Thượng đỉnh Trump–Tập: có khuôn khổ hợp tác, chưa có thỏa thuận lớn

Thượng đỉnh Washington từ ngày 23 đến 25/9/2026 tạo ra một khuôn khổ để Mỹ và Trung Quốc tiếp tục quản lý quan hệ song phương, chứ chưa khép lại các tranh chấp thương mại và chiến lược. Điểm đáng chú ý nhất về kinh tế là kế hoạch giảm thuế đối ứng cho lượng hàng hóa trị giá 30 tỷ USD theo mỗi chiều, cùng các kênh đối thoại mới về thương mại và trí tuệ nhân tạo (AI). Hai nước cũng gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại để tiếp tục đàm phán.123

30 tỷ USD là giá trị hàng hóa, không phải tiền thuế được giảm

Con số 30 tỷ USD nói đến giá trị hàng hóa được tính vào khuôn khổ giảm thuế mỗi chiều; không có nghĩa doanh thu thuế sẽ giảm đúng 30 tỷ USD. Thỏa thuận hướng đến các mặt hàng không nhạy cảm. Những mặt hàng xuất khẩu của Mỹ được nêu trong các bản tin gồm nông sản, hải sản, gỗ, mỹ phẩm và thiết bị y tế; hàng Trung Quốc nhập vào Mỹ có thể gồm đồ gia dụng nhỏ, đồ chơi và đồ trang trí dịp lễ.713

Đây mới là các ví dụ được đưa ra trong quá trình thảo luận, chưa phải danh mục cuối cùng. Các nguồn hiện có cũng chưa nêu đầy đủ mặt hàng đủ điều kiện, mức thuế sau điều chỉnh hay lịch triển khai chi tiết. Vì vậy, nên hiểu đây là khuôn khổ đã được nhất trí về hướng đi, chưa phải một gói thương mại hoàn chỉnh với mọi điều khoản đã chốt.7

Tám kết quả: từ thương mại đến AI và ngoại giao

Tuyên bố về tám kết quả bao quát nhiều lĩnh vực. Hai bên nói sẽ xây dựng quan hệ mang tính xây dựng trên cơ sở tôn trọng, công bằng và có đi có lại; ủng hộ nhau trong việc tổ chức các hội nghị APEC và G20, đồng thời lãnh đạo hai nước dự định tham dự hội nghị của bên kia. Nội dung cũng đề cập hợp tác thương mại, AI và chống ma túy; lập trường về cam kết hạt nhân của Iran và các tuyến đường thủy quốc tế; sự hợp tác Mỹ–Trung trong Thế chiến II; cùng việc chào đón hai con gấu trúc được cho Vườn thú Atlanta thuê.

Hai nước nhất trí mở đối thoại về lợi ích và rủi ro của AI, với vòng trao đổi tiếp theo dự kiến vào tháng 11/2026. Các bản tin cũng đề cập một kênh song phương để trao đổi về sự cố liên quan đến AI.1 Riêng về quân sự, hai bên dự kiến tiếp tục hướng tới một bản ghi nhớ về liên lạc trong khủng hoảng và tìm kiếm các quân nhân Mỹ mất tích tại Trung Quốc.

Trong lĩnh vực thương mại, lãnh đạo hai nước ủng hộ Hội đồng Thương mại và các cơ chế liên quan để tiếp tục trao đổi.1 Một số bản tin cũng nhắc đến Hội đồng Đầu tư trong bộ máy hợp tác kinh tế rộng hơn. Tuy nhiên, các nguồn mô tả cơ quan này đã được thành lập sau một hội nghị trước đó; chưa có thông tin cho thấy hội nghị Washington lập thêm một cơ quan đầu tư mới.

Than, nông sản và câu hỏi về đậu tương

Nhà Trắng cho biết Trung Quốc sẽ mua ít nhất 10 triệu tấn than của Mỹ trong năm 2027 và lặp lại mức tối thiểu đó vào năm 2028.11 Việc mở rộng khả năng tiếp cận thị trường nông sản cũng nằm trong chương trình đàm phán rộng hơn.

Riêng với đậu tương, cần phân biệt cam kết từ các vòng đàm phán trước với kết quả mới của hội nghị Washington. Các bản tin nhắc đến những cam kết mua đậu tương gắn với thỏa thuận trước đó, nhưng thông tin hiện có không xác nhận hai bên chốt thêm một sản lượng đậu tương cụ thể tại hội nghị lần này.

Đình chiến được kéo dài, bất đồng lớn vẫn còn

Thỏa thuận đình chiến thương mại tạm thời, vốn dự kiến hết hạn ngày 10/11, được gia hạn thêm hai tháng, đến ngày 10/1, để hai bên có thêm thời gian đàm phán một thỏa thuận rộng hơn.34 Trump và Tập cũng nêu quan điểm về Iran và các tuyến đường thủy quốc tế, nhưng những tuyên bố tại hội nghị không giải quyết các bất đồng chiến lược sâu rộng giữa hai nước.12

Điểm còn thiếu rõ nhất là khâu triển khai: thông tin công khai chưa xác định lịch thuế cuối cùng hay danh sách hàng hóa đủ điều kiện. Các tuyên bố về nông nghiệp cũng chưa tạo thành một thỏa thuận toàn diện về quyền tiếp cận thị trường. Nói cách khác, hội nghị mở thêm cơ chế và giữ cho đàm phán tiếp diễn, nhưng các chi tiết quan trọng vẫn phải chờ những vòng làm việc tiếp theo.12