Vì sao CEO ASML lo ngại kiểm soát xuất khẩu chip có thể phản tác dụng?

Cảnh báo của CEO ASML Christophe Fouquet xoay quanh cái giá dài hạn có thể phát sinh từ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu quá rộng: hạn chế có thể làm giảm khả năng tiếp cận thiết bị sản xuất chip nước ngoài của Trung Quốc trước mắt, đồng thời khiến nước này có thêm động lực phát triển giải pháp trong nước. Đây là lập luận về chiến lược và phạm vi kiểm soát, không phải khẳng định rằng Trung Quốc sắp bắt kịp công nghệ tiên tiến nhất của ASML. 45

Vì sao siết quá rộng có thể phản tác dụng?

Trung Quốc hiện không được mua các hệ thống quang khắc tử ngoại cực tím (EUV) của ASML, nhưng vẫn tiếp tục mua một số thiết bị quang khắc tử ngoại sâu (DUV) kém tiên tiến hơn cho những mục đích được phép. 1417 Theo các bài tường thuật về nhận định của Fouquet, nếu phạm vi hạn chế bị mở rộng quá xa, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách Trung Quốc có thể càng muốn đầu tư vào thiết bị thay thế nội địa. Khi đó, biện pháp nhằm hạn chế khả năng tiếp cận cũng có thể góp phần nuôi dưỡng một đối thủ trong tương lai. 45

Điều này không có nghĩa một thiết bị nội địa có thể thay thế máy của ASML ngay lập tức. Phát triển máy quang khắc rất phức tạp; thiết bị mới còn phải chứng minh hiệu năng và độ ổn định trong sản xuất. Mối lo nằm ở chỗ đầu tư và kinh nghiệm tích lũy theo thời gian có thể giúp Trung Quốc giảm dần sự phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài ở một số mảng.

Vì sao EUV khiến ASML trở thành mắt xích then chốt?

Quang khắc EUV dùng để tạo những cấu trúc cực nhỏ trên chip bán dẫn tiên tiến. ASML hiện là nhà cung cấp thương mại duy nhất các hệ thống này, nên thiết bị của hãng giữ vai trò quan trọng trong việc sản xuất chip hiện đại, bao gồm chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI). 813

Tuy nhiên, vị thế độc nhất không đồng nghĩa ASML có thể nhanh chóng đáp ứng mọi mức tăng của nhu cầu. Hãng đã ghi nhận những hạn chế trong chuỗi cung ứng khi nhu cầu thiết bị sản xuất chip tăng cao. Reuters đưa tin ASML dự kiến giao 60 hệ thống EUV loại low-NA trong năm 2026 và có năng lực giao 80 máy trong năm 2027; một bản tin khác cho biết công suất có thể đã được đặt kín đến cuối năm 2027. 117 Những con số này cho thấy nhu cầu chip tiên tiến tăng lên không thể lập tức biến thành năng lực quang khắc mới.

Nỗ lực DUV của Trung Quốc nói lên điều gì?

Một số bản tin mô tả Trung Quốc đang phát triển máy quang khắc DUV tiên tiến, trong đó Huawei được cho là có liên quan đến nỗ lực rộng hơn này. Một nguồn tin cho biết các máy đang được thử nghiệm và nêu mục tiêu có 12 hệ thống vào cuối năm 2026. Những thông tin đó gợi ý một hướng xây dựng năng lực trong nước, nhưng mục tiêu sản xuất hay nguyên mẫu chưa chứng minh thiết bị đã sẵn sàng cho sản xuất ổn định với sản lượng lớn.

DUV và EUV là hai công nghệ khác nhau. Tiến bộ với máy DUV nội địa không chứng minh Trung Quốc có thể thay thế các hệ thống EUV của ASML. Một bản tin Reuters về nguyên mẫu EUV riêng của Trung Quốc cho biết máy đang được thử nghiệm và chưa sản xuất được chip hoạt động. 2

Nếu máy DUV trong nước cuối cùng đạt độ tin cậy và sức cạnh tranh ở quy mô lớn, chúng có thể gây sức ép lên mảng DUV của ASML tại Trung Quốc, đồng thời giúp các nhà cung cấp địa phương tích lũy kinh nghiệm. Kết luận thận trọng hơn ở thời điểm này là Trung Quốc đang theo đuổi các lựa chọn thay thế, nhưng những thông tin hiện có chưa cho thấy nước này đã vượt qua lợi thế EUV của ASML.

Điều cần theo dõi

Cảnh báo của Fouquet chủ yếu nói về động lực và khoảng thời gian dài hạn. Kiểm soát quá rộng có thể khuyến khích Trung Quốc đầu tư mạnh hơn vào thiết bị nội địa; trong khi đó, vị thế độc quyền EUV và năng lực sản xuất còn hạn chế vẫn khiến ASML giữ vai trò trung tâm trong ngành chip tiên tiến hiện nay. Nỗ lực DUV của Trung Quốc đáng chú ý như một thách thức cạnh tranh tiềm tàng về lâu dài, chứ chưa phải dấu hiệu cho thấy một đối thủ EUV sắp xuất hiện.