Ông Carney giữ cửa đàm phán với Mỹ, đồng thời mở thêm lối đi thương mại cho Canada

Thông điệp của Thủ tướng Mark Carney không phải là Canada chọn đối tác mới thay Mỹ. Ông muốn giữ khả năng đạt thỏa thuận với Washington, đồng thời tạo thêm lựa chọn để Ottawa không phải phụ thuộc vào một bàn đàm phán duy nhất.

Rời bàn đàm phán không có nghĩa là đóng cửa

Ngày 21/8/2026, Canada rút khỏi cuộc đàm phán về một thỏa thuận nhằm tránh các mức thuế bổ sung của Mỹ. Ottawa nói phía Mỹ đưa ra những yêu cầu vào phút chót mà Canada không thể chấp nhận. Các cuộc đàm phán hiện vẫn đình chỉ; theo ông Carney, Washington cần đàm phán nghiêm túc trước khi hai bên có thể trở lại bàn thương lượng.4

Lập trường ấy đặt ra một ranh giới về điều kiện thỏa thuận, chứ không phủ nhận tầm quan trọng của quan hệ thương mại Canada–Mỹ. Ông Carney còn cho rằng quan hệ gần gũi hơn với châu Âu sẽ giúp Canada trở thành một đối tác hiệu quả hơn của Mỹ.2

Mở rộng lựa chọn: EU và Ấn Độ vẫn là triển vọng

Ông Carney đặt mục tiêu tăng gấp đôi thương mại của Canada với các nước ngoài Mỹ trong mười năm tới. Đây là mục tiêu, chưa phải kết quả đã đạt được. Nếu các quan hệ thương mại mới đủ lớn, Canada sẽ có thêm lựa chọn khi đàm phán với Mỹ bế tắc — nhưng quá trình ấy cần thời gian.36

Với Liên minh châu Âu (EU), ông Carney hoan nghênh triển vọng Canada trở thành “thành viên liên kết” đầu tiên của khối, đồng thời nói rõ ông tìm kiếm một liên minh có tính chất riêng, không phải tư cách thành viên EU đầy đủ. Đề xuất này chưa tạo ra địa vị mới, và nội dung cụ thể của địa vị đó vẫn chưa được xác định. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã đe dọa áp dụng biện pháp trừng phạt thương mại đối với châu Âu liên quan đến đề xuất, cho thấy việc đa dạng hóa đối tác có thể làm nảy sinh thêm căng thẳng.357

Ấn Độ là một hướng đi khác. Bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, ông Carney nói đàm phán thương mại Canada–Ấn Độ đang tiến triển tốt và hai bên hướng tới hoàn tất trước hội nghị G20 vào giữa tháng 12. Theo ông, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi có thể thăm Canada vào khoảng thời gian đó, nhưng ngày cụ thể chưa được ấn định. Cả thỏa thuận lẫn chuyến thăm đều chưa được bảo đảm.10

Câu chuyện kali cho thấy Mỹ vẫn là đối tác khó thay thế

Ông Trump từng nêu khả năng mua kali (potash, nguyên liệu sản xuất phân bón) từ Belarus với giá rẻ hơn, rồi nói Mỹ sẽ tiếp tục mua của Canada. Theo số liệu của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ được dẫn trong các bản tin về tranh cãi này, Canada chiếm 79% lượng kali Mỹ nhập khẩu.315 Những phát biểu đó cho thấy hàng hóa Canada có thể trở thành điểm gây sức ép thương mại, nhưng không chứng minh Belarus đã thay thế nguồn cung Canada hay ông Carney đã đổi chiến lược vì sự việc này.

Hoạt động của ông Carney tại Liên Hợp Quốc đặt nỗ lực tìm đối tác thương mại trong một hướng ngoại giao rộng hơn: Canada vừa vận động xây dựng quan hệ mới, vừa nhấn mạnh hợp tác quốc tế.14 Phép thử sẽ là liệu các quan hệ ấy có tạo ra tăng trưởng thương mại đáng kể hay không. Hiện tại, đàm phán với Mỹ vẫn đình chỉ, phương án với EU vẫn là đề xuất, còn thỏa thuận với Ấn Độ vẫn đang được thương lượng.4310