Fed sắp tăng lãi suất: Rủi ro thực sự nằm ở thông điệp tiếp theo

Thị trường bước vào quyết định ngày 16/9 với kỳ vọng gần như chắc chắn rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản (0,25 điểm phần trăm) — lần đầu kể từ năm 2023 — đưa biên độ lãi suất mục tiêu lên 3,75%–4,00%. Hợp đồng tương lai khi đó phản ánh xác suất 94,5% cho kịch bản này. 2

Tuy nhiên, với một đợt tăng 25 điểm cơ bản đã được thị trường định giá phần lớn, tâm điểm không chỉ là quyết định trong ngày. Nhà đầu tư cần theo dõi liệu Fed có phát tín hiệu về một chu kỳ thắt chặt tiếp diễn hay không, trong bối cảnh dầu đắt hơn, kỳ vọng lạm phát dai dẳng, nhu cầu vay nợ chính phủ lớn và lợi suất dài hạn cùng tăng.

Chứng khoán chuyển sang trạng thái phòng thủ, nhưng chưa hoảng loạn

Phiên 15/9, ba chỉ số chính của Phố Wall cùng đi xuống: Dow Jones giảm 0,63%, S&P 500 giảm 0,45% và Nasdaq giảm 0,78%. Tại châu Á, Hang Seng của Hong Kong giảm 1,0%, chỉ số Thượng Hải giảm 0,54%, còn thị trường Nhật giảm nhẹ.

Dù vậy, đây chưa phải một đợt tháo chạy khỏi tài sản rủi ro trên diện rộng. S&P 500 vẫn chỉ thấp hơn chưa đến 3% so với đỉnh lịch sử lập ngày 13/8. Điều đó cho thấy thị trường đang thận trọng trước lãi suất và lợi suất tăng, hơn là chuyển hẳn sang trạng thái hoảng sợ.

Vì sao Fed được dự báo tăng lãi suất?

Lập luận cho việc tăng lãi suất đến từ ba sức ép đồng thời: lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu, nền kinh tế và thị trường lao động tương đối vững, còn cú sốc giá năng lượng có nguy cơ lan sang các nhóm giá khác và tiền lương. Chủ tịch Fed Kevin Warsh trước đó cho rằng hoạt động kinh tế mạnh lên có thể làm tăng áp lực lạm phát. 1

Đà tăng của dầu khiến bài toán này khó hơn. Dầu Brent từng lên mức đỉnh 4 tháng là 109,97 USD/thùng, sau đó lùi về khoảng 104,49 USD/thùng; các lo ngại liên quan đến nguồn cung tại Trung Đông tiếp tục giữ giá năng lượng ở mức cao.

Dầu, nợ công và lợi suất: điều kiện tài chính đã thắt chặt trước cả Fed

Giá năng lượng cao làm tăng nguy cơ lạm phát dai dẳng. Đồng thời, lượng vay lớn của các chính phủ góp phần đẩy lợi suất trái phiếu lên, khiến chi phí vốn trong nền kinh tế cao hơn ngay cả khi Fed chưa hành động.

Ngày 15/9, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có lúc chạm 5,041%, mức cao nhất kể từ năm 2007. Lợi suất bình quân kỳ hạn 10 năm của nhóm G7 cũng lên 4,285%, cao nhất kể từ giữa năm 2008. Với doanh nghiệp và người đi vay, lợi suất dài hạn cao đồng nghĩa lãi vay thế chấp, trái phiếu doanh nghiệp và các hình thức huy động vốn khác có thể chịu sức ép tăng.

Kevin Warsh trước phép thử chính trị và uy tín

Quyết định này đặt ông Kevin Warsh vào vị thế nhạy cảm. Tổng thống Donald Trump đã chọn ông với kỳ vọng lãi suất thấp hơn và công khai gây sức ép để Fed cắt giảm lãi suất. Một đợt tăng lãi suất vì thế có thể củng cố hình ảnh Fed độc lập, nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ đối đầu với Nhà Trắng. 257

Ở chiều ngược lại, nếu Fed không hành động sau những tín hiệu cứng rắn trước đó, nhà đầu tư có thể càng nghi ngờ quyết tâm kiểm soát lạm phát của ngân hàng trung ương. Trước đây, phản ứng với thông điệp của Fed đã bị Bank of America mô tả là một cú sốc về độ tin cậy trong điều hành chống lạm phát. 1011

Cựu Thống đốc Fed Stephen Miran phản đối việc tăng lãi suất ngay lúc này. Ông cho rằng các chỉ báo lạm phát gần đây có thể bị méo mó và còn có khả năng được điều chỉnh lại, khiến việc thắt chặt tiền tệ trở nên quá sớm. 4

Sau quyết định, điều gì có thể làm thị trường biến động mạnh?

Khi mức tăng 25 điểm cơ bản đã gần như được phản ánh vào giá, biến động sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào:

• câu chữ trong tuyên bố chính sách;
• tỷ lệ biểu quyết và các ý kiến bất đồng;
• dự báo lãi suất và lạm phát;
• phần họp báo của ông Warsh, đặc biệt là tín hiệu về các đợt tăng tiếp theo.

Nếu thông điệp mang tính “diều hâu” rõ rệt — tức Fed cho thấy sẵn sàng tiếp tục tăng lãi suất — lợi suất có thể tăng thêm và cổ phiếu chịu áp lực giảm trong ngắn hạn. Ngược lại, một thông điệp ít cứng rắn hơn, hoặc dấu hiệu cho thấy tính độc lập của Fed bị nghi ngờ, vẫn có thể khiến USD suy yếu dù lãi suất thực tế được nâng lên: thị trường khi đó sẽ điều chỉnh lại dự báo về đường đi lãi suất và uy tín kiểm soát lạm phát.

Bài học lịch sử không phải tấm lá chắn cho cổ phiếu

Cổ phiếu thường vẫn có thể tăng trong chu kỳ Fed thắt chặt nếu lạm phát được kiềm chế mà kinh tế không rơi vào suy thoái. Nhưng kết quả có thể xấu hơn nhiều nếu lãi suất cao làm lộ ra định giá quá mức, căng thẳng tài chính hoặc kéo theo suy thoái.

Lần này, lợi suất đã tăng nhanh trước cuộc họp. Vì vậy, nhà đầu tư có lý do để coi đây không đơn thuần là quá trình “bình thường hóa” lãi suất, mà là phản ứng trước đồng thời lạm phát, dầu đắt và áp lực tài khóa.

Cảnh báo định giá: phần bù rủi ro cổ phiếu ở mức rất thấp

Một điểm đáng chú ý khác là phần bù rủi ro cổ phiếu của S&P 500 — khoản lợi suất kỳ vọng tăng thêm mà nhà đầu tư nhận được khi nắm cổ phiếu thay vì trái phiếu Kho bạc — được ghi nhận gần mức thấp nhất kể từ thời bong bóng dot-com. 6

Khi lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm quanh hoặc vượt 5%, nhà đầu tư nhận được phần bù khá mỏng để chấp nhận rủi ro cổ phiếu. Điều này khiến nhóm cổ phiếu tăng trưởng được định giá cao, cũng như thị trường nói chung, nhạy cảm hơn với bất kỳ đợt tăng nào của lợi suất thực, kết quả kinh doanh gây thất vọng hoặc một lộ trình tăng lãi suất cứng rắn hơn dự kiến từ Fed.