Mỹ dự kiến rót 10,3 nghìn tỷ USD vào hạ tầng AI: tiền đến từ đâu, rủi ro nằm ở đâu?

Một kịch bản của Brookings ước tính Mỹ có thể đầu tư 10,3 nghìn tỷ USD vào hạ tầng AI trong giai đoạn 2025–2032, tương đương trung bình 3,63% GDP mỗi năm. Nghiên cứu cũng dự báo khoảng 183 gigawatt (GW) công suất trung tâm dữ liệu bổ sung sẽ hoàn thành vào năm 2032. Đây là các con số theo kịch bản, không phải bảo đảm rằng mọi dự án đã lên kế hoạch đều sẽ được xây dựng.

Điều đáng chú ý không chỉ là quy mô xây dựng, mà còn là cách huy động vốn cho nó. Khi chi phí vượt quá khả năng tự trang trải của các công ty công nghệ, nhiều dự án dựa vào các hình thức tài trợ bên ngoài — và điều đó có thể khiến rủi ro tài chính khó nhìn thấy hơn.

10,3 nghìn tỷ USD bao gồm những gì?

Ước tính không chỉ tính các tòa nhà trung tâm dữ liệu. Phạm vi còn gồm hệ thống điện, hạ tầng mạng, chip chuyên dụng và thiết bị liên quan. Theo kịch bản trung tâm của nghiên cứu, tổng vốn đầu tư trong giai đoạn 2025–2032 là 10,3 nghìn tỷ USD, bình quân 3,63% GDP Mỹ mỗi năm.

Về công suất, nghiên cứu dự báo khoảng 183 GW sẽ hoàn thành đến năm 2032. Con số này không phải lượng công suất đã được xây xong, cũng không có nghĩa toàn bộ dự án công bố sẽ được triển khai đúng kế hoạch.

Lớn hơn những đợt xây dựng hạ tầng trước đây

Xét theo tỷ trọng trong nền kinh tế, đợt đầu tư AI dự kiến lớn hơn các làn sóng xây dựng kênh đào, đường sắt, điện khí hóa, đường cao tốc và viễn thông của Mỹ mà nghiên cứu đem ra so sánh. Đây là phép so sánh về quy mô kinh tế, không có nghĩa những dự án ấy giống nhau về mục tiêu, thời gian hay cách huy động vốn.

Vì sao cơ cấu tài trợ khiến giới phân tích chú ý?

Trước đây, các công ty công nghệ lớn có thể dùng lượng tiền mặt của mình để chi trả phần đáng kể cho hạ tầng. Khi nhu cầu vốn tăng, ngày càng nhiều dự án dựa vào cho thuê, liên doanh, nợ, tín dụng tư nhân, chứng khoán hóa và các pháp nhân chuyên biệt. 245

Những hình thức này có thể mở thêm nguồn vốn cho dự án. Nhưng chúng cũng có thể khiến việc xác định nghĩa vụ nợ và bên cuối cùng chịu tổn thất trở nên khó khăn hơn. Nợ làm tăng đòn bẩy, có thể khuếch đại tác động nếu lợi nhuận thấp hơn kỳ vọng; cấu trúc tài trợ phức tạp lại khiến mức độ phơi nhiễm khó đánh giá đầy đủ. 24

Rủi ro phụ thuộc vào nhu cầu và doanh thu tương lai

Các khoản đầu tư lớn chỉ có thể tự duy trì nếu hạ tầng được sử dụng và tạo ra đủ doanh thu để trang trải chi phí. Nếu nhu cầu hoặc doanh thu thấp hơn dự kiến, những dự án gánh nghĩa vụ tài chính lớn có thể gặp khó khăn trong việc trả nợ hoặc vay mới. Các bài viết về nghiên cứu cảnh báo rằng cơ cấu tài trợ có thể tạo ra rủi ro mang tính hệ thống, đồng thời nhấn mạnh áp lực phải tăng doanh thu đủ nhanh để đáp ứng nghĩa vụ nợ. 26

Quy mô xây dựng cũng đặt ra câu hỏi về nhu cầu điện, địa điểm đặt dự án và ảnh hưởng tới cộng đồng nơi tiếp nhận hạ tầng. Các ước tính hiện có tập trung vào vốn đầu tư và công suất dự kiến; chúng không xác định một mức tác động chung lên tài nguyên địa phương hay giá cả. Ảnh hưởng cụ thể sẽ tùy thuộc nơi xây dựng và tốc độ phát triển của hạ tầng hỗ trợ.

Rủi ro tiềm tàng không đồng nghĩa khủng hoảng sắp xảy ra

Một kịch bản có đầu tư lớn, đòn bẩy cao và doanh thu tương lai chưa chắc chắn cho thấy khả năng phát sinh rủi ro — chứ không chứng minh khủng hoảng tài chính đang diễn ra hoặc chắc chắn sẽ xảy ra. Con số công suất là dự báo; các thông tin hiện có cũng chưa xác lập một mức tăng doanh thu hằng năm đáng tin cậy để biện minh cho toàn bộ quy mô đầu tư. Những ẩn số chính là bao nhiêu dự án sẽ hoàn thành, hạ tầng được sử dụng đến mức nào và doanh thu tạo ra có đủ trang trải chi phí tài trợ hay không. 26