Cảnh báo “mùa đông u ám” của Bỉ: châu Âu lo ngại điều gì?

Vì sao Francken nói châu Âu có thể bước vào “mùa đông u ám”?

Ngày 30/9, tại hội nghị Euronews Defence and Space Summit ở Brussels, Bộ trưởng Quốc phòng Bỉ Theo Francken cảnh báo sẽ có thêm các hành động đe dọa hỗn hợp trong những tháng tới. Ông gọi Nga là mối đe dọa an ninh lớn nhất đối với Bỉ và châu Âu, đồng thời thúc giục các nước tăng tốc củng cố năng lực phòng thủ. 411

Cụm từ “mùa đông u ám” là cách ông mô tả nguy cơ an ninh đang xấu đi, không phải dự báo về một cuộc tấn công cụ thể vào Bỉ. Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh nhiều chính phủ châu Âu nêu lo ngại về các hoạt động vượt ra ngoài chiến trường Ukraine — dù mức độ xác nhận trách nhiệm trong từng vụ việc không giống nhau.

Drone và phòng không là mối lo trước mắt

Francken đặc biệt nhấn mạnh nguy cơ tấn công từ trên không, bao gồm drone hiện đại. Ông kêu gọi châu Âu tăng cường phòng không và đẩy nhanh khả năng tiếp cận công nghệ chống drone của Ukraine. Kyiv cho biết một số đối tác có thỏa thuận hợp tác về drone có thể đàm phán tiếp cận công nghệ đánh chặn mới mà Ukraine đang sử dụng trong thực chiến. 4

Một vụ việc khiến các quan chức chú ý là âm mưu dùng drone mang chất nổ tại sân bay Leipzig/Halle ở Đức. Giới chức Đức quy vụ việc cho Nga; các lãnh đạo NATO và EU mô tả đây là dấu hiệu leo thang. 318 Estonia cũng cáo buộc các cơ quan đặc nhiệm Nga đứng sau vụ phóng hỏa một công ty công nghệ quốc phòng vào tháng 8; Moscow chưa được nêu là đã thừa nhận trách nhiệm.

Các vụ việc này thường được nhắc đến cùng những nguy cơ rộng hơn của chiến tranh hỗn hợp: phá hoại, tấn công mạng gây gián đoạn và nhắm vào cơ sở hạ tầng hoặc các hoạt động hỗ trợ Ukraine. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa cáo buộc chính thức, đánh giá tình báo và những vụ việc mà trách nhiệm chưa được xác nhận công khai. 312

Đan Mạch dự báo hoạt động có thể thường xuyên hơn

Cơ quan tình báo quốc phòng Đan Mạch nhận định Nga có thể gia tăng các hoạt động hỗn hợp nhằm vào phương Tây và NATO, với tần suất cao hơn và hậu quả nghiêm trọng hơn. Những phương thức được nêu gồm phá hoại, tấn công mạng có sức tàn phá và hoạt động bằng drone. 13

Đánh giá này không nói rằng một cuộc xâm lược toàn diện vào một nước NATO sắp xảy ra. Ngược lại, Đan Mạch xem kịch bản đó là rất khó xảy ra, dù cảnh báo nguy cơ thấp nhưng đang tăng về một cuộc tấn công quân sự giới hạn nhằm vào một hoặc nhiều nước NATO giáp Nga. 1

Tổng thư ký NATO Mark Rutte nói liên minh có kế hoạch ứng phó với các vụ việc như phá hoại và drone. Điều đó cho thấy NATO đang chuẩn bị xử lý các tình huống, chứ không phải khẳng định một cuộc tấn công trực tiếp là cận kề.

Anh tổ chức họp kín, còn sự cố hạ tầng có thể kéo theo phản ứng chung

Tại Anh, Bộ Quốc phòng và Văn phòng Nội các dự kiến tổ chức các buổi họp kín về mối đe dọa từ Nga với lãnh đạo doanh nghiệp quốc phòng và các ngành hạ tầng trọng yếu. Các buổi họp dự kiến sử dụng thông tin tình báo của chính phủ để trao đổi về nguy cơ đối với những lĩnh vực này. Riêng cảnh báo của giới chức Anh về hoạt động của Nga quanh cáp và đường ống cũng phản ánh mối lo rằng hạ tầng thiết yếu có thể trở thành mục tiêu; không nên hiểu cảnh báo đó là bằng chứng rằng các tuyến này đã bị phá hoại.

Nếu một sự cố nghiêm trọng ảnh hưởng đến một nước thành viên, NATO có thể tham vấn và phối hợp phản ứng. Các hoạt động hỗn hợp trong một số trường hợp có thể đặt ra câu hỏi về cơ chế phòng thủ tập thể, nhưng tham vấn không đồng nghĩa với việc NATO tự động bước vào một cuộc chiến.

Bức tranh chung vì thế vừa có lý do để cảnh giác, vừa cần nhìn đúng mức độ: các chính phủ đang chuẩn bị trước nguy cơ drone, phá hoại và tấn công mạng, trong khi những cảnh báo tình báo không phải lời khẳng định rằng một cuộc chiến trực tiếp giữa Nga và NATO đã sắp xảy ra. 121