Orlen tìm nguồn dầu thay thế khi tuyến Petroline gián đoạn làm lượng dầu Saudi tới Ba Lan sụt mạnh

Việc Saudi Arabia đóng tuyến Đường ống Đông–Tây, còn gọi là Petroline, đã làm lượng dầu thô Saudi Arabia dự kiến đến Ba Lan giảm mạnh. Thay vì chờ tuyến vận chuyển này hoạt động trở lại, Orlen đang mua dầu thay thế. Công ty nói chưa thấy gián đoạn nguồn cung tức thời, đồng thời tìm thêm các lô hàng mới và mở rộng quan hệ cung ứng dài hạn với Na Uy.

Điều gì đã thay đổi với Orlen?

Dữ liệu vận tải biển được Reuters dẫn lại cho thấy trong tháng 8, có 10 tàu chở tổng cộng 6,6 triệu thùng dầu rời cảng Sidi Kerir của Ai Cập để tới Gdansk. Sang tháng 9, chỉ có ba tàu, tổng khối lượng 2,1 triệu thùng, được lên lịch cho tuyến này; trong đó có hai giao dịch còn ở trạng thái tạm thời. Khối lượng dự kiến giảm khoảng 68%. Reuters cũng cho biết Saudi Aramco cung cấp khoảng 40% lượng dầu thô mà Orlen chế biến.

Đây là mức sụt giảm đáng kể, nhưng chưa đồng nghĩa các nhà máy lọc dầu lập tức thiếu nguyên liệu. Theo thông tin được Reuters đưa tin, Orlen đã mở năm đợt chào mua và đang có các lô dầu từ Mỹ, Algeria và Na Uy trên đường tới nơi. Những nguồn này có thể giúp doanh nghiệp bảo đảm dầu thô trong ngắn hạn và điều chỉnh tỷ lệ pha trộn đầu vào cho nhà máy lọc dầu.

Vì sao Petroline quan trọng với nguồn cung cho châu Âu?

Đường ống Đông–Tây dài khoảng 750 dặm (gần 1.200 km) vận chuyển dầu từ hệ thống mỏ ở miền đông Saudi Arabia tới Yanbu bên bờ Biển Đỏ, tạo một tuyến xuất khẩu tránh eo biển Hormuz. Saudi Arabia đã đóng tuyến này như biện pháp phòng ngừa sau các vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào hạ tầng tại khu vực Riyadh và Medina. Giới chức Saudi Arabia nói các máy bay không người lái được phóng từ Iraq, nhưng bên chịu trách nhiệm vẫn chưa được xác định. 112

Việc đóng cửa trở nên đáng chú ý vì Petroline là một lối thay thế quan trọng trong bối cảnh rủi ro đối với vận tải qua Vùng Vịnh và Biển Đỏ gia tăng. Nếu gián đoạn kéo dài, Saudi Arabia sẽ khó chuyển hướng dầu sang Biển Đỏ và chuỗi cung ứng cho châu Âu hơn, khiến các lô hàng sẵn có và năng lực linh hoạt về hậu cần trở nên có giá trị hơn. 14

Tác động trực tiếp nhất với Orlen nằm ở chuỗi cung ứng từng đưa dầu Saudi qua cảng Sidi Kerir của Ai Cập trước khi chuyển tới Gdansk. Vì vậy, mua trên thị trường giao ngay và đón các lô thay thế là biện pháp ứng phó thực tế trước sự thiếu hụt ngắn hạn, chứ không phải dấu hiệu cho thấy dòng dầu Saudi sẽ sớm hồi phục.

Hệ quả đối với nhà máy lọc dầu và chi phí

Đánh giá của Orlen rằng chưa có gián đoạn tức thời cho thấy công ty hiện vẫn có đủ độ linh hoạt để duy trì nguồn dầu cho hoạt động ngắn hạn. Tuy nhiên, thay thế một phần lớn cơ cấu dầu thô thường dùng vẫn có thể làm phát sinh chi phí.

