Vì sao Giáo hoàng Leo XIV đặt rủi ro AI vào trọng tâm?

Giáo hoàng Leo XIV không xem trí tuệ nhân tạo (AI) là thứ cần bị bác bỏ. Mối lo của ngài là tốc độ phát triển của công nghệ có thể vượt xa khả năng phán đoán và các cơ chế bảo vệ của con người. Vì thế, thông điệp xuyên suốt của ngài là đặt AI dưới sự dẫn dắt của đạo đức và luật pháp, để công nghệ phục vụ phẩm giá con người cùng lợi ích chung.159

Tiềm năng đi kèm những hệ lụy xã hội

Leo thừa nhận giá trị của tiến bộ công nghệ khi nó phục vụ con người. Nhưng ngài cảnh báo AI có thể làm lan truyền thông tin sai lệch, khoét sâu bất bình đẳng và làm suy yếu các mối quan hệ xã hội. Ngài cũng lo công nghệ này có thể ưu tiên đối đầu thay vì hợp tác, nên đã kêu gọi phát triển các hệ thống củng cố hòa bình và những mối liên kết giữa con người, thay vì nuôi dưỡng chia rẽ.249

Nỗi lo lớn nhất: AI trong chiến tranh

Một trong những cảnh báo nghiêm trọng nhất của Giáo hoàng liên quan đến vũ khí tự động. Khi quyết định sử dụng vũ lực ngày càng ít chịu sự kiểm soát trực tiếp của con người, việc xác định trách nhiệm và cân nhắc tính chính đáng của chiến tranh cũng trở nên khó khăn hơn. Leo cảnh báo một số hệ thống vũ khí tự động đã tiến đến mức gần như vượt ngoài khả năng quản lý của con người; AI quân sự vì vậy có thể góp phần đẩy thế giới vào vòng xoáy xung đột kéo dài.46

Từ cảnh báo của Vatican đến lời kêu gọi quy tắc chung

Lời kêu gọi quản lý AI của Leo nối tiếp những cảnh báo và nỗ lực đạo đức mà Vatican đã theo đuổi trước đó. Trong thông điệp lớn đầu tiên về chủ đề này, Magnifica Humanitas, ngài kêu gọi quản lý chặt chẽ và nhấn mạnh các nhà phát triển cần hướng công nghệ tới lợi ích chung, không chỉ lợi nhuận.5915 Vatican cũng đã cảnh báo về nguy cơ thảm họa do AI từ trước khi các công ty AI lớn của Mỹ nêu báo động tương tự tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc vào tháng 9/2026.1

Đây không chỉ là lời kêu gọi từ phía Giáo hội. Một số công ty công nghệ gần đây cũng lên tiếng ủng hộ việc quản lý AI. Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, hoan nghênh những lời kêu gọi đó nhưng cảnh báo các quốc gia không nên tự hành động riêng rẽ; theo ông, cần cùng suy xét hậu quả của AI và xây dựng cách tiếp cận hợp tác.

Đối thoại với ngành công nghệ cũng đang diễn ra ở cấp các giám mục Mỹ: khoảng 30 giám mục đã gặp bảy chuyên gia AI đại diện cho bốn công ty công nghệ, trong khi Hội đồng Giám mục Mỹ lập một nhóm đặc trách về AI. Cách tiếp cận của Leo vì thế có sự tham gia của chính phủ, Giáo hội và doanh nghiệp. Tuy nhiên, trao đổi với các công ty không thay thế vai trò của quy định công khai và sự giám sát độc lập — đó là điều cần thiết để lợi ích của con người không bị đặt sau cuộc đua công nghệ.515