Triều Tiên phóng hai tên lửa ngày 20/9: Tuyên bố vũ khí siêu vượt âm cần được thận trọng

Thông tin có thể kiểm chứng chắc chắn nhất về vụ thử ngày 20/9 là Triều Tiên đã thực hiện hai vụ phóng từ khu vực Wonsan, ven bờ biển phía đông nước này, cách nhau gần ba giờ. Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc (JCS) đánh giá đây là các tên lửa đạn đạo tầm ngắn: quả thứ nhất bay khoảng 450 km, quả thứ hai bay hơn 600 km theo hướng Biển Đông của bán đảo Triều Tiên — vùng biển còn được quốc tế gọi là Biển Nhật Bản. 1

Điểm đáng chú ý hơn xuất hiện sau các vụ phóng. Truyền thông nhà nước Triều Tiên nói nước này đã thử thành công một hệ thống vũ khí mới dưới sự giám sát của Kim Jong Un. Tuy nhiên, Bình Nhưỡng không nêu cụ thể loại vũ khí. Dựa trên các ảnh được công bố, một số nhà phân tích nhận định đây dường như là biến thể nâng cấp thuộc họ tên lửa Hwasong-11, có thể mang phương tiện lướt siêu vượt âm có khả năng cơ động. Đây là nhận định phân tích từ hình ảnh, không phải kết luận đã được kiểm chứng độc lập. 1718

Hai vụ phóng diễn ra như thế nào?

Theo JCS Hàn Quốc, vụ phóng đầu tiên từ khu vực Wonsan được phát hiện vào khoảng 15 giờ (giờ địa phương) và bay khoảng 450 km. Vụ phóng thứ hai, cũng từ khu vực này vào khoảng 17 giờ 50, bay hơn 600 km. 1

Thông tin từ Nhật Bản ước tính tên lửa thứ hai bay khoảng 590 km và rơi xuống Biển Nhật Bản, ngoài vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản. 5

Vì vậy, đây không phải là vụ thử tên lửa đạn đạo liên lục địa. Ý nghĩa chiến lược, nếu có, nằm chủ yếu ở cấu hình đầu đạn hoặc phương tiện mang theo được cho là đã xuất hiện trong ảnh, chứ không phải ở tầm bay được báo cáo.

Vì sao khả năng liên quan đến Hwasong-11 lại đáng chú ý?

Trong thông báo chính thức, Triều Tiên chỉ mô tả hệ thống được thử là một vũ khí mới có ý nghĩa lớn đối với công nghệ vũ khí, không công bố tên gọi. 17

Các chuyên gia được Korea Herald dẫn lời cho rằng hình ảnh vụ thử có dấu hiệu của một tên lửa đạn đạo siêu vượt âm nâng cấp. Một phần cơ sở cho đánh giá này là màn hình xuất hiện trong các ảnh do truyền thông nhà nước Triều Tiên phát hành. 18

Nếu nhận định trên chính xác, điều đó cho thấy nỗ lực kết hợp dòng tên lửa tầm ngắn Hwasong-11 với phương tiện lướt có thể cơ động. Khác với quỹ đạo đạn đạo thông thường, một phương tiện như vậy được thiết kế để khiến đường bay khó dự đoán hơn, từ đó có thể làm phức tạp việc theo dõi và đánh chặn.

Dù vậy, đây mới là hàm ý kỹ thuật do chuyên gia phân tích, không phải bằng chứng rằng Triều Tiên đã chứng minh năng lực đó trong điều kiện tác chiến thực tế. 18

Thông điệp của Kim Jong Un

Theo truyền thông nhà nước Triều Tiên, Kim Jong Un trực tiếp giám sát vụ thử ngày 20/9. Ông mô tả đây là dấu hiệu cho thấy mức độ sẵn sàng chiến đấu được cải thiện, đồng thời nói các đối thủ sẽ tự hiểu ý nghĩa của bước tiến này “mà không cần bất kỳ lời giải thích nào”. Reuters cho biết Kim gọi đây là loại vũ khí sẽ khiến đối phương bị “đau đầu không thể chữa khỏi”. 17

Những tuyên bố này phản ánh thông điệp chính trị và răn đe của Bình Nhưỡng. Chúng không tự thân xác nhận độ chính xác, khả năng sống sót hay hiệu quả xuyên thủng hệ thống phòng thủ tên lửa của vũ khí.

Bối cảnh và phản ứng của các nước

Hai vụ phóng ngày 20/9 là đợt thử tên lửa thứ hai của Triều Tiên trong khoảng một tuần. Sự việc diễn ra sau khi Bình Nhưỡng cáo buộc các hoạt động quân sự của Mỹ làm gia tăng căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên. 1

Hàn Quốc cho biết họ theo dõi sát các vụ phóng và trao đổi thông tin với Mỹ, Nhật Bản. Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ đánh giá ban đầu rằng sự kiện không tạo ra mối đe dọa tức thời đối với nhân sự, lãnh thổ hoặc đồng minh của Mỹ. 1

Nhật Bản lên án vụ phóng và cho biết đã gửi phản đối tới Triều Tiên qua kênh đại sứ quán tại Bắc Kinh. 5

Các tài liệu nguồn dùng ở đây không cung cấp bằng chứng độc lập đầy đủ về bất kỳ cuộc thảo luận cấp ngoại trưởng hoặc tuyên bố chung nào tại kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Vì thế, những khẳng định về phản ứng ba bên tại Liên Hợp Quốc cần được đối chiếu thêm với thông cáo chính thức của Mỹ, Hàn Quốc hoặc Nhật Bản trước khi xem là sự thật đã được xác lập.

Kết luận

Phần sự kiện đã được xác nhận là: Triều Tiên phóng hai tên lửa đạn đạo tầm ngắn từ Wonsan, với tầm bay được báo cáo lần lượt khoảng 450 km và hơn 600 km. 1

Phần còn gây chú ý — và cũng cần thận trọng nhất — là loại vũ khí được công bố sau đó. Hình ảnh đã khiến các chuyên gia đặt khả năng đây là biến thể Hwasong-11 mang phương tiện lướt siêu vượt âm, trong khi Triều Tiên mô tả nó là bước đột phá công nghệ. Thông tin hiện có đủ để theo dõi sát diễn biến này, nhưng chưa đủ để khẳng định chắc chắn tên gọi hay năng lực thực chiến của hệ thống. 1718