Tàu hàng trúng vật thể chưa xác định ở eo biển Hormuz: Cháy tàu, thủy thủ đoàn phải sơ tán

Một tàu hàng đã bị một vật thể phóng chưa xác định đánh trúng khi đang đi qua eo biển Hormuz. Vụ va chạm gây hỏa hoạn trên tàu, khiến thủy thủ đoàn phải sơ tán. Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) không nêu danh tính con tàu hay thủ phạm; CNBC TV18 cũng cho biết chưa có bên nào nhận trách nhiệm về vụ việc. 118

Diễn biến tiếp nối vụ tàu Iran bị tấn công gần Qeshm

Sự cố này xảy ra sau vụ tấn công ngày 13/9 nhằm vào một tàu chở hàng thương mại của Iran gần các đảo Hengam và Qeshm. Theo các nguồn tin Iran, một thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng và bốn người bị thương. Tehran cáo buộc Mỹ đứng sau vụ tấn công, nhưng quy kết này chưa được các thông tin đã xem xét xác nhận độc lập. 345

Vì sao tàu thương mại giảm qua Hormuz?

Các đợt tấn công bằng vật thể phóng và drone, hỏa hoạn trên tàu, thông tin về hư hại thân tàu, cùng đối đầu trực tiếp trên biển giữa Mỹ và Iran đã khiến việc đi lại thương mại thông thường qua eo biển Hormuz trở nên đặc biệt nguy hiểm. Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy số lượt quá cảnh đã giảm xuống mức một chữ số mỗi ngày. 14

Tuy nhiên, thông tin cho rằng lưu lượng giảm từ khoảng 85 tàu/ngày xuống còn 6 tàu vào ngày 30/8 không được các nguồn mạnh hơn trong dữ liệu này xác thực. Reuters ghi nhận 6 lượt quá cảnh ngày 11/8, so với mức trung bình khoảng 11 tàu trong 10 ngày trước đó. 4

Cảnh báo hàng hải và tranh cãi về tuyến đi

Iran tuyên bố các tàu chở dầu sử dụng những tuyến mà nước này coi là “không được phép” có nguy cơ bị tấn công, đồng thời đề xuất khu vực hạn chế và một hành lang vận tải mới. Trong khi đó, Mỹ ủng hộ việc tàu sử dụng tuyến phía nam và đã thực hiện các hoạt động hộ tống. 456

Giới chức Mỹ khuyến cáo tàu thương mại tránh khu vực này nếu có thể; các tàu treo cờ Mỹ cần giữ khoảng cách tối thiểu 30 hải lý với tàu quân sự Mỹ, đồng thời trả lời các cuộc gọi VHF từ lực lượng hải quân liên minh. 12

Các nguồn được cung cấp chưa đủ để xác nhận chi tiết rằng các đợt không kích của Mỹ đã trực tiếp đánh trúng những phương tiện rải thủy lôi của Iran.

Đàm phán chưa tạo được lối đi ổn định

Iran và Oman từng thảo luận về một tuyến đi tạm thời, phối hợp rà phá thủy lôi và một khuôn khổ triển khai theo từng giai đoạn. Các quan chức Iran nói phương án tạm thời có thể duy trì từ hai đến bốn tháng. 23

Nhưng các vụ tấn công tiếp diễn và diễn biến leo thang trong tháng 9 cho thấy chưa có một cơ chế mở lại tuyến hàng hải đáng tin cậy được thiết lập. Thông tin về một thỏa thuận 60 ngày tại Salalah cũng chưa thể được kiểm chứng độc lập từ những nguồn mạnh hơn trong dữ liệu đã xem xét.

Áp lực lên thị trường dầu

Eo biển Hormuz là điểm nghẽn năng lượng then chốt của thế giới, nên việc lưu thông gần như đình trệ lập tức làm gia tăng lo ngại về nguồn cung. Giá dầu Brent chốt phiên 13/9 ở mức 105,68 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ ở mức 101,39 USD/thùng; sau đó Brent từng giao dịch trên vùng 107–108 USD/thùng. 17

Đường ống Đông-Tây của Saudi Arabia, một phương án đưa dầu ra ngoài mà không cần đi qua Hormuz, đã phải ngừng hoạt động sau thiệt hại do drone. Điều này càng làm thị trường lo ngại về năng lực xuất khẩu; CNBC ước tính việc đóng cửa kéo dài một tháng có thể làm gián đoạn tới 120 triệu thùng dầu nếu lượng lưu trữ tại Yanbu được sử dụng. 6 Các vụ tấn công của Houthi nhằm vào mục tiêu tại Saudi Arabia cũng làm rủi ro khu vực tăng thêm. 5

Dữ liệu hiện có cho thấy giá dầu đã tăng mạnh vì chiến sự, nhưng chưa đủ cơ sở vững chắc để xác nhận chính xác rằng cả Brent lẫn WTI đều cao hơn 50% kể từ khi xung đột bắt đầu, hoặc rằng đúng 20% lượng dầu và khí toàn cầu thường đi qua eo biển Hormuz.