Bão làm dồn ứ tàu container tại các cảng châu Á: Điều gì đang xảy ra?

Bão tại các cảng châu Á trong năm 2026 không chỉ khiến hoạt động ở một số bến cảng phải tạm dừng. Khi tàu tập trung chờ cầu cảng, các chuyến tiếp theo cũng bị trễ, tạo hiệu ứng dây chuyền lên lịch vận tải. Vào đỉnh điểm ùn tắc cuối tháng 8, khoảng 4,31 triệu TEU năng lực tàu container đang chờ cập cảng trên toàn cầu. TEU là đơn vị quy đổi sức chở tương đương một container dài 20 foot. Con số này phản ánh tàu bị giữ lại tạm thời, không phải năng lực đã bị loại khỏi đội tàu vĩnh viễn. Dữ liệu cho thấy gián đoạn ngắn hạn đáng kể, nhưng chưa đủ để dự đoán chắc chắn rằng lượng ùn tắc do bão sẽ kéo dài đến năm 2027. 18

Bão làm tăng thời gian chờ và gây dồn tàu

Các đợt đóng cửa cảng và lượng tàu tồn đọng do thời tiết góp phần khiến tàu tập trung tại những cửa ngõ hàng hải lớn của Trung Quốc, trong đó có Thượng Hải và Ninh Ba. Một ước tính cho thấy vào cuối tháng 8, 4,31 triệu TEU năng lực tàu container đang chờ ở các cảng trên toàn cầu, tương đương 12,6% đội tàu container thế giới.

Cảng mở cửa trở lại không có nghĩa hoạt động lập tức bình thường. Sau bão Saudel, tàu tại Thượng Hải và Ninh Ba được ghi nhận phải chờ cập cầu cảng tới 10 ngày. Trong lúc chờ, những con tàu này vẫn thuộc đội tàu nhưng chưa thể tiếp tục hành trình theo lịch, khiến năng lực vận chuyển thực tế trong ngắn hạn bị thắt chặt. 18

Độ tin cậy lịch tàu giảm, nhưng các đơn vị đo khác nhau

Tình trạng gián đoạn diễn ra cùng lúc với mức suy giảm đáng kể trong các số liệu về độ đúng giờ. Sea-Intelligence ghi nhận tỷ lệ tàu container toàn cầu đến đúng lịch ở mức 56,4% trong tháng 7/2026; những tàu đến trễ chậm trung bình 6,06 ngày. 17 Xeneta báo cáo tỷ lệ đúng giờ toàn cầu là 29% trong tháng 8, với thời gian trễ trung bình của các tàu đến muộn tăng lên 5,1 ngày. 19

Hai con số đến từ các đơn vị theo dõi khác nhau và thuộc hai tháng báo cáo khác nhau, nên không nên xem đây là một chuỗi số liệu hoàn toàn có thể so sánh trực tiếp. Chúng cho thấy lịch vận tải chịu áp lực trên diện rộng, nhưng không chứng minh rằng bão là nguyên nhân duy nhất dẫn đến toàn bộ mức suy giảm. 1719

Ùn tắc có thể kéo dài bao lâu?

Khi cảng hoạt động trở lại, các tàu đã xếp hàng bên ngoài vẫn cần thời gian để được giải phóng. Một báo cáo trong đợt gián đoạn hồi đầu tháng 8 ước tính có thể mất vài tuần để giải quyết lượng tàu tồn đọng. Đây là ước tính ngắn hạn cho đợt gián đoạn khi đó, không phải dự báo rằng tình trạng ùn tắc sẽ kéo dài nhiều tháng hoặc sang năm 2027.

Các nguồn hiện có không đưa ra mốc thời gian đáng tin cậy để xác định khi nào mọi chậm trễ liên quan đến bão sẽ chấm dứt, cũng không có bằng chứng rằng chính lượng ùn tắc này sẽ kéo dài sang năm 2027. Những gián đoạn khác cũng có thể ảnh hưởng đến tuyến vận tải và lịch tàu, vì vậy tình hình sẽ khác nhau tùy cảng và chuyến đi. 14

Thỏa thuận Mỹ–Trung gia hạn điều gì, và điều gì còn chưa rõ?

Mỹ và Trung Quốc đã gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại Busan thêm hai tháng, từ ngày hết hạn dự kiến 10/11/2026 đến ngày 10/1/2027. Các bản tin cho biết việc gia hạn kéo dài thời gian tạm dừng một số mức thuế trong lúc hai nước tiếp tục đàm phán.

Việc gia hạn có đồng thời hoãn các khoản phí liên quan đến tàu thuyền tại cảng hay không vẫn chưa rõ. FreightWaves đưa tin thông báo gia hạn không đề cập đến các khoản phí này, và phí vào cảng của Mỹ vẫn dự kiến áp dụng trở lại từ ngày 10/11. Trong khi đó, một số nguồn khác nói việc tạm hoãn phí đã được kéo dài đến ngày 10/1. Vì thông tin chưa thống nhất, doanh nghiệp vận tải không nên xem việc giảm phí cảng là điều chắc chắn nếu chưa kiểm tra thông báo chính thức áp dụng cho trường hợp của mình. Thỏa thuận thương mại có thể tác động đến chính sách, nhưng không làm thông thoáng ngay hàng tàu đang chờ cầu cảng.

Vì sao DP World kêu gọi xây dựng mạng lưới linh hoạt hơn?

Lập luận của DP World là thời tiết cực đoan, bất ổn địa chính trị và thay đổi chính sách thương mại đang bộc lộ rủi ro khi doanh nghiệp phụ thuộc quá nhiều vào các tuyến vận tải quen thuộc. Giải pháp được công ty đề xuất là kết nối thêm các cảng cửa ngõ và tuyến hàng hải thay thế với mạng lưới vận tải nội địa, để hàng hóa có thêm phương án di chuyển khi một hành lang bị gián đoạn. 45

Đây là chiến lược tăng khả năng ứng phó, không phải cam kết rằng hàng hóa sẽ không còn bị trễ. Tình trạng tàu xếp hàng sau các đợt bão cho thấy gián đoạn tại một cảng lớn có thể ảnh hưởng đến hoạt động ngoài phạm vi cảng đó; những lựa chọn thay thế khả thi có thể giúp doanh nghiệp xoay xở khi điều kiện thay đổi. 414