AI có thể đem lại nhiều lợi ích, nhưng ai sẽ kiểm tra những hệ thống mạnh nhất trước khi chúng được sử dụng rộng rãi? Đó là câu hỏi đứng sau tuyên bố “A Call for Control of Frontier AI Models”, được đưa ra ngày 21/9/2026 bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York. Singapore tham gia cùng 19 quốc gia khác và Liên minh châu Âu (EU), kêu gọi bảo đảm AI luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người.
4
6
10
Vì sao cần một lời kêu gọi chung?
Sáng kiến do Phần Lan và Na Uy khởi xướng, với Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre đứng ra phát động. Lập luận của họ là các mô hình AI frontier — những hệ thống thuộc nhóm tiên tiến nhất — đang phát triển nhanh, tạo ra rủi ro về an toàn và an ninh mà biện pháp của riêng từng quốc gia khó giải quyết đầy đủ.
12
19
Với Singapore, thông điệp không phải phủ nhận tiềm năng của công nghệ. Thủ tướng Lawrence Wong nhìn nhận AI có triển vọng rất lớn, đồng thời nhấn mạnh nó phải luôn chịu sự kiểm soát và giám sát của con người. Vì vậy, hợp tác giữa các nước được xem là cách để xây dựng biện pháp bảo vệ trong khi vẫn khai thác lợi ích của AI một cách có trách nhiệm.
10
Tuyên bố muốn thay đổi điều gì?
Trọng tâm là thiết lập tiêu chuẩn an toàn chung và cơ chế kiểm chứng, thay vì chỉ dựa vào cam kết riêng của từng công ty hoặc quy định tách biệt ở mỗi nước. Các bên cũng nêu khả năng có một tổ chức quốc tế đặt ra và giám sát việc tuân thủ những tiêu chuẩn này. Đây là đề xuất về hướng hợp tác, không phải việc một cơ quan quản lý toàn cầu đã được thành lập.
3
4
5
Văn bản được Chính phủ Hà Lan công bố kêu gọi doanh nghiệp xây dựng quy trình an toàn minh bạch, gồm kiểm tra bắt buộc trước khi triển khai và đánh giá độc lập; người đánh giá đủ năng lực cần được tiếp cận thông tin cần thiết để xem xét rủi ro. Văn bản cũng kêu gọi các chính phủ và tổ chức khu vực phối hợp phát triển tiêu chuẩn chung, tăng tính minh bạch.
9
Mỹ và Trung Quốc không tham gia tuyên bố.
6 Tuy nhiên, thông tin hiện có không đủ để kết luận vì sao hai nước vắng mặt. Điểm có thể xác định là nhóm khởi xướng muốn việc giám sát AI tiên tiến trở thành trách nhiệm được phối hợp ở cấp quốc tế, để lợi ích của công nghệ không đi trước khả năng kiểm soát rủi ro.
3
5
12