Saudi Arabia tìm viện trợ phòng không khi tên lửa đánh chặn cạn dần

Saudi Arabia tìm kiếm hỗ trợ không chỉ vì một đợt tấn công đơn lẻ, mà vì bài toán duy trì phòng không đang trở nên cấp bách. Các cuộc tập kích liên tiếp bằng UAV và tên lửa của lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn đã làm hao hụt kho tên lửa đánh chặn của nước này. Theo các quan chức khu vực được dẫn lời, Riyadh đã đề nghị Pháp, Anh, Pakistan và Ai Cập triển khai hoặc hỗ trợ các năng lực phòng không để đối phó các mối đe dọa từ Houthi và những nhóm vũ trang thân Iran khác. 67

Vì sao Saudi Arabia cần đồng minh hỗ trợ ngay lúc này?

Mỹ vốn là đồng minh và nhà cung cấp vũ khí chủ lực của Saudi Arabia, nhưng nguồn tin cho biết kho tên lửa đánh chặn của Washington cũng đã suy giảm trong cuộc chiến với Iran. Điều này hạn chế khả năng Mỹ bổ sung ngay năng lực phòng thủ cho Riyadh, trong khi chưa có dấu hiệu Washington sẽ trực tiếp tham chiến. 67

Sức ép không còn bó hẹp ở khu vực biên giới Yemen. Các mục tiêu bị đe dọa được mở rộng sang thành phố Saudi Arabia, căn cứ quân sự, cơ sở chính phủ, hạ tầng năng lượng và các tuyến vận tải trên Biển Đỏ. Các cảnh báo an ninh tại Mecca và Jeddah trong tháng 9 cho thấy mức độ lo ngại đã lan rộng hơn đáng kể. 13

UAV bị bắn hạ gần Mecca làm mức độ căng thẳng thay đổi ra sao?

Ngày 16/9, liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu cho biết đã đánh chặn và phá hủy một UAV của Houthi ở phía nam Mecca trước khi nó đi vào không phận cấm trên thành phố. Phía Saudi Arabia gọi an ninh của hai thánh địa Hồi giáo và người hành hương là một “lằn ranh đỏ”. 19

Tuy nhiên, Houthi bác bỏ cáo buộc nhắm mục tiêu vào Mecca. Người phát ngôn quân sự Yahya Sarea nói các chiến dịch của họ hướng vào cơ sở dầu mỏ và căn cứ quân sự, không phải địa điểm linh thiêng. 15

Dù mục tiêu thực sự của UAV vẫn là điểm tranh cãi, sự việc đã nâng mức độ nhạy cảm của khủng hoảng. Một vụ việc liên quan Mecca — thành phố linh thiêng nhất của Hồi giáo — có thể làm gia tăng phản ứng chính trị và tôn giáo trong toàn khu vực, thay vì chỉ được nhìn nhận như một cuộc đối đầu quân sự Saudi Arabia–Houthi.

Đường ống dầu và Bab el-Mandeb: hai điểm nghẽn có ý nghĩa toàn cầu

Mối nguy cũng tập trung vào eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ phía nam Biển Đỏ nối với Vịnh Aden. Đây là hành lang then chốt đối với vận tải biển quốc tế. Reuters dẫn các nguồn chính phủ Yemen cho biết Houthi đã tiến tới đảo Perim, hay Mayun, nằm tại eo biển này. 14

Cùng lúc đó, Saudi Arabia phải tạm đóng đường ống dầu East-West sau một vụ tấn công bằng UAV mà nước này quy trách nhiệm cho các thiết bị bay xuất phát từ Iraq. Bộ Năng lượng Saudi Arabia gọi đây là biện pháp phòng ngừa. 16 Đường ống này là tuyến thay thế quan trọng, cho phép vận chuyển dầu thô từ bờ Vịnh sang cảng Yanbu trên Biển Đỏ, giảm phụ thuộc vào các tuyến qua vùng Vịnh.

Các quan chức khu vực nói phần lớn đường ống có thể phải ngừng hoạt động trong nhiều tuần để sửa chữa. 18 Nếu vận tải qua Bab el-Mandeb bị cản trở đồng thời đường ống East-West tiếp tục bị hạn chế, năng lực xuất khẩu linh hoạt của Saudi Arabia sẽ chịu thêm áp lực.

Anh đã phản ứng thế nào, và vì sao thỏa thuận Mecca chưa đủ?

Tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, Anh lên án các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào Saudi Arabia, cảnh báo những hành động này gây nguy hiểm cho vận tải quốc tế và ổn định khu vực.

Theo thông tin được Bloomberg dẫn lại, London đã đồng ý cử cố vấn quân sự tới Saudi Arabia và đang xem xét các đề nghị hỗ trợ ngoại giao, quân sự rộng hơn. Những đề nghị này gồm hỗ trợ tác chiến để ngăn đà tiến của Houthi hướng tới Bab el-Mandeb, cũng như hỗ trợ bảo vệ hạ tầng dầu mỏ. Chưa có thông tin về cam kết đưa lực lượng chiến đấu trực tiếp tham gia.

Thỏa thuận Phòng thủ chung Mecca giữa Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan tạo ra khuôn khổ chính trị rằng một cuộc tấn công vào một nước sẽ được coi là tấn công vào cả ba. 10 Tuy nhiên, thỏa thuận này chưa đồng nghĩa với một bộ chỉ huy phòng không tích hợp, sẵn sàng hoạt động, hay nguồn cung tên lửa đánh chặn tức thời. Vì thế, Riyadh vẫn phải gửi các đề nghị riêng tới từng đối tác. 3

Tác động tới khu vực, hàng hải và giá năng lượng

Bộ Ngoại giao Mỹ hiện xếp Saudi Arabia ở mức cảnh báo du lịch 3, tức “Cân nhắc lại việc đi lại”, do rủi ro từ UAV và tên lửa liên quan Iran, xung đột vũ trang, khủng bố và các yếu tố an ninh khác. Oman cũng ở mức 3 vì rủi ro khủng bố và xung đột vũ trang. Đây là chỉ dấu cho thấy bất ổn đang tác động cả đến các quốc gia thường đóng vai trò trung gian ngoại giao.

Các nỗ lực ngoại giao liên quan Oman và Trung Quốc cho thấy các bên vẫn tìm kiếm lối thoát, nhưng chưa có bằng chứng về một thỏa thuận bền vững. 11 Nếu tàu thuyền phải đổi tuyến để tránh Bab el-Mandeb, chi phí bảo hiểm, cước vận tải và thời gian giao hàng có thể tăng. Cùng với nguy cơ gián đoạn xuất khẩu dầu của Saudi Arabia, điều đó có thể đẩy giá năng lượng lên cao hơn và làm thị trường biến động mạnh hơn. 1418