Mua nhà lần đầu ở Anh: quy định LISA hiện tại và đề xuất tài khoản mới

LISA vẫn là lựa chọn hiện có

Tài khoản Lifetime ISA (LISA) hiện vẫn mở cho người mua nhà lần đầu ở Anh. First Time Buyer ISA — tài khoản ISA được đề xuất dành riêng cho người mua nhà lần đầu — chưa khả dụng. Chính phủ Anh đã kết thúc đợt tham vấn, nhưng chưa công bố quy định cuối cùng hoặc ngày ra mắt. 411

ISA là dạng tài khoản tiết kiệm cá nhân được hưởng ưu đãi thuế ở Anh. Với LISA, người đủ điều kiện có thể tiết kiệm bằng tiền mặt hoặc đầu tư.

Quy định LISA hiện hành

• Bạn phải nộp khoản đầu tiên trước sinh nhật lần thứ 40. Có thể đóng góp tối đa 4.000 bảng mỗi năm thuế cho đến năm 50 tuổi.
• Chính phủ cộng thêm 25% khoản đóng góp, tối đa 1.000 bảng mỗi năm. 15
• Muốn dùng tiền trong tài khoản và khoản thưởng để mua căn nhà đầu tiên, LISA phải được mở ít nhất 12 tháng; giá toàn bộ căn nhà không được quá 450.000 bảng. Người mua phải dự định sống tại đó, sử dụng khoản vay thế chấp và giao dịch qua luật sư hoặc chuyên viên chuyển nhượng bất động sản (conveyancer). 9713

Vì sao chính phủ muốn thay thế LISA?

Điểm gây bất tiện là nếu rút tiền LISA cho mục đích khác ngoài các trường hợp được miễn phí, người sở hữu thường phải chịu khoản phí bằng 25% số tiền rút — không chỉ hoàn lại phần thưởng đã nhận. Chính phủ muốn tạo một tài khoản mua nhà đơn giản hơn, cho phép người tiết kiệm lấy lại tiền đã bỏ vào mà không chịu khoản phí này nếu kế hoạch mua nhà thay đổi. 9

First Time Buyer ISA có thể khác gì?

Các điểm dưới đây là đề xuất, chưa phải quy định đã có hiệu lực:

• Độ tuổi: Dự kiến dành cho người mua nhà lần đầu từ 18 tuổi trở lên, không có mức tuổi tối đa như LISA.
• Mục đích: Tài khoản mới được thiết kế để tiết kiệm mua nhà, thay vì vừa có thể dùng mua căn nhà đầu tiên vừa có thể dành cho hưu trí như LISA.
• Hình thức tiết kiệm: Đề xuất tập trung vào tiết kiệm tiền mặt, trong khi LISA hiện có lựa chọn tiền mặt hoặc đầu tư.
• Khoản thưởng: Thay vì được cộng dần khi đóng góp như LISA, khoản thưởng dự kiến chỉ được yêu cầu khi người tiết kiệm mua căn nhà đủ điều kiện bằng khoản vay thế chấp. Thời gian chờ 12 tháng kể từ khi mở tài khoản cũng được đề xuất trước khi có thể nhận thưởng. 46
• Rút tiền: Theo định hướng đề xuất, người tiết kiệm có thể rút phần tiền của mình mà không bị phí rút tiền; khoản thưởng của chính phủ chỉ gắn với việc mua nhà đủ điều kiện. 36

Vai trò của conveyancer

Với LISA, nhà cung cấp tài khoản chuyển tiền dùng để mua nhà cho conveyancer. Người này xử lý các xác nhận cần thiết; nếu giao dịch không hoàn tất, tiền phải được trả lại vào LISA theo quy định. 417

Trong đề xuất tài khoản mới, conveyancer vẫn giữ vai trò quan trọng. Họ dự kiến sẽ chịu phần lớn trách nhiệm kiểm tra giao dịch có đủ điều kiện để nhận khoản thưởng hay không, thay vì bị loại khỏi quy trình. 154

Những điểm chưa được quyết định

Đừng mặc định tài khoản mới sẽ giữ nguyên mức đóng góp 4.000 bảng mỗi năm, khoản thưởng 25% hay giới hạn giá nhà 450.000 bảng của LISA. Mức thưởng, hạn mức và các quy tắc vận hành cuối cùng vẫn chưa được chốt. Cũng chưa có ngày ra mắt chính thức hoặc quyết định cuối cùng về việc người đang có LISA sẽ sử dụng hay chuyển tài khoản ra sao khi sản phẩm mới xuất hiện. Đợt tham vấn kết thúc ngày 18 tháng 8 năm 2026. 411

Người mua nhà nên làm gì lúc này?

Hãy lập kế hoạch theo quy định LISA hiện hành, không phải theo giả định rằng tài khoản mới đã có thể mở. Nếu LISA phù hợp với mức giá căn nhà và thời điểm dự kiến mua, mở tài khoản sớm sẽ giúp bắt đầu tính thời gian chờ 12 tháng. Tuy nhiên, nên để riêng khoản tiền có thể cần cho mục đích khác để tránh phí rút tiền.

Nếu đã có LISA, đừng vội rút tiền hay chuyển tài khoản với giả định rằng First Time Buyer ISA đã sẵn sàng hoặc sẽ có một phương án chuyển đổi cụ thể. 394