Nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang khiến Trung Quốc tăng tốc đầu tư vào nhiều hướng điện hạt nhân, đồng thời theo đuổi mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2060. Tuy nhiên, ba hướng này không thể cấp điện theo cùng một lịch trình: lò phân hạch thông thường có thể đóng góp sớm nhất; lò mô-đun nhỏ là phương án cho những năm sau; còn nhiệt hạch vẫn trong giai đoạn nghiên cứu.
10
12
14
Nhu cầu đến năm 2030 lớn đến đâu?
Wood Mackenzie dự báo lượng điện các trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc sử dụng sẽ tăng khoảng bốn lần, đạt 774 TWh vào năm 2030 — tương đương khoảng 6% tổng lượng điện sử dụng trên cả nước.
10
12 Để đáp ứng nhu cầu trước mắt, các dự án đang xây dựng quan trọng hơn những nhà máy nhiệt hạch mới chỉ được đề xuất: Trung Quốc hiện có 64 lò phản ứng đang vận hành và 38 lò đang xây dựng, với nhóm lò đang xây dựng tương ứng gần 40 GW công suất bổ sung.
10
12
Hai khoản đầu tư, hai mốc thời gian xa hơn
Junhe Nuclear phát triển lò phản ứng phân hạch mô-đun nhỏ — công nghệ khác với nhiệt hạch. Công ty khởi nghiệp tại Thượng Hải này được đưa tin đã huy động 300 triệu nhân dân tệ và đặt mục tiêu vận hành một lò trình diễn vào khoảng năm 2031. Junhe cũng tính đến khả năng tận dụng địa điểm và nhân lực của các nhà máy điện than cũ. Đây là kế hoạch, không phải một nhà máy đã được phê duyệt và hoàn thành.
7
11
NovaFusionX theo đuổi nhiệt hạch. Các vòng gọi vốn được đưa tin lần lượt là 500 triệu, 700 triệu và 1,2 tỷ nhân dân tệ, tổng cộng khoảng 2,4 tỷ nhân dân tệ. Công ty đặt mục tiêu tạo plasma đầu tiên vào cuối năm 2026 và từng nêu năm 2029 là mốc đạt mức năng lượng thu được ròng lớn hơn năng lượng đưa vào. Người sáng lập muốn rút ngắn lộ trình thương mại hóa dự kiến xuống còn 5–10 năm. Dù đạt được các cột mốc thí nghiệm đó, NovaFusionX vẫn chưa đồng nghĩa với việc có điện cấp cho trung tâm dữ liệu.
8
14
13
Trung Quốc khác Mỹ ở điểm nào?
Trung Quốc có thể kết hợp chương trình xây lò phản ứng với đầu tư do nhà nước điều phối và chuỗi cung ứng thiết bị hạt nhân trong nước. Một dự án lò phản ứng được đưa tin đã sử dụng thiết bị nội địa với tỷ lệ trên 90%.
16 Với nhiệt hạch, một ước tính được công bố cho rằng Trung Quốc đã phân bổ tới 6,5 tỷ USD cho các sáng kiến hướng tới thương mại hóa kể từ năm 2023.
17
Tại Mỹ, doanh nghiệp tư nhân và các công ty công nghệ lớn đóng vai trò nổi bật trong đầu tư nhiệt hạch, bên cạnh tài trợ nghiên cứu và các chương trình hỗ trợ theo cột mốc của chính phủ.
15
8 Lộ trình của chính phủ Mỹ hướng tới triển khai những nhà máy nhiệt hạch giai đoạn đầu vào giữa thập niên 2030, nhưng vẫn phải giải quyết các khoảng trống về vật liệu và chuỗi cung ứng.
6
5
Điểm cần phân biệt: công suất phân hạch đang xây dựng có thể tác động đến lưới điện sớm hơn. Lò trình diễn của Junhe là mục tiêu cho thập niên tới, còn các cột mốc của NovaFusionX chưa thể được tính là nguồn điện chắc chắn để đáp ứng dự báo nhu cầu năm 2030.
12
11
14