Xuất khẩu dầu Trung Đông phục hồi mạnh: Saudi Arabia giữ vai trò then chốt

Dòng xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông đã tiến sát mức trước chiến tranh, nhưng đà hồi phục không đồng đều và vẫn dễ bị gián đoạn. JPMorgan ước tính lượng dầu thô vận chuyển đạt 17,5 triệu thùng/ngày, bằng 98% mức trước chiến tranh. Trong khi đó, Goldman Sachs tính tổng xuất khẩu dầu vùng Vịnh ở mức 23,3 triệu thùng/ngày trong tuần gần nhất — ngang mức trung bình năm 2025.39

Hai con số cho thấy nguồn cung đang trở lại đáng kể, nhưng không nên xem chúng là cùng một phép đo. Khác biệt nằm ở phạm vi thống kê, mốc so sánh và việc có tính những chuyến tàu vận chuyển dầu trong lúc tắt tín hiệu theo dõi hay không.

Saudi Arabia góp sức đưa dòng dầu trở lại

Lượng hàng đi qua eo biển Hormuz tăng lên là một động lực quan trọng của đợt phục hồi. Saudi Arabia cũng đang khôi phục tuyến đường xuất khẩu thay thế: nước này đã đưa đường ống Đông–Tây trở lại hoạt động ở khoảng một nửa công suất sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Đường ống đưa dầu tới các cảng bên bờ Biển Đỏ, giúp một phần dầu tránh phải đi qua Hormuz.6912

Tuy nhiên, đường ống mới chỉ phục hồi một phần, còn các tàu đi qua những tuyến hàng hải trọng yếu vẫn đối mặt với rủi ro. Vì thế, lượng xuất khẩu tăng trở lại là dấu hiệu cho thấy các tuyến vận chuyển đang hoạt động, chứ chưa chứng minh nguồn cung đã an toàn trước những gián đoạn mới.16

Vì sao JPMorgan và Goldman Sachs đưa ra con số khác nhau?

JPMorgan đặt trọng tâm vào dầu thô Trung Đông và so lượng vận chuyển với mức trước chiến tranh: 17,5 triệu thùng/ngày, tương đương 98%.3 Goldman Sachs đưa ra ước tính tổng xuất khẩu dầu vùng Vịnh trong tuần gần nhất, rồi đối chiếu với mức trung bình năm 2025; con số 23,3 triệu thùng/ngày có tính cả các chuyến “đi trong bóng tối” — tàu tắt thiết bị phát tín hiệu vị trí để tránh bị theo dõi.911

Những chuyến hàng như vậy vốn khó kiểm đếm, nên ước tính tổng lượng dầu xuất khẩu có độ bất định cao hơn. Thêm vào đó, “mức trước chiến tranh” và “trung bình năm 2025” là hai mốc khác nhau. Vì vậy, các con số cho thấy xu hướng hồi phục, nhưng không thể đặt cạnh nhau như thể chúng đo cùng một đại lượng.13911

Sự phục hồi cũng không diễn ra đồng đều giữa các nước: Goldman Sachs cho biết Iran không xuất khẩu dầu thô bằng đường biển trong tháng 9.15

Dầu thô gần bình thường, nhưng xăng dầu thành phẩm thì chưa

Một điểm cần lưu ý là dầu thô và nhiên liệu đã tinh chế không phục hồi với cùng tốc độ. Theo JPMorgan, lượng diesel, xăng và các sản phẩm dầu khác vận chuyển ở mức 3 triệu thùng/ngày, chỉ bằng 58% mức trước chiến tranh.6 Vì vậy, con số gần trở lại bình thường của dầu thô không đồng nghĩa nguồn cung nhiên liệu sử dụng trực tiếp cũng đã bình thường.

Giá dầu Brent vẫn phản ánh những bất ổn này. Ngày 30/9, giá dầu giao dịch quanh mốc 100 USD/thùng.2 Sản lượng xuất khẩu tăng bổ sung nguồn cung cho thị trường, nhưng nguy cơ với tàu chở dầu và việc đường ống Đông–Tây mới khôi phục một phần khiến đà hồi phục còn mong manh. Một lần gián đoạn mới có thể làm dòng dầu đảo chiều.