Tháng thứ bảy chiến sự Iran: Tehran bác tin muốn hòa bình, Hormuz vẫn bế tắc

Tháng thứ bảy của chiến sự Iran không cho thấy dấu hiệu tiến gần một thỏa thuận, mà ngược lại chứng kiến xung đột mở rộng trên cả mặt trận ngoại giao, hàng hải và năng lượng. Đàm phán về eo biển Hormuz bị đình lại, lực lượng Houthi gia tăng lợi thế tại Biển Đỏ, còn rủi ro đối với hạ tầng dầu khí khu vực đẩy giá năng lượng lên cao. 123

Tehran bác tuyên bố về hòa bình, Trump nêu khả năng “giữ dầu”

Iran bác bỏ khẳng định của Tổng thống Donald Trump rằng Tehran đang khẩn thiết tìm một thỏa thuận hòa bình. Dù vậy, ông Trump vẫn nêu khả năng Mỹ có thể ở lại Iran sau xung đột và “giữ dầu”, đồng thời so sánh ý tưởng này với thỏa thuận dầu mỏ giữa Washington và Venezuela. 6

Nhà Trắng mô tả thỏa thuận Venezuela là trao cho Mỹ quyền kiểm soát đa số đối với hơn 65 tỷ thùng trữ lượng dầu đã được chứng minh của Venezuela. Tuy nhiên, các điều khoản vận hành thực tế của thỏa thuận rộng hơn vẫn chưa rõ ràng theo các thông tin được công bố. 15 Tính đến thời điểm được đề cập, chưa có điều khoản công khai, được xác thực cho một thỏa thuận dầu mỏ tương tự với Iran. 6

Tehran cũng tuyên bố đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-1 do Mỹ sản xuất trên eo biển Hormuz. Đây là tuyên bố từ phía Iran, chưa phải thông tin được xác minh độc lập. 14

Hormuz và Biển Đỏ là tâm điểm chiến lược

Vấn đề then chốt vẫn là khả năng tiếp cận các tuyến hàng hải vận chuyển năng lượng. Eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn nghiêm trọng. Trong khi đó, việc Houthi chiếm Mokha và tiến về các đảo chiến lược dọc Biển Đỏ giúp lực lượng này tăng khả năng đe dọa tuyến Bab el-Mandeb — cửa ngõ phía nam Biển Đỏ — cũng như các phương án xuất khẩu dầu của Saudi Arabia. 3

Các cuộc trao đổi dự kiến do Oman làm trung gian, với Iran và các nước vùng Vịnh bàn về một cơ chế cho Hormuz, đã bị hoãn. Điều này làm biến mất kênh ngoại giao trực tiếp trước mắt nhằm mở lại tuyến đường biển. 214

Các vụ tấn công nhằm vào mục tiêu Saudi Arabia, cùng nguy cơ đóng cửa hoặc gián đoạn hạ tầng năng lượng, làm nỗi lo thiếu hụt nguồn cung thêm nghiêm trọng. Giá dầu thô đã vượt 100 USD/thùng; nhiên liệu tinh chế bị ảnh hưởng mạnh hơn. Các báo cáo ghi nhận giá diesel trung bình tại Mỹ vượt 6 USD/gallon, với các mức đỉnh được trích dẫn là dầu Brent trên 109 USD/thùng và diesel trên 6,23 USD/gallon. 347

Washington không triển khai can thiệp trực tiếp như Saudi Arabia mong muốn, trong khi đóng góp hải quân từ các đồng minh bị hạn chế. Điều đó khiến các nước vùng Vịnh lo ngại chiến sự có thể lan rộng trong lúc các tuyến vận tải biển vẫn bất ổn. Các nguồn cho thấy rõ việc hoãn đàm phán và đà leo thang của Houthi, nhưng không đủ chi tiết để định lượng đầy đủ mức cam kết tàu chiến của từng nước. 23

Dự báo chính trị đầy rủi ro

Ông Trump dự đoán Iran sẽ nhượng bộ và chiến tranh kết thúc ngay sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11, kéo giá nhiên liệu giảm mạnh. 313

Đây là dự báo có rủi ro chính trị lớn. Các báo cáo mô tả lo ngại ngày càng tăng rằng chiến sự cùng giá nhiên liệu cao có thể gây bất lợi cho đảng Cộng hòa. Kết quả thăm dò được dẫn lại — khoảng một phần tư người Mỹ cho rằng cuộc chiến là đáng để tiến hành — cũng cho thấy mức ủng hộ công chúng yếu. 16