AI cần điện, nhưng điện còn cần cho nhiều việc khác

Một trung tâm dữ liệu phục vụ AI không thể vận hành chỉ nhờ có đất và tòa nhà. Nó cần lượng điện lớn, ổn định, cùng năng lực tính toán, khả năng tiếp cận dữ liệu, nhân lực có kỹ năng và vốn đầu tư. Tại một cuộc thảo luận của Bloomberg Green trong Tuần lễ Khí hậu ở New York, Chủ tịch Nhóm Ngân hàng Thế giới Ajay Banga cho rằng các thị trường mới nổi khó chứng kiến trung tâm dữ liệu phát triển ồ ạt: ngay riêng nhu cầu điện đã là trở ngại lớn, trong khi nguồn năng lượng ấy còn cần cho những mục tiêu phát triển khác. 1

AI đang làm bài toán điện khó hơn

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu điện của toàn bộ trung tâm dữ liệu, không chỉ các cơ sở chuyên phục vụ AI, có thể tăng lên khoảng 945 TWh vào năm 2030. Một ước tính được dẫn lại đặt mức tiêu thụ năm 2025 vào khoảng 485 TWh và mức năm 2030 xấp xỉ 950 TWh, tương đương khoảng 3% nhu cầu điện toàn cầu. AI là động lực quan trọng của mức tăng này. 1314

Vì thế, xây thêm hạ tầng AI đồng nghĩa với việc phải trả lời một câu hỏi về phân bổ nguồn lực: điện sạch, giá phải chăng sẽ được dành cho trung tâm dữ liệu, hay cho công nghiệp, giao thông và các đô thị cũng đang cần điện? Đây chính là sự cạnh tranh được nêu trong chương trình nghị sự của Tuần lễ Khí hậu New York. 12

Không phải sẽ không có trung tâm dữ liệu mới

Nhận định của Banga nói về triển vọng mở rộng ở quy mô lớn, chứ không có nghĩa mọi dự án tại các thị trường mới nổi đều bất khả thi. Chẳng hạn, ngành trung tâm dữ liệu ở châu Phi vẫn đang phát triển, dù điện ổn định là một thách thức lớn. 17

Điểm cốt lõi là nơi nào đã có lưới điện vững, nhân lực và vốn sẽ thuận lợi hơn trong cuộc đua xây dựng hạ tầng AI. Nếu những điều kiện ấy tiếp tục phân bố không đều, các nước đang phát triển có nguy cơ thiếu năng lực tính toán để tự phát triển và hưởng lợi từ AI. Với Banga, ưu tiên trước mắt không thể tách khỏi nhu cầu điện thiết yếu của các nền kinh tế đó. 1