Năm 2026, xây thêm điện gió, điện mặt trời là chưa đủ

Thêm một trang trại điện mặt trời hay điện gió vẫn có ý nghĩa. Nhưng khi tỷ trọng các nguồn điện phụ thuộc vào nắng, gió tăng lên, câu hỏi khó hơn là: làm sao đưa lượng điện ấy đến người dùng đúng lúc cần? Pin lưu trữ, lưới truyền tải và khả năng vận hành các nguồn điện cùng nhau vì thế trở thành trọng tâm đầu tư tiếp theo — chứ không phải phương án thay thế việc xây nguồn điện mới. 217

Dòng tiền đang nói gì?

Theo BloombergNEF, đầu tư vào năng lượng tái tạo đạt 327,5 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026, gần tương đương sáu tháng trước đó nhưng thấp hơn mức đỉnh của cuối năm 2024. Trong khi đó, các dự án đặt hệ thống lưu trữ cùng địa điểm với nguồn phát điện thu hút mức kỷ lục 25 tỷ USD, gần gấp đôi nửa cuối năm 2025. Mỹ và Australia dẫn đầu về đầu tư vào mô hình kết hợp điện mặt trời với lưu trữ này. 7

Một triển vọng đầu tư năng lượng dự báo chi tiêu toàn cầu cho mạng lưới điện đạt khoảng 550 tỷ USD trong năm 2026, tăng gần 20% so với năm trước. Đây là dấu hiệu cho thấy hạ tầng giúp sử dụng được điện tái tạo đang được chú ý hơn; nó không có nghĩa đầu tư vào điện gió và điện mặt trời đã dừng lại. 8

Nhìn số liệu xuất khẩu Trung Quốc, đừng vội kết luận điện mặt trời thoái trào

Tại nhiều thị trường ở châu Âu, châu Á, châu Phi, châu Đại Dương và Mỹ Latinh, nhu cầu mua pin cùng thiết bị lưới điện từ Trung Quốc đang tăng, trong khi lượng mua thiết bị điện mặt trời giảm so với các mức đỉnh trước đây. Xu hướng này phù hợp với nhu cầu hoàn thiện hệ thống điện, nhưng hàng nhập khẩu không phải là số dự án đã đi vào hoạt động, cũng không đo được toàn bộ vốn đầu tư. 2

Đông Nam Á là một ví dụ cho thấy bức tranh không chỉ có một chiều. Theo số liệu Ember được Reuters dẫn lại, các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã chi hơn 20 tỷ USD mua sản phẩm công nghệ sạch của Trung Quốc tính đến thời điểm được thống kê trong năm 2026. Tổng này gồm pin, thiết bị lưới điện, cả linh kiện điện mặt trời và xe điện; riêng hàng điện mặt trời đạt 4,1 tỷ USD. Ở châu Phi, lượng tấm pin mặt trời nhập từ Trung Quốc năm 2025 tăng 48% so với năm 2024. Vì vậy, không thể từ xu hướng chung mà kết luận nhu cầu điện mặt trời đang giảm ở mọi nơi. 316

Dữ liệu hiện có cũng chưa cho phép tách một cách đáng tin cậy lượng nhập pin và thiết bị lưới điện theo từng nước hay từng khu vực. Ta thấy hướng dịch chuyển rộng hơn, chứ chưa có một bản đồ phân bổ chính xác cho hai nhóm hàng này. 23

Mỗi nơi vướng một nút thắt

Các kết luận của Hội đồng Năng lượng Thế giới được nêu trong nghiên cứu nền chỉ ra những trở ngại gồm giới hạn của lưới điện, thiếu lưu trữ và chậm đấu nối, trong bối cảnh nhu cầu điện từ trung tâm dữ liệu, AI và công nghiệp tăng. Nghiên cứu về hệ thống điện mặt trời kết hợp lưu trữ cũng xem đây là một cách xử lý tính gián đoạn của nguồn phát và hỗ trợ ổn định lưới. 17

Tuy nhiên, không có một lời giải giống nhau cho mọi thị trường. Brazil đã có tỷ trọng điện tái tạo cao, phần lớn nhờ thủy điện, nên việc tích hợp thêm điện gió và điện mặt trời khác với bài toán mở rộng tiếp cận điện và phát triển nguồn điện ở các thị trường châu Phi. Trung Quốc góp phần lớn vào mức giảm đầu tư công nghệ sạch toàn cầu trong nửa đầu năm 2026, dù đầu tư điện gió, điện mặt trời tại một số thị trường khác ổn định hoặc tăng. Mỹ nổi bật với các dự án điện mặt trời đi kèm lưu trữ; nghiên cứu về điện mặt trời có thể cung cấp điện theo nhu cầu còn xem xét cả những thị trường như Saudi Arabia. 171617

Điểm mấu chốt: chuyển dịch năng lượng đang bước thêm vào giai đoạn xây dựng hệ thống — lưu trữ, đấu nối và điều phối điện — song hành với việc xây thêm nguồn phát. Giá trị của điện gió, điện mặt trời ngày càng phụ thuộc vào việc hệ thống có đưa được điện đến nơi cần dùng, vào lúc cần dùng hay không. 27