Ngành dược châu Âu bị cảnh báo về “sự suy tàn chậm” trước Mỹ và Trung Quốc

Cảnh báo về “sự suy tàn chậm” không có nghĩa ngành dược châu Âu đã sụp đổ. Đây là cách diễn đạt mà Mario Draghi từng dùng để cảnh báo nguy cơ các ngành chiến lược suy giảm nếu không hành động khẩn cấp, và nay được 9 chủ tịch hãng dược đưa vào thư ngỏ của họ. Lập luận cốt lõi là châu Âu có thể rơi vào một vòng xoáy bất lợi: ngân sách thuốc bị hạn chế, thủ tục định giá và hoàn trả chậm, khác biệt giữa các nước lớn, cùng môi trường thử nghiệm lâm sàng kém cạnh tranh sẽ khiến bệnh nhân khó tiếp cận thuốc mới hơn. Điều đó, theo họ, lại làm khu vực kém hấp dẫn hơn đối với R&D, thử nghiệm và sản xuất, trong khi Mỹ và Trung Quốc thu hút đầu tư quy mô lớn. 5

Những dữ liệu mà các hãng dược đưa ra

• Vị thế nghiên cứu bị thu hẹp: Tỷ trọng R&D dược phẩm toàn cầu của châu Âu đã giảm từ 43% năm 1990 xuống 31% và vẫn tiếp tục đi xuống. Tỷ trọng thử nghiệm lâm sàng thương mại của khu vực cũng giảm một nửa trong 10 năm, còn 9%. Theo thư ngỏ, Trung Quốc đã vượt châu Âu về thử nghiệm, bằng sáng chế dược phẩm và phát triển thuốc mới. 5
• Dòng tiền đầu tư nghiêng về Mỹ và Trung Quốc: Các chủ tịch cho biết hơn 600 tỷ USD đầu tư dược phẩm đã được công bố tại Mỹ và Trung Quốc trong hai năm trước đó. 5
• Bệnh nhân chờ lâu hoặc không có thuốc: Khoảng 40% liệu pháp mới được phê duyệt không bao giờ đến được với bệnh nhân châu Âu, theo nhóm ký thư; với các thuốc có mặt trên thị trường, thời gian chờ gần 600 ngày. Khảo sát tiếp cận thuốc mới nhất của EFPIA cũng ghi nhận trung vị 532 ngày đối với 168 thuốc được cấp phép tập trung, dao động từ 56 ngày ở Đức đến 1.201 ngày ở Romania. 513
• Cảnh báo trước đây đã chuyển thành thực tế hơn: Reuters từng đưa tin một số hãng trì hoãn đưa thuốc mới ra thị trường châu Âu và số đợt ra mắt thuốc mới giảm 35%. Các công ty cũng từng cảnh báo có thể giảm đầu tư hoặc hoãn ra mắt thuốc nếu điều kiện giá không được cải thiện. 21

Theo nhóm doanh nghiệp, vấn đề nằm ở cách nhiều hệ thống y tế châu Âu nhìn thuốc chủ yếu như một khoản chi cần kiềm chế. Họ chỉ trích việc áp trần ngân sách mang tính cố định hoặc tùy tiện, chi tiêu không điều chỉnh theo lạm phát dù nhu cầu điều trị tăng, và cơ chế hoàn trả chưa phản ánh đầy đủ giá trị rộng hơn của thuốc — như giảm nhập viện hoặc giúp người bệnh duy trì khả năng làm việc. 5

Họ muốn các chính phủ thành viên làm gì?

Các hãng kêu gọi chính phủ các nước EU:

1. Tăng và bảo vệ chi tiêu cho thuốc đổi mới, xem thuốc như hạ tầng y tế chiến lược thay vì khoản chi có thể tùy ý cắt giảm. 5
2. Hiện đại hóa đánh giá công nghệ y tế, định giá và hoàn trả, để quyết định nhanh hơn và tính đến tổng giá trị đối với người bệnh, hệ thống y tế và nền kinh tế, thay vì chỉ nhìn giá mua thuốc. 5
3. Thu hẹp chênh lệch tiếp cận giữa các quốc gia, đồng thời cải thiện chẩn đoán, phòng ngừa và việc áp dụng điều trị theo hướng dẫn chuyên môn. 5

Điều họ đề nghị EU thay đổi

Ở cấp EU, thư ngỏ đề xuất:

• Rút ngắn và đơn giản hóa toàn bộ quy trình thử nghiệm lâm sàng. 5
• Duy trì cơ chế bảo hộ sở hữu trí tuệ mạnh, ổn định và dễ dự báo; đi kèm các quy định số hóa mang tính thực dụng. 5
• Cho các quốc gia thành viên thêm dư địa tài khóa để đầu tư vào y tế và thuốc đổi mới, bởi lợi ích từ những khoản đầu tư này có thể xuất hiện sau nhiều năm, thay vì gói gọn trong một chu kỳ ngân sách hằng năm. 5

Vì sao cải cách tại Đức trở thành tâm điểm?

Tranh chấp giữa kiểm soát chi phí y tế và duy trì động lực đầu tư thể hiện rõ ở Đức. Cải cách kiềm chế chi phí bảo hiểm y tế năm 2026 của nước này đã được phê duyệt cuối cùng, bất chấp phản đối từ ngành dược vì lo ngại biện pháp mới làm giảm sức hút đầu tư. 2

Theo các báo cáo về luật này, mức hoàn trả bắt buộc mà nhà sản xuất phải trả đối với phần lớn thuốc kê đơn có thương hiệu tăng hơn gấp đôi, từ 7% lên 15,5%. Với chính phủ, đây là một công cụ đối phó áp lực ngân sách bảo hiểm y tế trước mắt. Với các hãng dược, mức hoàn trả cao hơn và kiểm soát giá chặt hơn sẽ làm giảm lợi nhuận kỳ vọng, từ đó làm suy yếu động lực đầu tư. 2

Lợi ích kinh tế được nêu ra — nhưng không phải điều chắc chắn

Nhóm chủ tịch ước tính rằng nếu châu Âu thu hẹp được khoảng cách về thử nghiệm lâm sàng với Trung Quốc và Mỹ, khu vực có thể mở khóa 53 tỷ euro giá trị kinh tế và tạo 82.000 việc làm. Tuy nhiên, đây là ước tính do ngành hậu thuẫn, không phải kết quả được bảo đảm. Nó phụ thuộc vào việc châu Âu thực sự giành thêm thử nghiệm, cũng như giữ được hoạt động R&D, bệnh viện và chuỗi cung ứng đi kèm. 5

Đánh đổi chính sách là có thật: trả tiền nhanh hơn và cao hơn cho những thuốc có giá trị có thể giúp cải thiện tiếp cận của bệnh nhân và thu hút đầu tư, nhưng cũng làm tăng chi tiêu y tế công trong ngắn hạn. Các số liệu mà ngành nêu ra cho thấy xu hướng suy giảm tương đối về năng lực cạnh tranh và tình trạng chậm tiếp cận thuốc; còn các thay đổi về chi tiêu, giá thuốc và sở hữu trí tuệ vẫn là những khuyến nghị chính sách, chưa phải các giải pháp đã được chứng minh độc lập.