏi, không có nghĩa mọi người dùng hay mọi nền tảng đều có tác động giống nhau.

Không có một kết luận chung cho mọi quốc gia

Ý kiến khác biệt đáng kể giữa các nước. Pew ghi nhận một xu hướng rộng: người dân ở các quốc gia có thu nhập cao thường bày tỏ quan ngại nhiều hơn, trong khi đánh giá về tiềm năng dân chủ của mạng xã hội tại một số nước thu nhập thấp tích cực hơn. Tuy vậy, đây chỉ là xu hướng tổng quát, không thể áp dụng đồng loạt cho từng quốc gia hay từng cá nhân.

Khảo sát đặt chính sách và kiện tụng vào bối cảnh, chứ không quyết định kết quả

Những quan ngại của công chúng xuất hiện trong bối cảnh các nền tảng lớn đang chịu thêm giám sát và đối mặt với kiện tụng. Reuters đưa tin Meta, Snap và TikTok đã bị kiện với cáo buộc gây hại cho người dùng, và một số vụ việc đã được giải quyết bằng thỏa thuận. Tuy nhiên, ý kiến công chúng về tác động đối với dân chủ không thay thế chứng cứ hay câu hỏi pháp lý trong từng vụ kiện.

Australia là một ví dụ về những lựa chọn chính sách đang được tranh luận. Nước này đã ban hành luật hạn chế trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội vào tháng 12-2025; theo khảo sát của Pew, 82% người trưởng thành Australia ủng hộ hạn chế quyền truy cập của trẻ em. Riêng đề xuất cho phép người dùng chọn không sử dụng bảng tin được cá nhân hóa bằng thuật toán vẫn là một hướng chính sách khác. 17

Các kết quả khảo sát và cuộc tranh luận chính sách cùng cho thấy một thế giằng co: công chúng muốn giữ những lợi ích về thông tin và tham gia mà mạng xã hội đem lại, nhưng cũng muốn hạn chế những tác hại mà họ liên hệ với thao túng và chia rẽ. Khảo sát ghi nhận mối lo đó; nó chưa trả lời biện pháp nào sẽ hiệu quả.