Vì sao Trung Quốc đang dẫn trước Mỹ về mức độ người dùng đón nhận AI

Điểm mạnh của AI tiêu dùng tại Trung Quốc trước hết là câu chuyện phân phối. Thay vì buộc người dùng hình thành thói quen mới là mở một chatbot độc lập, các nền tảng lớn đưa AI tạo sinh vào những dịch vụ vốn đã phục vụ mua sắm, tìm kiếm, nhắn tin, giải trí, du lịch, bản đồ và thanh toán. Khi đó, AI không còn là một công cụ tách biệt mà trở thành một phần của thói quen số hằng ngày. 34

Con số đáng chú ý: 80% so với 54%

Khảo sát AlphaWise của Morgan Stanley cho thấy 80% người trả lời tại Trung Quốc sử dụng AI vì mục đích cá nhân ít nhất mỗi tuần một lần, trong khi tỷ lệ này tại Mỹ là 54%. Chênh lệch là 26 điểm phần trăm. 23

Đây là kết quả khảo sát, không phải ước tính cho toàn bộ dân số của hai nước. Dù vậy, nó là một chỉ dấu đáng chú ý về tốc độ AI đi vào sử dụng thường xuyên của người tiêu dùng Trung Quốc — và về tầm quan trọng của cách công nghệ này được đưa đến tay người dùng. 2

Siêu ứng dụng biến AI thành một phần của việc thường ngày

Theo Morgan Stanley, lợi thế của Trung Quốc đến từ mạng lưới phân phối internet di động đã phát triển và các tình huống sử dụng gắn chặt với đời sống. Tính năng AI cho văn bản, hình ảnh và video có thể xuất hiện ngay trong ứng dụng mà người dùng đã mở để trò chuyện, khám phá nội dung, mua hàng, chỉ đường, đặt chuyến đi hoặc thanh toán. 34

Điểm khác biệt không chỉ là trợ lý AI có thể trả lời câu hỏi. Nó còn có thể giúp người dùng đi từ ý định đến hành động. Một cuộc trò chuyện với AI có thể dẫn thẳng tới việc tìm sản phẩm, chọn người bán, đặt dịch vụ, thanh toán hoặc hoàn tất một tác vụ khác, thay vì buộc người dùng chuyển qua nhiều ứng dụng rời rạc.

Qwen và WeChat: hai con đường phân phối AI

Qwen của Alibaba là ví dụ cho cách tiếp cận dựa trên hệ sinh thái. Dữ liệu QuestMobile được trích dẫn trong các báo cáo cho thấy Qwen có 161 triệu người dùng hoạt động hằng tháng vào tháng 7/2026. Trợ lý này được kết nối với các dịch vụ của Alibaba về mua sắm, đặt dịch vụ du lịch, điều hướng và thanh toán, qua đó có thể thực hiện tác vụ thay vì chỉ phản hồi hội thoại. 7

Alibaba cũng đã nâng cấp Qwen để hỗ trợ các việc như đặt đồ ăn giao tận nơi và đặt dịch vụ du lịch ngay trong giao diện trò chuyện, với sự tích hợp của Taobao, Alipay và các dịch vụ du lịch của hãng.

Lợi thế của Tencent nằm ở độ phủ và chức năng của WeChat. Luận điểm AI tiêu dùng của Morgan Stanley xem sự kết hợp giữa mạng xã hội, mini program và thanh toán của WeChat là một hệ sinh thái thực thi tác vụ — có thể phân phối tính năng AI, đồng thời kết nối chúng với người bán và giao dịch. 5

Những ví dụ này cho thấy mức độ người tiêu dùng sử dụng AI và vị thế dẫn đầu về mô hình không phải là cùng một cuộc đua. Mô hình mạnh là quan trọng, nhưng một mô hình được gắn vào mạng lưới dịch vụ lớn, đã có thói quen sử dụng, sẽ có con đường ngắn hơn nhiều để tạo ra tần suất quay lại và hành động thương mại.

Quy mô người dùng tăng rất nhanh

Số người dùng AI tạo sinh tại Trung Quốc đã tăng từ khoảng 249 triệu vào tháng 12/2024 lên 602 triệu vào tháng 12/2025. Các số liệu CNNIC được công bố chính thức cho biết mức tăng này tương đương 141,7% so với cùng kỳ, đồng thời tỷ lệ chấp nhận AI tạo sinh đạt 42,8% vào cuối năm 2025. 414

Quy mô đó không có nghĩa mọi người dùng đều hoạt động với mức độ như nhau, cũng không chứng minh các mô hình nền tảng của Trung Quốc vượt trội đồng đều. Nhưng nó cho thấy AI đã tiếp cận một tệp người dùng tiêu dùng rất lớn thông qua hệ sinh thái điện thoại thông minh, thanh toán số và nền tảng tích hợp của nước này. 414

