Chang’e-7 và cuộc khảo sát băng nước ở cực nam Mặt trăng

Chang’e-7 là sứ mệnh robot của Trung Quốc nhằm khảo sát cực nam Mặt trăng và trực tiếp tìm băng nước trong những khu vực lạnh giá, luôn chìm trong bóng tối. Tàu được chuẩn bị để phóng vào tháng 8-2026 từ bãi phóng Wenchang bằng tên lửa Trường Chinh 5. Tuy nhiên, Trung Quốc đã hoãn kế hoạch, cho biết sứ mệnh chưa đáp ứng điều kiện phóng và chưa công bố thời điểm thay thế cụ thể. 12

Bốn thành phần, một mục tiêu khảo sát

Chang’e-7 kết hợp tàu quỹ đạo, thiết bị đổ bộ, xe tự hành trên bề mặt và một tàu thăm dò nhỏ có khả năng “nhảy”. Trước khi hạ cánh, tàu quỹ đạo sẽ khảo sát môi trường vùng cực nam và các khu vực có thể đáp xuống. Những địa điểm gần miệng hố Shackleton từng được nhắc đến, nhưng vị trí hạ cánh chính xác chưa được công bố. 34

Sau khi tiếp cận bề mặt, thiết bị đổ bộ và xe tự hành sẽ thu thập dữ liệu bằng hình ảnh cùng các thiết bị khoa học khác. Tàu thăm dò dạng hopper được thiết kế để di chuyển vào những vùng tối mà xe bánh thông thường khó tới, nhằm tìm băng nước và các chất dễ bay hơi khác. Sứ mệnh cũng mang theo sáu thiết bị khoa học quốc tế. 356

Vì sao cần khảo sát cả vùng tối lẫn vành miệng hố?

Một số đáy hố ở cực nam Mặt trăng không bao giờ nhận ánh sáng Mặt trời trực tiếp. Môi trường cực lạnh tại đây có thể giúp băng nước tồn tại lâu dài. Ngược lại, các phần cao hơn quanh vành hố nhận được nhiều ánh sáng hơn, nên có thể thuận lợi cho thiết bị chạy bằng năng lượng Mặt trời — ở gần khu vực có khả năng chứa băng. 147

Nếu được xác nhận và có thể tiếp cận, băng nước trong tương lai có thể trở thành nguồn cung cấp nước uống, oxy hoặc nhiên liệu tên lửa. Nhưng việc tìm thấy băng không tự động cho biết trữ lượng là bao nhiêu, nằm ở đâu hay có thể khai thác thực tế đến mức nào. 147

Một bước chuẩn bị cho sự hiện diện lâu dài trên Mặt trăng

Khảo sát tài nguyên và địa điểm của Chang’e-7 liên quan đến mục tiêu đưa phi hành gia Trung Quốc lên Mặt trăng trước năm 2030, cũng như kế hoạch phát triển Trạm Nghiên cứu Mặt trăng Quốc tế cùng các đối tác. Chương trình Artemis của NASA cũng hướng tới khu vực cực nam trong các kế hoạch thám hiểm dài hạn. Cả hai bên đều cần hiểu rõ nơi nào có tài nguyên tiềm năng, điều kiện năng lượng và khả năng tiếp cận phù hợp. 8910

Vì vậy, Chang’e-7 là một phần của cuộc cạnh tranh rộng hơn nhằm duy trì sự hiện diện trên Mặt trăng. Tuy nhiên, sứ mệnh khảo sát không có nghĩa là một bên đã xác định được địa điểm căn cứ khả thi hay bảo đảm có thể khai thác tài nguyên tại đó. 8910