Khi trung tâm dữ liệu AI khiến smartphone giá rẻ đắt hơn

Với người mua điện thoại giá rẻ, cuộc đua xây dựng hạ tầng AI có thể hiện ra dưới dạng một chiếc máy khó mua hơn. Các trung tâm dữ liệu cần bộ nhớ hiệu năng cao; khi nhà sản xuất chip ưu tiên sản phẩm có giá trị cao cho AI, nguồn cung bộ nhớ thông thường dùng trong thiết bị tiêu dùng bị thắt chặt. GSMA, tổ chức đại diện ngành di động, cho biết chi phí linh kiện tăng đã bắt đầu đẩy giá điện thoại phổ thông lên. 28

Vì sao máy rẻ chịu tác động mạnh nhất?

Theo số liệu của Counterpoint Research được dẫn trong các báo cáo về GSMA, giá chip nhớ đã tăng hơn gấp đôi từ quý III/2025 đến quý I/2026, rồi tăng thêm 80–90% trong quý II/2026. Đây là mức tăng giá linh kiện, không phải mức tăng giá bán điện thoại. 25

Dù vậy, một khoản tăng chi phí rất khó hấp thụ ở mẫu máy vốn có biên lợi nhuận thấp. Counterpoint xác định nhóm điện thoại dưới 200 USD chịu ảnh hưởng nặng nhất từ chi phí phụ tùng tăng. IDC cho biết ở phân khúc giá thấp, bộ nhớ hiện chiếm hơn 65% tổng chi phí linh kiện của một chiếc máy. Nhà sản xuất vì thế phải chấp nhận lợi nhuận mỏng hơn, điều chỉnh sản phẩm hoặc tăng giá bán. 21

Thị trường đang thu hẹp đến mức nào?

Trong dự báo công bố tháng 8/2026, IDC ước tính lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu năm 2026 giảm 16,7%, còn hơn 1 tỷ máy. Riêng nhóm dưới 100 USD, dữ liệu IDC được CNBC dẫn lại cho thấy lượng xuất xưởng trong quý II/2026 giảm gần 60% so với cùng kỳ. Con số của nhóm dưới 100 USD chỉ phản ánh một phân khúc trong một quý; không thể áp cho mọi điện thoại dưới 200 USD. 2422

IDC dự kiến giá chip nhớ tiếp tục tăng ít nhất đến năm 2028. Tuy nhiên, các dự báo được dẫn ở đây không đưa ra con số smartphone xuất xưởng toàn cầu năm 2030, cũng không xác định bao nhiêu người sẽ chưa thể lên mạng vì giá bộ nhớ. 24

Từ giá chiếc máy đến cơ hội lên mạng

Tại châu Phi hạ Sahara, rào cản đã lớn từ trước đợt tăng giá linh kiện: cuối năm 2025, một điện thoại có thể truy cập internet loại cơ bản có giá tương đương 76% thu nhập bình quân tháng của nhóm 20% nghèo nhất. Trong các nước thu nhập thấp và trung bình được GSMA khảo sát, khả năng chi trả cho thiết bị là rào cản lớn nhất đối với việc sử dụng internet di động. Vì thế, có sóng di động chưa đồng nghĩa với việc người dân có thể lên mạng. 481

Tháng 3/2026, GSMA chọn sáu quốc gia châu Phi để thử nghiệm chương trình smartphone 4G giá phải chăng, đồng thời cảnh báo giá chip nhớ tăng khiến mục tiêu 30–40 USD/máy khó đạt. Một mô phỏng khác của GSMA cho thấy thiết bị có thể truy cập internet giá 20 USD sẽ giúp thêm 230 triệu người tại châu Phi hạ Sahara có khả năng chi trả cho kết nối. Đó là ước tính về khả năng mua được thiết bị, không phải dự báo rằng tất cả họ sẽ lên mạng. 152

Các hãng đang thiết kế lại sản phẩm và chuyển một phần chi phí sang người mua; những nhà sản xuất điện thoại, máy tính xách tay quy mô nhỏ được Reuters phỏng vấn dự kiến tình trạng khan hiếm bộ nhớ kéo dài đến năm 2027. IDC cũng ghi nhận các hãng đang điều chỉnh danh mục sản phẩm để thích ứng với mặt bằng chi phí mới. 1721

GSMA cùng các đối tác hướng tới mục tiêu đưa 1 tỷ người ở châu Phi kết nối internet vào năm 2030. Điện thoại đắt hơn khiến mục tiêu ấy khó thực hiện hơn, nhưng giá chip nhớ không phải yếu tố duy nhất quyết định kết quả. GSMA đã kêu gọi bỏ thuế và các khoản thuế nhập khẩu đối với thiết bị giá thấp, đồng thời nhấn mạnh việc biến vùng đã có sóng thành nơi người dân thực sự sử dụng internet. Điều có thể khẳng định lúc này là rủi ro về khả năng chi trả đang tăng, chứ chưa thể tính chính xác mục tiêu năm 2030 sẽ thiếu bao nhiêu người vì giá chip nhớ. 131