Các loại dầu thay thế có thể khác nhau về giá, yêu cầu vận chuyển và đặc tính chế biến. Nếu gián đoạn kéo dài, Orlen có thể phải vận hành với cơ cấu dầu đầu vào kém tối ưu hơn và chịu chi phí thu mua cao hơn, ngay cả khi nguồn cung nhiên liệu vật chất vẫn được bảo đảm. Rủi ro sẽ tăng nếu các lô thay thế khó tìm hơn hoặc điều kiện an ninh hàng hải tiếp tục hạn chế các tuyến liên quan tới Vùng Vịnh và Biển Đỏ.

Vì thế, thời gian Petroline ngừng hoạt động quan trọng hơn bản thân sự kiện đóng tuyến ban đầu. Các đội kỹ thuật của Saudi Arabia đã được triển khai để bảo vệ hệ thống và đánh giá an toàn, nhưng các thông tin hiện có chưa nêu thời điểm khởi động lại cụ thể. 12

Nguồn cung Saudi Arabia vốn đã thắt chặt

Sự cố đường ống xảy ra sau khi nguồn cung dầu Saudi Arabia giảm mạnh. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết nguồn cung dầu thô của Saudi Arabia trong tháng 8 giảm 2,3 triệu thùng/ngày so với tháng trước, xuống còn 6 triệu thùng/ngày — mức thấp nhất trong hơn ba thập kỷ.

Một ước tính theo dõi tàu chở dầu riêng biệt cho thấy xuất khẩu dầu thô Saudi Arabia quan sát được đạt khoảng 3 triệu thùng/ngày trong tháng 8, thấp nhất trong dữ liệu từ đầu năm 2017.

Các số liệu này không tự động quyết định lượng dầu Orlen có thể mua. Nhưng chúng cho thấy thị trường còn ít dư địa để hấp thụ thêm một cú gián đoạn hậu cần. Trong bối cảnh đó, nếu sự cố kéo dài, phần bù rủi ro trong giá dầu có khả năng tăng, đồng thời gia tăng áp lực lên khả năng thuê tàu và cước vận tải.

Na Uy là lớp phòng vệ dài hạn của Orlen

Bước đi đa dạng hóa đáng chú ý nhất của Orlen là thỏa thuận ba năm với Equinor về dầu từ mỏ Johan Sverdrup trên thềm lục địa Na Uy. Việc giao hàng bắt đầu từ tháng 9, với sản lượng từ 5 triệu đến hơn 9 triệu tấn mỗi năm; ở mức cao nhất, nguồn này có thể đáp ứng tới một phần tư nhu cầu dầu thô hằng năm của Tập đoàn Orlen. Thỏa thuận áp dụng cho các nhà máy lọc dầu tại Ba Lan, Czechia và Lithuania, đồng thời cho phép cung ứng các chủng loại dầu thô khác của Na Uy.

Thỏa thuận này không thể tách Orlen khỏi biến động giá dầu thế giới. Tuy vậy, nó giảm mức phụ thuộc vào một chuỗi cung ứng chịu rủi ro từ eo biển Hormuz, các tuyến Biển Đỏ và khả năng vận hành của hạ tầng xuất khẩu dầu Saudi Arabia.

Những diễn biến cần theo dõi

Vị thế ngắn hạn của Orlen phụ thuộc vào việc các lô dầu thay thế có đến đúng kế hoạch hay không, cũng như liệu nguồn giao từ Saudi Arabia có phục hồi hay không. Với thị trường rộng hơn, câu hỏi then chốt là Petroline có sớm hoạt động lại hay sẽ ngừng đủ lâu để tiếp tục siết năng lực xuất khẩu của Saudi Arabia.

Hiện tại, chiến lược của Orlen khá rõ ràng: dùng mua giao ngay và nhà cung cấp thay thế để lấp khoảng trống trước mắt, đồng thời dựa nhiều hơn vào dầu Na Uy nhằm giảm mức độ phơi nhiễm của hệ thống lọc dầu trước một gián đoạn tại duy nhất một khu vực.