Bản cáo bạch IPO của Anthropic phơi bày nghịch lý: thúc đẩy AI, đồng thời cảnh báo rủi ro

Dự thảo hồ sơ IPO của Anthropic đưa ra hai luận điểm song hành: AI ngày càng mạnh có thể tạo ra giá trị kinh tế rất lớn, nhưng cũng có thể bị sử dụng sai mục đích hoặc gây ra những rủi ro nghiêm trọng. Đây là nghịch lý cốt lõi trong lời kêu gọi đầu tư của hãng đứng sau Claude: Anthropic muốn huy động vốn để mở rộng phát triển, đồng thời cho rằng cần thận trọng trước chính những năng lực mới mà cuộc đua ấy tạo ra. Reuters đưa tin dựa trên một bản dự thảo bảo mật; đây chưa phải bản cáo bạch cuối cùng hay một đợt IPO đã hoàn tất. 810

An toàn và cuộc đua năng lực

Anthropic lập luận rằng phát triển các mô hình tiên tiến giúp công ty nghiên cứu và giảm thiểu rủi ro. Nhưng hồ sơ cũng cảnh báo AI tiên tiến có thể gây ra “rủi ro thảm khốc hoặc hiện sinh đối với nhân loại”. Những khả năng ngày càng tự chủ có thể dẫn tới hành vi bất ngờ và gây hại, theo các vấn đề được nêu trong hồ sơ. Vì vậy, đầu tư vào an toàn và tiếp tục phát triển sản phẩm không phải hai việc tách biệt — và việc làm điều thứ nhất không tự động chứng minh rằng rủi ro của điều thứ hai đã được kiểm soát. 610

Định giá lớn, chi phí còn lớn hơn

Mức định giá IPO được nhắc tới là hơn 2.000 tỷ USD, trong khi doanh thu của Anthropic tăng gần 12 lần, lên gần 4,6 tỷ USD năm 2025. Tuy nhiên, công ty cũng ghi nhận khoản lỗ ròng gần 42 tỷ USD trong năm đó. Theo bản dự thảo, Anthropic dự kiến cam kết ít nhất 518 tỷ USD cho hạ tầng trong vòng một thập kỷ — một khoản đầu tư nhằm đáp ứng nhu cầu tính toán ngày càng lớn. Nhà đầu tư sẽ phải cân nhắc liệu tăng trưởng và doanh thu tương lai có đủ để bù đắp quy mô chi phí này hay không. 8911

Quyền kiểm soát của nhà sáng lập

Cấu trúc được đề xuất sẽ trao cho bảy nhà đồng sáng lập tổng cộng 50,1% quyền biểu quyết trong phần lớn vấn đề của công ty. Lập luận ủng hộ mô hình này là quyền kiểm soát tập trung có thể giúp bảo vệ sứ mệnh dài hạn khỏi áp lực lợi nhuận ngắn hạn. Nhưng với cổ đông bên ngoài, câu hỏi là họ sẽ có thể giám sát và buộc ban lãnh đạo chịu trách nhiệm đến mức nào nếu quyền biểu quyết chủ yếu nằm trong tay nhà sáng lập. 5

Muốn tự chủ nhưng vẫn dựa vào các tập đoàn công nghệ lớn

Các đối tác đám mây giúp Anthropic tiếp cận năng lực tính toán và khách hàng, nhưng sự phụ thuộc vào một nhóm nhỏ các doanh nghiệp lớn cũng là rủi ro kinh doanh. Theo bản dự thảo được Reuters xem xét, 47% doanh số bán cho khách hàng trong năm trước đi qua các đối tác đám mây Amazon và Google. Những công ty này có thể đồng thời giữ vai trò nhà cung cấp, nhà đầu tư, khách hàng hoặc đối thủ, khiến tuyên bố tự định hướng con đường phát triển AI của Anthropic trở nên phức tạp hơn. 2

Hồ sơ hình dung AI có thể làm biến đổi nền kinh tế toàn cầu sâu sắc, nhưng vẫn để ngỏ câu hỏi ai sẽ hưởng lợi từ sự chuyển đổi đó — nhất là khi phát triển các mô hình hàng đầu đòi hỏi vốn và năng lực tính toán khổng lồ. Còn lời kêu gọi toàn ngành giảm tốc không đồng nghĩa Anthropic cam kết đơn phương ngừng tung ra mô hình mới. Reuters từng đưa tin công ty cân nhắc phát hành mô hình mới trong bối cảnh cạnh tranh, sau khi CEO Dario Amodei kêu gọi ngành AI chậm lại. Khả năng phát hành không phải một quyết định đã được xác nhận; nhưng tình huống này cho thấy cam kết thận trọng cần được đánh giá bằng những giới hạn cụ thể, có thể kiểm chứng, chứ không chỉ bằng tuyên bố — nhất là khi áp lực cạnh tranh tăng lên. 1