Chuyến công du Nga – Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa gì?

Chuyến công du Nga và Pháp từ ngày 7 đến 12/9/2026 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tạo ra kết quả theo hai hướng song song: củng cố quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện lâu đời với Nga, đồng thời đưa khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Pháp vào các dự án có hàm lượng công nghệ, năng lượng sạch, giao thông và không gian vũ trụ. Ý nghĩa lớn hơn của chuyến đi nằm ở thông điệp đối ngoại: Việt Nam chủ động làm sâu sắc quan hệ với các đối tác có lập trường địa chính trị khác nhau, trong khi tiếp tục mở rộng tiếp xúc với Mỹ, Liên Hợp Quốc và Canada. 161

Nga: củng cố các lĩnh vực hợp tác truyền thống và thiết thực

Tại Moskva, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Vladimir Putin ra tuyên bố chung về việc tiếp tục tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nga trong giai đoạn mới. Trọng tâm hợp tác gồm điện hạt nhân, dầu khí, năng lượng, giao thông – đường sắt, nghiên cứu khoa học và công nghệ. Đây là các lĩnh vực Nga có năng lực hợp tác truyền thống, còn Việt Nam cần thêm lựa chọn thực chất cho an ninh năng lượng và phát triển công nghiệp. 164

Pháp: chuyển trọng tâm sang công nghệ, năng lượng và hàng không – vũ trụ

Trong cuộc hội đàm với Tổng thống Emmanuel Macron, hai bên tái khẳng định quyết tâm triển khai hiệu quả Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Pháp. Điểm đáng chú ý là khoa học – công nghệ được xác định là một trụ cột hợp tác quan trọng, bên cạnh năng lượng và hàng không – vũ trụ. 136

Pháp cũng nhấn mạnh Việt Nam là một đối tác quan trọng trong chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Paris. Điều này giúp đặt các dự án song phương vào bối cảnh rộng hơn: kết nối giữa châu Âu, Đông Nam Á và vai trò trung tâm của ASEAN. 7

Các bên đã ký chín thỏa thuận hoặc văn kiện hợp tác về y tế, an ninh dân sự, vệ tinh quan sát Trái Đất, khoáng sản thiết yếu và đất hiếm, quản lý nước, hạ tầng đường sắt, hàng không và vận tải. Sự tham gia của Airbus, Thales và Alstom cho thấy chuyến thăm không chỉ mang ý nghĩa nghi thức, mà còn hướng tới hợp tác thương mại, kỹ thuật và chuyển giao công nghệ. 1

Không gian vũ trụ trở thành một hướng hợp tác mới

Tại Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ quốc tế ở Paris, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất mạng lưới “Không gian vì phát triển và khả năng chống chịu”. Cách tiếp cận này gắn hợp tác vệ tinh và quan sát Trái Đất với những nhu cầu cụ thể như phòng chống thiên tai, thích ứng khí hậu, quản lý nguồn nước, nông nghiệp, quy hoạch hạ tầng và chuyển đổi số. 10

Vì vậy, không gian vũ trụ không chỉ là lĩnh vực công nghệ cao mang tính biểu tượng. Nếu được triển khai thành dự án cụ thể, đây có thể là công cụ phục vụ dữ liệu, quản trị rủi ro và nâng cấp năng lực công nghệ.

Giá trị chiến lược: đa dạng hóa lựa chọn phát triển

Pháp có thể là đối tác phương Tây quan trọng của Việt Nam về chuyển dịch năng lượng, hiện đại hóa lưới điện và đường sắt, hàng không – vũ trụ, cũng như chuyên môn hạt nhân dân sự. Trong khi đó, Nga tiếp tục là đối tác tiềm năng trong năng lượng truyền thống, dầu khí và hợp tác hạt nhân. Giá trị thực tiễn của việc mở rộng hợp tác với cả hai bên là đa dạng hóa nguồn công nghệ, vốn, chuyên môn và đối tác, thay vì phụ thuộc vào một nguồn duy nhất. 46

Chuyến thăm cũng kết nối hợp tác song phương với mục tiêu rộng hơn của Việt Nam: duy trì vai trò trung tâm của ASEAN, tăng liên kết kinh tế với châu Âu và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng. 713

Thông điệp đối ngoại: độc lập, tự chủ và cân bằng quan hệ

Việc thăm Nga và Pháp liên tiếp, trong bối cảnh hai nước có những định vị địa chính trị rất khác nhau, cho thấy nỗ lực duy trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ của Hà Nội. Cách tiếp cận này thường được diễn đạt bằng hình ảnh “ngoại giao cây tre”: kiên định về lợi ích cốt lõi nhưng linh hoạt trong cách thức hợp tác.

Thông điệp ấy đặc biệt đáng chú ý khi kinh tế Việt Nam phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và đang đối mặt với bất định thương mại. Mở rộng thị trường, nguồn đầu tư và các quan hệ đối tác chiến lược là một cách tăng khả năng chống chịu cho nền kinh tế. 111

Bước tiếp theo và điều cần theo dõi

Reuters cho biết Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được dự kiến phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc trong tuần bắt đầu từ ngày 21/9, sau đó có kế hoạch thăm Canada sau chuyến đi Mỹ. Đây là các kế hoạch được nêu ở thời điểm đó, không phải hoạt động đã hoàn tất. 1

Nếu được triển khai, chuỗi hoạt động này sẽ tiếp tục nhấn mạnh định hướng của Việt Nam: phát triển quan hệ thực chất với Nga, châu Âu, Bắc Mỹ và các thể chế đa phương, mà không đứng hẳn về một khối cường quốc nào. 114

Tuy nhiên, ý nghĩa lâu dài của chuyến công du sẽ phụ thuộc vào bước thực hiện sau đó: nguồn vốn, điều kiện chuyển giao công nghệ, tác động của các biện pháp trừng phạt và kiểm soát xuất khẩu, cũng như việc các sáng kiến về hạt nhân, đường sắt, vệ tinh và khoáng sản thiết yếu có trở thành dự án được tài trợ hay không.