Ukraine đối mặt hóa đơn chiến tranh 190 triệu USD mỗi ngày và mùa đông khắc nghiệt

Cảnh báo của các quan chức Ukraine tại hội nghị Yalta European Strategy (YES) tháng 9/2026 không chỉ xoay quanh nguy cơ hệ thống năng lượng chịu thêm áp lực trong mùa đông. Điều đáng lo hơn là một vòng xoáy kép: chiến tranh ngày càng đắt đỏ, trong khi các đòn tập kích của Nga vào hạ tầng, công nghiệp và tuyến xuất khẩu lại làm suy giảm nguồn thu nội địa cần để chi trả cho cuộc chiến. 113

Chi phí chiến tranh: khoảng 190 triệu USD mỗi ngày

Bà Roksolana Pidlasa, Chủ nhiệm Ủy ban Ngân sách của Quốc hội Ukraine, cho biết một ngày chiến tranh hiện tiêu tốn ngân sách nhà nước khoảng 190 triệu USD, tăng từ xấp xỉ 140 triệu USD năm 2024. Con số này chưa bao gồm vũ khí và các dạng hỗ trợ quân sự hiện vật do đối tác nước ngoài cung cấp. 14

Theo các thông tin được dẫn lại, chi phí tăng do nhiều sức ép chồng lấn: lạm phát, quy mô lực lượng vũ trang lớn hơn, mức tiêu thụ đạn dược cao hơn và các khoản chi trả tăng lên cho gia đình quân nhân thiệt mạng. 19

Số liệu ngân sách tám tháng đầu năm cho thấy vì sao Kyiv đánh giá tình hình đang xấu đi. Ukraine đã chi gần 42 tỷ USD cho an ninh quốc gia và quốc phòng, không tính viện trợ quân sự hiện vật từ bên ngoài, nhưng chỉ huy động được khoảng 39 tỷ USD từ nguồn thu trong nước và vay tại thị trường nội địa. 113

Bà Pidlasa nói Ukraine không còn có thể tự trang trải hoàn toàn ngay cả các chi phí quân sự cơ bản như trước, trong đó có những khoản liên quan đến lương quân nhân. Vì vậy, nguồn tài chính quốc tế đã trở nên cần thiết để bù phần thiếu hụt. 13

Vì sao mùa đông được dự báo rất khó khăn?

Các đòn tấn công của Nga đang đồng thời gây sức ép lên hạ tầng vật chất và năng lực tạo nguồn thu thuế của Ukraine. Trong tám tháng đầu năm 2026, nguồn thu nội địa thấp hơn kế hoạch 1,35 tỷ USD; riêng tháng 8 chiếm khoảng một phần tư mức hụt này, theo bà Pidlasa. 1

Bộ trưởng Kinh tế Oleksandr Kravchenko ước tính các đợt tập kích của Nga đã gây gần 10 tỷ USD thiệt hại trực tiếp đối với hạ tầng và tài sản cố định trong năm 2026. Ông đánh giá tác động kinh tế rộng hơn từ các cuộc tấn công và việc phong tỏa trên thực tế các cảng Biển Đen tương đương khoảng 1,5 điểm phần trăm GDP. 1

Reuters cũng đưa tin Kyiv đã trải qua hơn hai tuần bị máy bay không người lái tấn công gần như liên tục, làm gián đoạn đời sống thường nhật cũng như hoạt động của chính quyền và doanh nghiệp. 1

Rủi ro cốt lõi là các đòn đánh vào năng lượng, logistics và năng lực sản xuất tạo ra tổn thất kép: nhà nước phải chi tiền lớn để khắc phục, nhưng nguồn thu tương lai lại giảm. Điều đó khiến dư địa ngân sách dành cho quốc phòng, dịch vụ dân sự và chuẩn bị cho mùa đông cùng lúc bị thu hẹp.

