Vì sao Vanguard cảnh báo tín nhiệm tài khóa của Pháp đang suy yếu?

Vanguard gọi Pháp là một “khoản tín dụng suy yếu dài hạn” để cảnh báo về hướng đi tài khóa của nước này — chứ không phải thông báo một thay đổi xếp hạng tín nhiệm chính thức. Thâm hụt ngân sách dai dẳng, nợ công tăng và khó khăn trong việc thống nhất các biện pháp ngân sách đang khiến nhà đầu tư dè dặt hơn. Đến ngày 29/9, lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm đã lên 4,75%, so với 3,63% của Đức. Nhà đầu tư vì thế đòi hỏi mức bù cao hơn để nắm giữ nợ Pháp.57

Chênh lệch lợi suất với Đức đang phát đi tín hiệu gì?

Chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu 10 năm của Pháp và Đức — thường gọi là “spread” — cho biết nhà đầu tư muốn nhận thêm bao nhiêu lợi suất khi chọn trái phiếu Pháp thay vì trái phiếu Đức. Theo Deutsche Bank, mức chênh này tăng từ khoảng 85 điểm cơ bản hồi đầu tháng 9 lên hơn 110 điểm cơ bản vào ngày 29/9, mức cao nhất kể từ khủng hoảng khu vực đồng euro năm 2012.

Lợi suất cao hơn đồng nghĩa chính phủ phải vay đắt hơn khi phát hành trái phiếu mới hoặc đảo nợ đến hạn. Nếu chi phí lãi vay neo ở mức cao, ngân sách tương lai sẽ chịu thêm sức ép.20

Tuy vậy, riêng mức chênh lệch này không chứng minh rằng Pháp sẽ mất khả năng tiếp cận thị trường trái phiếu, hay một cuộc khủng hoảng chắc chắn sẽ xảy ra. Nó phản ánh cách nhà đầu tư đánh giá rủi ro tại một thời điểm, đồng thời có thể biến động theo điều kiện chung của thị trường và những lo ngại riêng về Pháp.17

Thâm hụt và nợ công tiếp tục gây sức ép

Fitch dự báo thâm hụt ngân sách của Pháp vẫn ở mức cao: 5,2% GDP năm 2026, 5,5% năm 2027 và 5,2% năm 2028. Cơ quan này cho biết tăng trưởng yếu hơn, chi phí lãi vay cao hơn và các cam kết quốc phòng bổ sung là những yếu tố khiến dự báo thâm hụt tăng lên.20

Fitch cũng dự báo nợ chính phủ sẽ tăng từ 115,7% GDP năm 2025 lên 122,7% vào năm 2028. Các con số này cho thấy việc ổn định nợ sẽ không dễ dàng: nếu thâm hụt vẫn lớn trong khi lãi vay tăng, chính phủ sẽ có ít dư địa ngân sách hơn để xoay xở với gánh nặng nợ.20

Cảnh báo của Vanguard không phải quyết định xếp hạng tín nhiệm

Cụm từ của Vanguard là đánh giá của một nhà đầu tư về xu hướng tín dụng dài hạn của Pháp, không phải quyết định hạ bậc chính thức. Các tổ chức xếp hạng đưa ra đánh giá riêng: Scope hạ Pháp từ AA- xuống A+ với triển vọng ổn định, trong khi Fitch giữ xếp hạng A+ và triển vọng ổn định.20

Sự khác biệt này cho thấy không nên đánh đồng diễn biến giá trái phiếu với quyết định xếp hạng. Lợi suất có thể tăng khi nhà đầu tư đánh giá lại rủi ro, kể cả khi chưa có đợt hạ bậc mới. Khả năng Pháp tiếp tục bị hạ xếp hạng là điều thị trường quan tâm, nhưng không phải kết cục đã chắc chắn.1820

Bài toán ngân sách còn vướng rào cản chính trị

Thách thức ngân sách của Pháp cũng là bài toán chính trị. Chính phủ phải đối mặt với cuộc tranh luận tại quốc hội về nỗ lực tài khóa khoảng 54 tỷ euro nhằm giảm thâm hụt; cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 cũng làm gia tăng bất định về chính sách sắp tới. Deutsche Bank nhận định việc thông qua các biện pháp có thể không dễ dàng.19

Nhà đầu tư không chỉ tìm kiếm mục tiêu giảm thâm hụt trên giấy, mà còn muốn thấy kế hoạch đáng tin cậy và có thể thực hiện. Nếu các biện pháp đề xuất không được thông qua hoặc không thuyết phục được thị trường, chi phí vay của Pháp có thể tiếp tục chịu áp lực tăng. Đây là một kịch bản rủi ro, không phải dự báo chắc chắn về mức chênh lệch sẽ tăng đến đâu.1718

Thị trường trái phiếu Pháp cũng được mô tả là phụ thuộc đáng kể vào nhà đầu tư nước ngoài. Nếu nhu cầu từ nước ngoài suy yếu, chính phủ có thể phải đưa ra lợi suất cao hơn để thu hút người mua, khiến việc đảo nợ tốn kém hơn.6

ECB có thể hỗ trợ thị trường, nhưng không thay thế kế hoạch ngân sách

Các biện pháp của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) có thể giúp hạn chế một đợt bán tháo mất kiểm soát trên diện rộng tại thị trường trái phiếu khu vực đồng euro. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng ECB sẽ đặt ra một mức trần cho phần lợi suất chênh thêm của Pháp. Brookings bàn đến khả năng ECB can thiệp nếu căng thẳng thị trường trầm trọng hơn, đồng thời lưu ý rằng không thể chắc chắn ngân hàng trung ương sẽ hành động chỉ để thu hẹp chênh lệch của một quốc gia.1

Ngay cả khi ECB giúp làm dịu biến động trên diện rộng, điều đó cũng không giải quyết được những áp lực ngân sách căn bản của Pháp hay thay thế một kế hoạch tài khóa khả thi. Triển vọng chi phí vay vì thế còn phụ thuộc vào cả điều kiện thị trường lẫn khả năng Pháp đưa ra tiến triển đáng tin cậy trong việc kiểm soát thâm hụt và nợ công.120