Nổ gần đảo Qeshm của Iran: Đã biết gì và những điểm vẫn chưa có lời giải

Các thông tin về những tiếng nổ gần đảo Qeshm của Iran cần được nhìn nhận thận trọng. Hãng thông tấn chính thức IRNA, dẫn lời các nguồn tin địa phương, cho biết đã nghe thấy nhiều tiếng nổ trên đảo và âm thanh dường như phát ra từ hướng biển. Nguyên nhân chưa được công bố ngay. 1314

Những gì đã được xác nhận

Báo cáo ban đầu mới chỉ xác lập một số điểm hạn chế:

• Nhiều tiếng nổ được nghe thấy gần hoặc trên đảo Qeshm.
• Các nguồn địa phương được IRNA dẫn lời cho rằng âm thanh phát ra từ hướng biển.
• Tại thời điểm các bản tin được đăng, giới chức chưa công khai nguyên nhân, mục tiêu hay bên chịu trách nhiệm. 1314

Tài liệu hiện có cũng chưa đưa ra thông tin đã được kiểm chứng về thiệt hại hoặc thương vong trong sự việc mới nhất. Vì vậy, còn quá sớm để khẳng định đây là một cuộc không kích, nổ thủy lôi, hoạt động đánh chặn phòng không hay diễn tập hải quân.

So với các tiếng nổ ngày 12/9

Diễn biến mới có nhiều điểm tương đồng với thông tin ngày 12/9. Khi đó, truyền thông nhà nước Iran nói rằng hai tiếng nổ đã được nghe thấy ở Qeshm, từ hướng biển. Các bản tin ban đầu cũng chưa xác định nguyên nhân và không nêu số liệu thiệt hại hay thương vong đã được xác nhận. 4911

Điểm giống nhau đáng chú ý là cả hai lần đều liên quan đến những âm thanh chưa rõ nguồn gốc từ vùng biển gần đảo. Tuy nhiên, sự tương đồng không đồng nghĩa với cùng một nguyên nhân. Các nguồn được cung cấp không có bằng chứng vật chất, quy kết chính thức hoặc mối liên hệ hoạt động đã được xác nhận giữa vụ ngày 12/9 và các tiếng nổ sau đó.

Những báo cáo trước đây còn đề cập tiếng nổ tại các khu vực ven biển phía nam Iran khác, gồm Sirik và Minab. Trong các vụ này, chính quyền tỉnh Hormozgan cho biết âm thanh nghe thấy tại Qeshm xuất phát từ phía biển. 67

Tuyên bố về máy bay không người lái là một diễn biến riêng

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) từng tuyên bố đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-1 của Mỹ trên eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các tài liệu cho bài viết này không cung cấp xác nhận độc lập từ phía Mỹ, bằng chứng mảnh vỡ được công khai hay cơ sở đáng tin cậy để liên kết tuyên bố đó với các tiếng nổ gần Qeshm.

Cần phân biệt rõ: một vụ đánh chặn máy bay không người lái được tuyên bố và các tiếng nổ không rõ nguyên nhân nghe thấy từ bờ là hai dạng sự việc khác nhau. Nếu chưa có bằng chứng đối chứng, không nên xem chúng là cùng một sự kiện.

Vì sao Qeshm thường trở thành điểm nóng?

Qeshm nằm cạnh eo biển Hormuz — tuyến đường biển chiến lược kết nối Vịnh Ba Tư với biển Arab, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với vận tải năng lượng. Tuyến đường này đang là tâm điểm của đối đầu khu vực cũng như các nỗ lực khôi phục hoặc điều phối hoạt động vận tải thương mại.

Các nguồn tin cho thấy những vụ tấn công và biện pháp an ninh quanh eo biển đã làm gián đoạn hoạt động hàng hải, đồng thời làm dấy lên lo ngại về nguồn cung năng lượng. Đàm phán khu vực do Oman chủ trì về phương án cho tuyến đường biển này đã bị hoãn; Oman nêu lý do cần đạt đồng thuận. 1718

Một thỏa thuận được đưa tin giữa Iran và Oman ngày 12/9 không đồng nghĩa với việc eo biển được mở lại ngay lập tức, theo một nguồn tin Iran được Reuters dẫn lại. Nguồn này nói rằng việc mở lại phụ thuộc vào việc Mỹ đáp ứng các điều kiện của Tehran. 19

Bối cảnh đó lý giải vì sao ngay cả một vụ nổ chưa được kiểm chứng gần Qeshm cũng thu hút sự chú ý. Hòn đảo nằm sát một vùng biển nơi an ninh hàng hải, hoạt động quân sự và ngoại giao đan xen chặt chẽ.

Những điều vẫn chưa rõ

Các bằng chứng hiện có chưa xác nhận:

• nguyên nhân gây ra các tiếng nổ mới nhất;
• liệu có tàu thuyền, vật thể hay cơ sở nào bị trúng đòn;
• có thương vong hoặc thiệt hại vật chất hay không;
• sự việc mới nhất có liên quan đến các tiếng nổ ngày 12/9 hay không;
• sự việc có liên quan đến hoạt động máy bay không người lái được báo cáo hoặc các chiến dịch quân sự khác ở eo biển Hormuz hay không.

Cho đến khi giới chức Iran công bố thêm thông tin hoặc có bằng chứng độc lập xuất hiện, mô tả chính xác nhất vẫn là: một loạt tiếng nổ chưa rõ nguyên nhân, được báo cáo là phát ra từ hướng biển gần đảo Qeshm. 1314