“Chiến tranh lai” có còn đủ để mô tả mối đe dọa từ Nga?

“Chiến tranh lai” thường chỉ những cách gây sức ép chưa đến mức chiến tranh quy ước, chẳng hạn phá hoại, tấn công mạng hoặc tung tin sai lệch. Nhưng khi drone vượt biên giới rồi rơi hoặc phát nổ, một số quan chức châu Âu cho rằng cách gọi này có thể khiến mối đe dọa hữu hình nghe như chuyện gián tiếp, khó nắm bắt hơn thực tế. Tranh luận ở đây là cách mô tả các vụ việc — không phải bằng chứng rằng mọi vụ xâm nhập đều nhắm có chủ ý vào một nước NATO hoặc do Moscow chỉ đạo. 312

Vì sao cách gọi này bị đặt dấu hỏi?

“Chiến tranh lai” vẫn là thuật ngữ được chính phủ và truyền thông châu Âu sử dụng rộng rãi. Những người hoài nghi cho rằng nó chưa lột tả đầy đủ các vụ việc có hậu quả cụ thể, như xâm phạm không phận, drone rơi hay hành vi bị nghi là phá hoại. Cần phân biệt rõ: một sự việc có thể nguy hiểm ngay cả khi chủ ý hoặc bên chịu trách nhiệm chưa được xác định. 912

Các lãnh đạo và nhà phân tích châu Âu mô tả bức tranh rộng hơn như một cách gây sức ép lên những nước ủng hộ Ukraine và thử thách sự đoàn kết của NATO. Đây vẫn là đánh giá về mục tiêu của Nga, không phải bằng chứng cho thấy một cuộc tấn công trực tiếp vào liên minh sắp xảy ra. 1117

Các vụ việc ở Romania và Moldova cho thấy điều gì?

Trong đợt tấn công của Nga vào Ukraine ngày 24 tháng 9, Tổng thống Moldova cho biết bốn drone đã đi vào không phận nước này và ít nhất một chiếc phát nổ. Romania thông báo một phương tiện bay rơi sau khi đi vào không phận nước này, đồng thời điều tiêm kích F-16 lên ứng phó. Ba Lan cũng điều máy bay quân sự trong đợt tấn công đó. Những vụ việc cho thấy chiến sự ở Ukraine có thể tạo rủi ro vượt ra ngoài biên giới, nhưng các thông tin được công bố không xác nhận mọi lần xâm nhập đều là cố ý.

Vị thế của hai nước cũng khác nhau: Romania là thành viên NATO, còn Moldova thì không. Giới chức Romania không trực tiếp quy trách nhiệm cho Nga về vụ rơi drone ngày 24 tháng 9, trong khi phía Moldova xác định các vụ xâm nhập là do drone Nga. Một bản tin riêng mô tả vụ Romania bắn hạ drone mang thuốc nổ gần một giàn khí đốt ngoài khơi trước đó, cho thấy cách ứng phó có thể thay đổi tùy từng vụ việc. 6

Cảnh báo của tình báo Đan Mạch nói gì — và không nói gì?

Cơ quan tình báo quốc phòng Đan Mạch đánh giá Nga có khả năng sẽ gia tăng tần suất các hoạt động thù địch, đồng thời nêu nguy cơ thấp nhưng đang tăng của một cuộc tấn công quân sự hạn chế. Cơ quan này cũng cho rằng mục tiêu của Nga là chia rẽ NATO. Cảnh báo phản ánh quan ngại về nguy cơ leo thang và sự gắn kết của liên minh; đó không phải dự báo rằng một cuộc chiến rộng hơn đã bắt đầu. Nga phủ nhận liên quan đến các vụ tấn công lai và phá hoại. 17

Tổng thư ký NATO Mark Rutte nói liên minh đã có kế hoạch xử lý các vụ phá hoại và sự cố liên quan đến drone. Dù vậy, việc nhiều lần phải điều máy bay lên ứng phó cho thấy thách thức trong việc xử lý các vụ xâm nhập và bảo vệ cơ sở hạ tầng. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi tăng cường bảo vệ các địa điểm trọng yếu. 208

Cảnh báo ở Địa Trung Hải vẫn là thông tin được đưa tin, chưa phải chiến dịch được xác nhận

Một bản tin được The Guardian dẫn lại cho biết Tây Ban Nha, Pháp và Italy đã được cảnh báo về khả năng xảy ra một cuộc tấn công bằng drone của Nga từ Địa Trung Hải trong năm tới. Thông tin hiện có mô tả đây là cảnh báo về một mối đe dọa có thể xảy ra — không phải một chiến dịch của Nga đã được xác nhận hay một cuộc tấn công đã diễn ra. 13

Bức tranh chung vì thế vừa đáng lo vừa còn nhiều điểm chưa rõ: các quan chức châu Âu nhìn thấy một xu hướng có thể thử thách khả năng sẵn sàng và sự đoàn kết của NATO, nhưng hoàn cảnh và việc quy trách nhiệm trong từng vụ việc không giống nhau. Cách gọi “chiến tranh lai” nhấn mạnh tính chất nằm dưới ngưỡng chiến tranh công khai; những người chỉ trích cho rằng thuật ngữ này không nên làm lu mờ các hậu quả ngày càng hữu hình. 1217