Khoảng 40 tỷ USD doanh thu xuất khẩu bị đe dọa

Những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Ukraine qua Biển Đen gồm nông sản, sắt và thép. Quan chức nước này cảnh báo các cuộc tấn công gia tăng ở miền nam đã khiến cảng biển bị phong tỏa trên thực tế, đe dọa khoảng 40 tỷ USD doanh thu xuất khẩu. 1

Với một nền kinh tế thời chiến, gián đoạn xuất khẩu không chỉ đồng nghĩa thất thu thương mại. Điều đó còn làm suy yếu các doanh nghiệp tạo việc làm và nộp thuế, hạn chế dòng ngoại tệ, đồng thời khiến việc thanh toán nhập khẩu và sửa chữa hạ tầng trở nên khó khăn hơn. Mức hụt thu ngân sách được báo cáo cho thấy áp lực quân sự và áp lực kinh tế đang gắn chặt hơn. 1

Phản ứng của Kyiv: sửa chữa, phân tán rủi ro và tìm nguồn vốn ngoài nước

Trong ngắn hạn, Ukraine tập trung duy trì hoạt động của các hệ thống thiết yếu qua mùa đông, đồng thời tìm thêm nguồn tài trợ. Các biện pháp được Reuters đề cập gồm hoãn hoặc cắt giảm chi tiêu phi quân sự, tìm kiếm thêm hỗ trợ từ phương Tây, phân tán hệ thống năng lượng và logistics để tăng khả năng chống chịu, cải thiện vận tải xuyên biên giới và cân nhắc bảo hiểm rủi ro chiến tranh có bảo lãnh của nhà nước cho doanh nghiệp. 1

Các ưu tiên phục hồi bao gồm phòng không; sửa chữa và phân tán hệ thống điện; củng cố logistics; hỗ trợ kho chứa nông sản và thanh khoản; cũng như khôi phục về sau các cơ sở công nghiệp và cảng bị hư hại. 1

Hỗ trợ quốc tế cho lĩnh vực năng lượng cũng đang được huy động. Nhóm Bắc Âu–Baltic 8 cho biết sẽ thúc đẩy thêm viện trợ tài chính, vật tư và kỹ thuật cho ngành năng lượng Ukraine trước mùa đông.

Tài sản Nga bị đóng băng: quan trọng về chính trị nhưng chưa ngã ngũ

Ukraine tiếp tục kêu gọi các đối tác châu Âu sử dụng tài sản nhà nước Nga bị phong tỏa để hỗ trợ quốc phòng và phục hồi. Hơn 200 tỷ euro tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga đang bị đóng băng tại Liên minh châu Âu (EU), nhưng việc sử dụng phần tài sản gốc vẫn gây tranh cãi; Bỉ đã nêu phản đối và lo ngại đối với phương án này.

EU đã có động thái sử dụng khoản lợi nhuận phát sinh từ các tài sản dự trữ bị đóng băng cho quốc phòng Ukraine. Đây là khác biệt quan trọng: dùng lợi nhuận phát sinh không đồng nghĩa tịch thu hoặc chi tiêu trực tiếp phần tài sản gốc.

Thông điệp từ hội nghị YES

Thông điệp trung tâm là Ukraine sắp bước vào mùa đông mà nhu cầu quân sự, hạ tầng năng lượng bị hư hại, xuất khẩu suy giảm và nguồn thu ngân sách yếu đi đang khuếch đại lẫn nhau. Vì thế, con số 190 triệu USD mỗi ngày không đơn thuần là một chỉ dấu chi tiêu quốc phòng, mà phản ánh tốc độ năng lực tự tài trợ trong nước bị vượt qua bởi tổng chi phí chiến tranh và gián đoạn kinh tế. 113

Các nguồn được cung cấp không xác nhận chi tiết về một gói hỗ trợ mới cụ thể của Ngân hàng Thế giới được công bố tại YES. Reuters cũng đưa tin riêng rằng Tổng thống Volodymyr Zelenskyy nói Ukraine sẵn sàng ngừng các cuộc tấn công vào Nga nếu các đối tác bảo đảm Moscow sẽ ngừng tấn công cơ sở năng lượng, hạ tầng và tuyến cung ứng lương thực của Ukraine. Lập trường này cho thấy mối lo mùa đông mà Kyiv nêu ra: bảo vệ năng lượng và hạ tầng trọng yếu là điều kiện then chốt đối với khả năng chống chịu của người dân, hoạt động kinh tế và năng lực duy trì nỗ lực chiến tranh.