Các vụ tấn công ở Vùng Vịnh và sự cố đường ống Saudi Arabia đã đẩy giá dầu tăng thế nào?

Thị trường dầu đã định giá lại rủi ro sau các diễn biến cuối tuần: nguy cơ an ninh mới đối với tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz xuất hiện trong khi một điểm nghẽn xuất khẩu quan trọng của Saudi Arabia vẫn chưa được khắc phục. Vì vậy, nhà giao dịch không chỉ lo tàu bị chậm hành trình, mà còn lo nguồn cung dầu vật chất có thể sụt giảm rõ rệt.

Khi thị trường mở cửa ngày thứ Hai, dầu Brent tăng 3,62 USD, tương đương 3,46%, lên 108,23 USD/thùng. Dầu WTI của Mỹ tăng 3,15 USD, tương đương 3,15%, lên 103,20 USD/thùng. 1

Các vụ tấn công cuối tuần làm rủi ro leo thang

Tại Saudi Arabia, truyền thông nhà nước cho biết một cuộc tấn công do lực lượng Houthi thực hiện đã gây hư hại nhà dân và một nhà thờ Hồi giáo ở tỉnh Jazan. Houthi cũng tuyên bố đã tấn công một căn cứ quân sự của Saudi Arabia ở tỉnh lân cận. 1

Ở eo biển Hormuz — tuyến đường biển có ý nghĩa đặc biệt lớn với dòng chảy dầu mỏ từ Vùng Vịnh ra thị trường quốc tế — Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết một vật thể bay đã đánh trúng một tàu, gây cháy và buộc thủy thủ đoàn phải sơ tán. Iran nói một tàu thương mại của nước này ngoài khơi đã có một người thiệt mạng và bốn người bị thương. 1

Những sự cố này xảy ra sau khi đường ống dầu East-West của Saudi Arabia bị hư hại do máy bay không người lái và vẫn đang đóng cửa. Sự kết hợp đó khiến thị trường cùng lúc phải tính đến hai rủi ro: năng lực xuất khẩu của Saudi Arabia suy giảm và an toàn lưu thông qua Hormuz xấu đi. 1

Vì sao đường ống East-West có vai trò then chốt?

Đường ống East-West từng giúp Saudi Arabia chuyển khoảng 4 triệu thùng dầu/ngày đến cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ, tương đương xấp xỉ 4% nguồn cung dầu toàn cầu. Đây là tuyến thay thế quan trọng, cho phép dầu xuất khẩu đi vòng qua eo biển Hormuz khi khu vực này bị gián đoạn bởi xung đột. 2

Khi đường ống dừng hoạt động, lượng dầu dự trữ ở Yanbu được cho là chỉ đủ duy trì xuất khẩu trong khoảng 5–7 ngày. Saudi Arabia còn có các kho dự trữ nhỏ hơn tại Ai Cập, nhưng chúng không thể bù đắp cho việc mất công suất đường ống nếu sự cố kéo dài. 2

Việc Houthi kiểm soát đảo Perim, nằm gần cửa ngõ Bab el-Mandeb dẫn vào Biển Đỏ, cũng làm gia tăng lo ngại với một nút thắt hàng hải khác. Các tài liệu được cung cấp không xác nhận độc lập con số cụ thể về tỷ trọng nguồn cung toàn cầu có thể bị ảnh hưởng tại Perim, nhưng quyền kiểm soát hòn đảo này rõ ràng làm rủi ro đối với lưu thông ở Biển Đỏ và các chuyến hàng của Saudi Arabia cao hơn. 23

Thời điểm sửa chữa đường ống vẫn chưa rõ. Các nguồn tin đưa ra ước tính từ vài ngày tới 5–6 tuần, trong khi giới chức Saudi Arabia chưa công bố chi tiết mức độ thiệt hại hoặc ngày khởi động lại. 23

Giá dầu đã căng trước khi xảy ra các diễn biến mới

Dầu vốn đã tăng khoảng 8% trong tuần trước và lần đầu vượt 100 USD kể từ tháng 7. Bối cảnh là cuộc chiến kéo dài sáu tháng giữa Mỹ-Israel và Iran đã hạn chế dòng chảy qua Hormuz, làm nguồn cung sẵn có từ Trung Đông thắt chặt hơn. 3

Các vụ việc mới khiến hai “van giảm áp” của thị trường bị suy yếu đồng thời: tuyến xuất khẩu của Saudi Arabia qua đường ống đến Biển Đỏ và kỳ vọng giao thương qua Hormuz có thể sớm bình thường hóa. 12

Cuộc họp Oman bị hoãn nói lên điều gì?

Cuộc họp tại Oman dự kiến bàn về các thỏa thuận hàng hải qua eo biển Hormuz giữa Iran và các quốc gia Vùng Vịnh. Tuy nhiên, cuộc họp đã bị hoãn với lý do “vì lợi ích của đồng thuận”, làm giảm hy vọng về một bước hạ nhiệt trong ngắn hạn. 3

Iran cho biết sẽ không mở lại Hormuz cho đến khi các yêu cầu của nước này đối với Mỹ được đáp ứng. Vì thế, việc hoãn họp đồng nghĩa chưa có ngay một cơ chế vận hành giúp bảo đảm an toàn hoặc khôi phục dòng tàu qua tuyến đường biển này. 3

Sự trì hoãn cho thấy nỗ lực ngoại giao trong tháng 6 chưa tạo ra một cơ chế bền vững để mở lại các tuyến vận tải biển hoặc giảm rủi ro nguồn cung do xung đột. Tài liệu hiện có không đủ cơ sở để xác định chính xác các điều khoản hay nguyên nhân thất bại của thỏa thuận tạm thời khi đó.

Rủi ro giá dầu tiếp theo

Nếu ngoại giao tại Oman không dẫn đến một thỏa thuận vận hành cho tàu thuyền, đồng thời đường ống East-West không được khôi phục sớm, thị trường có thể tiếp tục định giá khả năng thiếu hụt dầu vật chất khi tồn kho ở Yanbu cạn dần. 12

Tony Sycamore, chuyên gia phân tích tại IG, nhận định dầu thô có thể tăng tiếp về vùng 119,48 USD/thùng — mức đỉnh ghi nhận gần tháng 3 — trong kịch bản những điều kiện trên kéo dài. Đây là một kịch bản phân tích, không phải dự báo chắc chắn. 1