ASML không bán máy làm chip tại châu Âu: mục tiêu 20% của EU đến năm 2030 khó hơn

Châu Âu sở hữu một trong những doanh nghiệp có vị thế chiến lược nhất ngành bán dẫn: ASML của Hà Lan, nhà cung cấp thiết bị quang khắc then chốt để sản xuất chip hiện đại. Tuy nhiên, dẫn đầu về máy móc không đồng nghĩa với việc khu vực này đang xây đủ nhà máy chip. Thông tin ASML không có doanh số thiết bị sản xuất chip tại châu Âu trong quý II/2026 đã phơi bày rõ khoảng cách đó. 4

Con số “0” thực sự nói lên điều gì?

Theo thông tin được đăng tải, một lãnh đạo ASML nói công ty không bán thiết bị sản xuất chip ở châu Âu vì không có đầu tư và cũng không có nhà máy chip mới được xây dựng. 4 Nếu chính xác, đây là chỉ dấu đáng chú ý: đơn đặt mua thiết bị quang khắc thường xuất hiện từ rất sớm trong chu kỳ triển khai nhà máy, bởi các hệ thống phức tạp này phải được đặt hàng, lắp đặt và hiệu chuẩn rất lâu trước khi nhà máy có thể xuất xưởng chip.

Dù vậy, cần đọc số liệu này một cách thận trọng. Nó chỉ phản ánh một quý, không chứng minh rằng mọi dự án bán dẫn tại châu Âu đã dừng lại, cũng không có nghĩa ASML không còn bất kỳ hoạt động kinh doanh nào trong khu vực. Nhưng trong bối cảnh làn sóng đầu tư toàn cầu cho chip logic và chip nhớ phục vụ AI đang tăng tốc, đây vẫn là một tín hiệu vận hành không mấy tích cực.

Điểm mấu chốt là: châu Âu có thể là nơi đặt trụ sở của nhà cung cấp thiết bị quang khắc hàng đầu thế giới, trong khi phần lớn công suất sản xuất sử dụng các thiết bị đó lại nằm ở nơi khác. Khi đó, các doanh nghiệp cần chip tại châu Âu vẫn phụ thuộc vào chuỗi cung ứng, quyết định phân bổ công suất và lịch giao hàng bên ngoài khu vực.

Vì sao mục tiêu của Đạo luật Chip châu Âu trở nên khó hơn?

Ủy ban châu Âu cho biết EU hiện chỉ chiếm khoảng 10% thị phần bán dẫn toàn cầu và đặt mục tiêu đạt 20% vào năm 2030. Đạo luật Chip châu Âu có hiệu lực từ ngày 21/9/2023. 17

Để tăng thị phần trong một thị trường toàn cầu cũng đang mở rộng nhanh, EU không thể chỉ đơn giản tăng gấp đôi sản lượng hiện có. Khu vực này phải bổ sung công suất nhanh hơn tốc độ tăng của toàn ngành thế giới, đồng thời bảo đảm dự án có vốn, khách hàng, nhân lực kỹ thuật, điện, nước, vật liệu, nhà cung ứng phụ trợ và các điều kiện hạ tầng cần thiết.

Một quý không phát sinh doanh số thiết bị chưa khiến mục tiêu năm 2030 trở thành bất khả thi. Tuy nhiên, nó cho thấy thành bại của mục tiêu phụ thuộc vào tiến độ thực thi, chứ không chỉ ở tham vọng chính sách. Một nhà máy chip mới cần nhiều năm để quy hoạch, huy động vốn, trang bị máy móc và hoàn tất quy trình đánh giá chất lượng. Vì vậy, sự chậm trễ ở giai đoạn đặt thiết bị có thể tạo tác động lớn hơn vẻ bề ngoài.

ASML đang mở rộng để đáp ứng cầu toàn cầu

Kết quả kinh doanh của ASML cho thấy chu kỳ thiết bị bán dẫn nói chung vẫn rất mạnh. Trong quý II/2026, công ty đạt tổng doanh thu thuần 9,3 tỷ euro, doanh thu thuần từ bán hệ thống 6,6 tỷ euro và lợi nhuận ròng 2,9 tỷ euro. ASML cũng nâng dự báo doanh thu cả năm 2026 lên 43–45 tỷ euro. 11

ASML cho biết lượng đơn hàng nhận được trong nửa đầu năm rất mạnh. Công ty dự kiến tăng công suất hệ thống EUV low-NA năm 2027 thêm 30% so với mức khoảng 65 hệ thống của năm 2026, đồng thời đang xem xét tăng thêm 30% nữa trong năm 2028. Với các hệ thống DUV immersion, ASML cũng nêu kế hoạch tăng công suất 30% trong năm 2027. 11

Đây là phản ứng quan trọng trước nhu cầu của khách hàng toàn cầu và có thể giảm bớt một nút thắt trên thị trường thiết bị. Nhưng năng lực sản xuất bổ sung của ASML không quyết định nơi các máy đó sẽ được lắp đặt. Vị trí của những nhà máy chip tương lai vẫn phụ thuộc vào nơi khách hàng lựa chọn xây dựng, cũng như khả năng bảo đảm vốn, giấy phép, hạ tầng và đầu ra cho dự án.

Nút thắt không chỉ nằm ở máy quang khắc

Khoảng trống doanh số tại châu Âu cũng nhắc lại một thực tế rộng hơn của chu kỳ chip do AI dẫn dắt: chỉ tăng số lượng máy quang khắc không thể tự tạo ra nguồn cung chip. Một nhà máy mới còn cần phòng sạch, wafer silicon, hóa chất và khí chuyên dụng, đế vật liệu, năng lực đóng gói, nguồn cung bộ nhớ, điện, nước và đội ngũ vận hành được đào tạo.

Vì thế, điểm nghẽn tiếp theo có thể dịch chuyển từ mắt xích này sang mắt xích khác. Việc ASML mở rộng công suất có thể giảm áp lực tại một khâu thiết bị quan trọng, nhưng tự nó không bảo đảm đủ wafer, năng lực đóng gói hay chip nhớ.

Dấu hiệu cảnh báo, chưa phải kết luận cuối cùng

Kết luận thận trọng nhất từ số liệu quý II không phải là châu Âu đã rời khỏi cuộc chơi bán dẫn. Đó là tham vọng sản xuất của khu vực đang đối diện một phép thử rõ ràng: liệu châu Âu có thể chuyển thế mạnh công nghệ thành một dòng dự án nhà máy chip vận hành ổn định hay không.

Doanh số tăng và kế hoạch mở rộng của ASML cho thấy khách hàng trên thế giới đang chuẩn bị cho nhu cầu bán dẫn lớn hơn. 11 Với EU, câu hỏi là liệu một phần đáng kể của chu kỳ đầu tư kế tiếp có được xây dựng ngay trong khu vực hay không. Nếu tiến độ dự án không được đẩy nhanh, mục tiêu nắm 20% thị phần toàn cầu vào năm 2030 sẽ khó đạt hơn đáng kể. 17