Cơ hội kinh doanh: khai thác ý định do nhà bán hàng chi trả

Morgan Stanley ước tính thị trường AI tiêu dùng có khả năng kiếm tiền tại Trung Quốc có thể đạt gần 294 tỷ nhân dân tệ, tức xấp xỉ 300 tỷ nhân dân tệ, vào năm 2030. Khoảng 99% cơ hội này được dự báo đến từ quảng cáo và hoa hồng giao dịch, thay vì thuê bao do người tiêu dùng trả phí. 5

Ước tính này phản ánh một mô hình kinh doanh cụ thể: nền tảng dùng AI để cải thiện việc khám phá và ra quyết định, còn người bán chi trả qua quảng cáo hoặc hoa hồng trên các giao dịch có thể quy cho AI. Theo cách nhìn này, phần thưởng lớn không chủ yếu là bán gói thuê bao chatbot, mà là nắm giữ hành trình từ ý định của người tiêu dùng tới giao dịch hoàn tất. 5

Morgan Stanley xem Tencent là bên hưởng lợi rõ rệt trong AI tiêu dùng nhờ WeChat, đồng thời đánh giá Alibaba tích cực nhờ năng lực AI toàn chuỗi. Báo cáo cũng nêu các nền tảng theo ngành có nhiều giao dịch như Meituan, các nền tảng du lịch trực tuyến và BOSS Zhipin là những bên có thể hưởng lợi. 5

Dẫn đầu về mức độ sử dụng khác với dẫn đầu mô hình tiên phong

Việc Trung Quốc dẫn trước về mức độ người dùng tiếp nhận AI không nên được hiểu là bằng chứng rằng các mô hình Trung Quốc luôn dẫn đầu về năng lực. Các báo cáo về phân tích của Morgan Stanley cho biết mô hình Mỹ vẫn dẫn đầu về năng lực; trong khi Chỉ số AI 2026 của Stanford ghi nhận các mô hình hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc đã nhiều lần đổi vị trí hoặc thu hẹp khoảng cách kể từ đầu năm 2025. Tính đến tháng 3/2026, mô hình tốt nhất của Anthropic dẫn trước 2,7%. 31

Sự phân biệt này quan trọng với chiến lược sản phẩm. Điểm benchmark quyết định một hệ thống AI có thể làm được gì. Nhưng việc tạo giá trị ở quy mô lớn từ người tiêu dùng còn phụ thuộc vào phân phối, ngữ cảnh, niềm tin và con đường ít ma sát từ gợi ý đến giao dịch. Mô hình siêu ứng dụng tại Trung Quốc được xây dựng xoay quanh các lợi thế sau.

Triển khai AI tiêu dùng song song với tự chủ công nghệ

Việc triển khai AI tiêu dùng ở Trung Quốc diễn ra song song với nỗ lực rộng hơn của nhà nước nhằm tự chủ công nghệ. Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 kêu gọi các biện pháp nhằm giảm phụ thuộc vào khoa học và công nghệ nước ngoài, đồng thời xác định AI và chất bán dẫn là các ưu tiên chiến lược. 1718

Doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang theo đuổi các lựa chọn thay thế theo tiêu chuẩn mở, trong đó có RISC-V, để giảm phụ thuộc vào công nghệ do phương Tây kiểm soát. Reuters lưu ý rằng kiến trúc tiêu chuẩn mở khó bị hạn chế hơn so với phần mềm và công cụ độc quyền. 20

Hai hướng đi này có liên hệ nhưng không đồng nhất: triển khai AI nhanh chóng trên các nền tảng tiêu dùng ở hiện tại, đồng thời củng cố năng lực trong nước trên toàn bộ chuỗi AI và chip về dài hạn.

Kết luận

Khảo sát của Morgan Stanley nêu bật một thực tế của AI tiêu dùng: sản phẩm chiến thắng không nhất thiết là chatbot độc lập nổi bật nhất. Đó có thể là trợ lý xuất hiện ngay trong dịch vụ người dùng đã quen dùng và có thể giúp họ hoàn thành một việc cụ thể.

Vì thế, khoảng cách 80% so với 54% về tần suất sử dụng hằng tuần trong mẫu khảo sát nên được hiểu chủ yếu là bằng chứng về sức mạnh phân phối và tích hợp giao dịch. Bài học cho các công ty AI ở mọi nơi khá rõ ràng: chất lượng mô hình là điều thiết yếu, nhưng để đạt mức sử dụng bền vững và kiếm tiền hiệu quả, sản phẩm cũng cần tạo ra lối đi dễ dàng từ một câu lệnh đến hành động hữu ích. 235