Vì sao thỏa thuận GAC–FAW có thể tái định hình hai liên doanh Toyota tại Trung Quốc

Kế hoạch GAC Group mua một phần cổ phần FAW Group đang nắm tại một liên doanh sản xuất ô tô có thể có ý nghĩa lớn hơn một thương vụ chuyển nhượng tài sản thông thường. Truyền thông nhà nước Trung Quốc xác định liên doanh này là FAW Toyota, dù GAC và FAW chưa công khai xác nhận. Nếu giao dịch được triển khai, đây có thể là lối đi thực tế để FAW Toyota và GAC Toyota — hai hoạt động vốn tách biệt của Toyota tại Trung Quốc — phối hợp chặt chẽ hơn. 412

Điều đã được công bố — và những điểm vẫn chưa rõ

GAC cho biết đã ký thư bày tỏ ý định với FAW nhằm mua một phần cổ phần của FAW tại một liên doanh sản xuất xe, thông qua phát hành cổ phiếu và kế hoạch huy động thêm vốn. GAC không nêu tên liên doanh mục tiêu. Theo ước tính sơ bộ của doanh nghiệp, nếu giao dịch hoàn tất, FAW sẽ trở thành cổ đông lớn thứ hai của GAC và có ảnh hưởng mang tính chiến lược. 4

Vì vậy, các chi tiết then chốt vẫn chưa được chốt hoặc công bố: phạm vi tài sản cuối cùng, cơ cấu sở hữu, cơ chế quản trị, cũng như việc hai mảng kinh doanh Toyota có sáp nhập hay chỉ tăng mức độ phối hợp. Đây nên được xem là một khuôn khổ tái cấu trúc tiềm năng, chưa phải một cuộc hợp nhất đã hoàn tất của Toyota tại Trung Quốc.

Vì sao FAW Toyota là mắt xích quan trọng

Các thông tin được đưa ra cho thấy FAW Toyota nhiều khả năng là tài sản mục tiêu. Điều này đáng chú ý vì Toyota còn có GAC Toyota, liên doanh chủ lực khác của hãng tại Trung Quốc. Một quan hệ sở hữu đan xen giữa GAC và FAW có thể giúp hai bên dễ dàng đồng bộ các hoạt động vốn lâu nay thuộc về những đối tác nội địa riêng biệt. 12

Reuters nhận định một liên kết như vậy có thể giảm cạnh tranh giữa các liên doanh Toyota của hai hãng xe nhà nước Trung Quốc, đồng thời hỗ trợ hạn chế thua lỗ. 1 Trên thực tế, sự liên kết sâu hơn có thể tạo điều kiện cho việc điều phối tốt hơn về bán hàng, sản xuất, đầu tư, mua sắm linh kiện hoặc kế hoạch sản phẩm. Tuy nhiên, chưa có thay đổi vận hành nào được công bố chính thức; đây mới là những hệ quả có thể xảy ra, không phải kết quả đã được xác nhận.

Mô hình liên doanh nước ngoài cũ đang chịu sức ép

Trong nhiều thập kỷ, các hãng xe nước ngoài thường dựa vào nhiều liên doanh khác nhau tại Trung Quốc để mở rộng năng lực sản xuất, tiếp cận các đối tác địa phương và tăng độ phủ thị trường. Nhưng việc duy trì các bộ máy vận hành song song ngày càng khó bảo vệ về mặt hiệu quả khi thị trường thu hẹp và cạnh tranh leo thang.

Reuters đánh giá khả năng liên kết giữa hai đối tác Trung Quốc của Toyota là dấu hiệu cho thấy mô hình liên doanh với hãng nước ngoài lâu đời tại Trung Quốc có thể đang bước vào một giai đoạn mới. Theo phân tích này, thị trường suy giảm và cạnh tranh khốc liệt đang buộc các nhà sản xuất ô tô phải hoạt động hiệu quả hơn. 12

Điều đó không đồng nghĩa các thương hiệu nước ngoài sẽ rời Trung Quốc. Thay vào đó, họ có thể cần ít cấu trúc vận hành chồng chéo hơn, trao quyền quyết định tại chỗ rõ ràng hơn và sử dụng nguồn lực sản xuất lẫn bán hàng kỷ luật hơn.

Vì sao xu hướng hợp nhất trở nên dễ xảy ra hơn

Đề xuất GAC–FAW cũng phù hợp với định hướng tích hợp nguồn lực công nghiệp giữa các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc. GAC cho biết giao dịch dự kiến nhằm thúc đẩy tối ưu hóa nguồn lực và nâng hiệu quả vận hành. 16

Với Toyota, quan hệ gần gũi hơn giữa hai đối tác Trung Quốc có thể giảm chi phí chiến lược của việc duy trì hai tổ chức địa phương cạnh tranh trong cùng một thị trường. Với GAC và FAW, đây có thể là cách bảo toàn giá trị của các hoạt động gắn với thương hiệu nước ngoài đã được xây dựng từ lâu, đồng thời thích nghi với môi trường kinh doanh khắt khe hơn.

Không phải mọi liên doanh với hãng nước ngoài tại Trung Quốc đều sẽ đi theo con đường này. Cơ cấu sở hữu, danh mục sản phẩm, đối tác địa phương và tình hình tài chính của mỗi hãng đều khác nhau. Dù vậy, thương vụ này khiến các phương án tái cấu trúc — như dùng chung hoạt động, chuyển nhượng tài sản, điều chỉnh công suất nhà máy hoặc tăng phối hợp giữa các đối tác — trở nên khả dĩ hơn trong mảng xe thương hiệu nước ngoài lâu đời tại Trung Quốc.

Điểm mấu chốt

Nên nhìn giao dịch GAC–FAW như một khả năng tích hợp hệ sinh thái Toyota tại Trung Quốc, thay vì chỉ là thương vụ bán cổ phần. Nó có thể tạo cho hai đối tác địa phương lớn của Toyota động lực chung để phối hợp ở những mảng mà trước đây họ cạnh tranh.

Do liên doanh mục tiêu chưa được xác nhận chính thức và thư bày tỏ ý định chưa phải giao dịch hoàn tất, kết quả cuối cùng vẫn còn bất định. Tuy vậy, hướng đi đã khá rõ: trong thị trường ô tô Trung Quốc khó khăn hơn, mô hình liên doanh nước ngoài đang dịch chuyển khỏi các cấu trúc vận hành song song, trùng lặp để hướng đến hợp nhất, hiệu quả và gắn kết địa phương cao hơn. 412