17 CEO viễn thông châu Âu muốn thay đổi gì trong Đạo luật Mạng lưới Kỹ thuật số?

17 lãnh đạo doanh nghiệp viễn thông châu Âu không phản đối an ninh mạng. Thông điệp chính trong thư ngỏ của họ là Đạo luật Mạng lưới Kỹ thuật số của Liên minh châu Âu (EU) — Digital Networks Act, viết tắt DNA — cần tạo động lực mạnh hơn cho đầu tư hạ tầng kết nối, thay vì đặt thêm nghĩa vụ mà các nhà mạng cho rằng sẽ rút vốn khỏi cáp quang, 5G và 6G. Trong số các bên ký có Orange, Deutsche Telekom và Telefónica. 46

Điểm nóng nhất: thay thiết bị của nhà cung cấp bị xếp là “rủi ro cao”

Mối lo cấp bách nhất của các CEO là quy định về những nhà cung cấp bị chỉ định là “rủi ro cao” vì lý do an ninh mạng. Theo các thông tin về lá thư, nhà mạng có thể phải loại bỏ dần thiết bị này trong vòng ba năm. Ngành viễn thông ước tính chi phí có thể lên tới 40 tỷ euro, và cho rằng khoản tiền đó sẽ làm giảm nguồn lực cho việc triển khai mạng thế hệ mới. 58

Con số 40 tỷ euro là ước tính của ngành, không phải mức đánh giá chi phí công đã được chốt. Vì vậy, bất đồng không chỉ nằm ở việc có nên thay thiết bị hay không, mà còn ở tốc độ thay thế, bên gánh chi phí và cơ sở để áp nghĩa vụ chung trên toàn EU.

Lập luận an ninh của Ủy ban châu Âu có nền tảng từ đánh giá 5G trước đây. Năm 2023, Ủy ban kết luận Huawei và ZTE gây rủi ro cao hơn đáng kể so với các nhà cung cấp 5G khác, trong đó nêu khả năng các doanh nghiệp này chịu tác động của luật tình báo và an ninh dữ liệu mang tính can thiệp cao từ nước thứ ba. Ủy ban cho rằng quyết định của các nước thành viên nhằm hạn chế hoặc loại trừ hai công ty này là phù hợp với bộ công cụ an ninh mạng 5G của EU. 17

Vì sao Brussels muốn có một khuôn khổ chung?

Trước đề xuất hiện nay, bộ công cụ an ninh 5G chủ yếu dựa vào việc các nước thành viên tự triển khai. Ủy ban cho biết 24 nước thành viên đã ban hành hoặc chuẩn bị biện pháp pháp lý cho phép cơ quan chức năng đánh giá nhà cung cấp và áp hạn chế; nhưng chỉ 10 nước thực sự áp dụng các hạn chế đó.

Sự chênh lệch này là lý do EU muốn đưa ra quy tắc mang tính ràng buộc hơn. Theo cách nhìn của Brussels, mạng thông tin liên lạc là hạ tầng trọng yếu có tính kết nối xuyên biên giới; một hệ thống chính sách nhà cung cấp chắp vá giữa các nước có thể để lại lỗ hổng tập thể. Ủy ban mô tả DNA là một quy định thống nhất nhằm hiện đại hóa khuôn khổ kết nối và thúc đẩy hạ tầng số tiên tiến, có khả năng chống chịu tốt hơn. 3

Tuy nhiên, các nhà mạng cho rằng khuôn khổ chung vẫn cần tương xứng với thực tế. Họ phản đối một lịch loại bỏ đồng loạt, bởi hệ thống thiết bị đang lắp đặt, lựa chọn thay thế và kế hoạch đầu tư của mỗi nước khác nhau.

Những yêu cầu rộng hơn của ngành viễn thông

Tranh cãi về thiết bị chỉ là một phần trong lời kêu gọi cải cách theo hướng ưu tiên đầu tư. Các CEO và Connect Europe đề nghị nhà hoạch định chính sách:

• Giảm rào cản pháp lý và thủ tục hành chính mà họ cho là đang cản trở đầu tư, đổi mới vào mạng tốc độ cao. 46
• Cấp quyền sử dụng phổ tần dài hạn hoặc không thời hạn, để doanh nghiệp có độ chắc chắn cao hơn khi đầu tư vào các tài sản có vòng đời dài. 4
• Cho phép dư địa lớn hơn cho hợp nhất thị trường, theo quan điểm rằng quy mô lớn hơn có thể cải thiện năng lực đầu tư.
• Rời xa cách tiếp cận “quy định trước”, hướng đến một thị trường viễn thông chung hài hòa hơn trong EU. 119

Lập luận quen thuộc của ngành là: nhà mạng phải đầu tư rất lớn và trong thời gian dài, nên chính sách ổn định, quyền sử dụng phổ tần chắc chắn và quy mô kinh doanh đủ lớn là những yếu tố then chốt để tài trợ nâng cấp hạ tầng.

Vì sao họ phản đối thời hạn tắt mạng đồng cố định?

Lá thư cũng phản đối lịch trình do Brussels áp đặt để loại bỏ mạng đồng cũ. DNA đặt ra lộ trình chuyển đổi từng bước sang cáp quang và yêu cầu các nước thành viên bảo đảm việc tắt mạng đồng trước cuối năm 2035 tại những khu vực được chỉ định, nếu đáp ứng đồng thời điều kiện về độ phủ cáp quang và dịch vụ có giá phải chăng. 1

Các nhà mạng không phủ nhận xu hướng chuyển từ đồng sang cáp quang. Điều họ muốn là tiến độ ngừng sử dụng mạng đồng phải xét đến điều kiện triển khai tại địa phương, bảo vệ người dùng, mức độ sẵn sàng kỹ thuật và khả năng chống chịu của mạng, thay vì một thời hạn áp dụng đồng loạt. 4

Điều thực sự đang được đàm phán

Cuộc tranh luận thường bị giản lược thành lựa chọn giữa thiết bị Trung Quốc giá rẻ và an ninh. Thực tế phức tạp hơn.

Ủy ban châu Âu cho rằng hạn chế nhà cung cấp rủi ro cao là cần thiết để bảo vệ hạ tầng thiết yếu và khắc phục tình trạng các nước thực hiện không đồng đều. 17 Ngược lại, các nhà mạng lập luận rằng một nghĩa vụ thay thế nhanh, đồng loạt có thể làm suy yếu chính nguồn vốn cần để cải thiện năng lực kết nối của châu Âu. 58

Các câu hỏi trọng tâm dành cho Nghị viện châu Âu và chính phủ các nước thành viên là:

1. Thiết bị của nhà cung cấp bị chỉ định nên được loại bỏ nhanh đến mức nào?
2. Ai sẽ gánh chi phí thay thế?
3. Trong một khuôn khổ an ninh chung của châu Âu, các nước thành viên còn bao nhiêu quyền tự quyết?
4. EU có thể tăng cường an ninh mà không làm chậm đầu tư vào cáp quang, 5G và 6G hay không?

Kết quả sẽ quyết định DNA được nhìn nhận chủ yếu là biện pháp an ninh, một gói cải cách đầu tư, hay nỗ lực cân bằng hai mục tiêu. Các CEO muốn phiên bản mà theo họ sẽ nghiêng hơn về khuyến khích đầu tư và linh hoạt vận hành; còn Ủy ban châu Âu tìm kiếm một chuẩn an ninh nhất quán hơn trên toàn EU. 34