Cấu trúc IPO của Anthropic: nhà sáng lập nắm quyền, còn sứ mệnh công ích thì sao?

Đề xuất quản trị trong hồ sơ IPO của Anthropic đặt ra một câu hỏi lớn: làm thế nào để một công ty AI vừa đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư, vừa theo đuổi sứ mệnh phát triển AI có trách nhiệm? Kế hoạch được Reuters xem xét sẽ lập một Founder LLC gồm bảy nhà đồng sáng lập, trong đó có CEO Dario Amodei. LLC này có thể chỉ đạo một cổ phiếu Class F nắm 50,1% quyền biểu quyết trong nhiều vấn đề của công ty. Đề xuất còn cần cổ đông thông qua; các thông tin hiện có không cho thấy cơ chế này bảo đảm những quyết định có trách nhiệm hay trao toàn quyền cho riêng Dario Amodei. 1

Founder LLC và cổ phiếu Class F hoạt động thế nào?

Founder LLC ban đầu sẽ gồm cả bảy nhà đồng sáng lập. Theo thông tin về đề xuất, quyết định của đa số thành viên LLC sẽ định hướng cách sử dụng một cổ phiếu Class F có 50,1% quyền biểu quyết trong các vấn đề quan trọng. Vì vậy, quyền biểu quyết đặc biệt này được thiết kế theo hướng tập thể, không thuộc riêng CEO. 1

Anthropic nói cấu trúc này nhằm giúp lãnh đạo có thêm dư địa theo đuổi sứ mệnh dài hạn, thay vì bị chi phối quá nhiều bởi sức ép ngắn hạn từ thị trường đại chúng. Tuy nhiên, quyền biểu quyết lớn hơn không phải bằng chứng rằng mọi quyết định trong tương lai sẽ ưu tiên an toàn AI hay lợi ích công cộng. 1

Ai có tiếng nói trong việc bầu hội đồng quản trị?

Theo các bản tin về đề xuất, Long-Term Benefit Trust — một quỹ tín thác có vai trò giám sát sứ mệnh dài hạn — sẽ tiếp tục nắm quyền bầu đa số thành viên hội đồng quản trị. Một số thông tin cũng cho biết cổ phiếu Class F có quyền biểu quyết trong một số vấn đề liên quan đến hội đồng. Các báo cáo này cho thấy những nhà sáng lập sẽ có ảnh hưởng đáng kể, nhưng không đồng nghĩa họ tự mình lựa chọn toàn bộ hội đồng quản trị. 29

Cổ phiếu Class A dành cho nhà đầu tư thông thường có một phiếu biểu quyết cho mỗi cổ phiếu. Cổ đông vẫn có quyền tham gia biểu quyết, nhưng không thể tạo thành đa số trong các vấn đề mà Class F nắm 50,1% quyền biểu quyết. Một nguồn tin cho biết cổ phiếu của các đối tác chiến lược có quyền biểu quyết hạn chế; thông tin hiện có không nêu rõ họ có thể tác động đến những quyết định nào. 58

Công ty vì lợi ích công cộng có ý nghĩa gì?

Anthropic cho biết mục đích của công ty với tư cách pháp nhân Delaware Public Benefit Corporation (PBC, công ty vì lợi ích công cộng) là phát triển và duy trì AI tiên tiến một cách có trách nhiệm, vì lợi ích lâu dài của nhân loại. Công ty cũng cho biết hội đồng quản trị được bầu bởi cổ đông và Long-Term Benefit Trust. 16

Tư cách PBC đưa mục tiêu công ích vào khuôn khổ hoạt động của doanh nghiệp bên cạnh lợi ích của nhà đầu tư. Trong khi đó, quyền biểu quyết đề xuất dành cho các nhà sáng lập được kỳ vọng giúp ban lãnh đạo bớt chịu sức ép từ thị trường. Nhưng không yếu tố nào trong số này tự nó trả lời được câu hỏi Anthropic sẽ xử lý ra sao nếu mục tiêu thương mại xung đột với những lo ngại về an toàn. 12

Các khoản lỗ tạo bối cảnh tài chính, không chứng minh nguyên nhân

Thông tin về bản cáo bạch cho biết Anthropic ghi nhận lỗ ròng 42 tỷ USD trong năm 2025 và lỗ hoạt động 8,06 tỷ USD, tăng từ 2,98 tỷ USD năm 2024. Những con số này cho thấy bối cảnh tài chính của công ty, nhưng không chứng minh các khoản lỗ là nguyên nhân dẫn đến đề xuất thay đổi quản trị hay quyết định cách công ty sẽ hành động trong tương lai.

Các thông tin được dẫn ở đây cũng chưa đủ đáng tin cậy để xác nhận mức thù lao năm 2025 của hai anh em Dario và Daniela Amodei, hoặc nêu chính xác điều khoản cam kết quyên góp cổ phần làm từ thiện của các nhà đồng sáng lập. Vì vậy, chưa thể xem những chi tiết này là dữ kiện đã được xác lập.

Tuyên bố về an toàn không đồng nghĩa mọi quyết định đều ưu tiên an toàn

Dario Amodei từng kêu gọi ngành AI chậm lại trong việc phát triển một số mô hình tiên tiến vì lo ngại an toàn. Reuters đồng thời đưa tin Anthropic đang cân nhắc ra mắt mô hình mới để ứng phó với sức ép cạnh tranh. Điều này cho thấy công ty phải đối mặt với cả áp lực về an toàn lẫn thương mại; nhưng thông tin hiện có không chứng minh Anthropic đã từ bỏ một cơ hội kinh doanh cụ thể, hay mọi quyết định phát hành sản phẩm đều đặt an toàn lên hàng đầu. 18

Cấu trúc quản trị được đề xuất có thể giúp các nhà sáng lập thêm khả năng đi ngược kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn. Liệu quyền lực đó có thực sự dẫn tới lựa chọn an toàn hơn và phục vụ lợi ích công cộng hay không sẽ phụ thuộc vào cách Anthropic sử dụng nó.