Saudi Arabia tạm dừng đường ống dầu Đông–Tây sau vụ drone xuất phát từ Iraq

Saudi Arabia cho biết một vụ tấn công bằng drone xuất phát từ lãnh thổ Iraq đã đánh trúng đường ống dầu Đông–Tây, khiến có người bị thương và gây thiệt hại cơ sở hạ tầng ở các khu vực Riyadh và Madinah. Nước này đã tạm thời dừng vận hành tuyến ống như biện pháp phòng ngừa. 1217

Điều gì đã xảy ra?

Bộ Ngoại giao Saudi Arabia cho biết nhiều drone từ Iraq đã nhắm vào đường ống Đông–Tây hôm thứ Năm. Theo tuyên bố, các đòn tấn công gây thương tích và thiệt hại vật chất tại Riyadh và Madinah. Một nguồn tin từ Bộ Năng lượng Saudi Arabia nói tuyến ống được tạm dừng để đề phòng rủi ro. 1217

Đường ống Đông–Tây đặc biệt quan trọng vì vận chuyển dầu xuyên qua lãnh thổ Saudi Arabia tới bờ Biển Đỏ, tạo một lối xuất khẩu có thể tránh các gián đoạn quanh eo biển Hormuz. Reuters mô tả đây là một trong những tuyến đã góp phần giảm tình trạng ùn tắc ở eo biển này. 17

Drone được phóng từ đâu, và ai chịu trách nhiệm?

Iraq xác nhận các vụ tấn công được phóng từ lãnh thổ nước này. Giới chức Iraq cho biết địa điểm phóng nằm ở tỉnh Maysan, gần biên giới Iran. Thủ tướng Ali al-Zaidi đã ra lệnh điều tra Bộ chỉ huy tác chiến Maysan và cách chức chỉ huy đơn vị này. 48

Tuy nhiên, việc xác định nơi phóng không đồng nghĩa đã xác định được lực lượng thực hiện. Saudi Arabia nói drone xuất phát từ Iraq, nơi có các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn hoạt động; các bản tin cũng nhắc đến những cáo buộc trước đây của Riyadh đối với các nhóm này. Dù vậy, Saudi Arabia và Iraq chưa công khai nêu tên một nhóm chịu trách nhiệm, và chưa có tổ chức nào nhận thực hiện vụ tấn công trong các thông tin được xem xét. 1712

Vì sao Saudi Arabia tạm hoãn trả đũa?

Saudi Arabia cho biết ban đầu sẽ không trả đũa sau đề nghị từ Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi. Cách tiếp cận này tạo thời gian để Baghdad điều tra và xử lý những người liên quan, trong khi Riyadh khẳng định vẫn có quyền thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ an ninh, lãnh thổ, cơ sở hạ tầng và người dân của mình. 141

Iraq đã công khai lên án vụ việc, nhấn mạnh không chấp nhận việc lãnh thổ hay không phận nước mình bị dùng làm bệ phóng cho các cuộc tấn công nhằm vào quốc gia khác.

Phản ứng trong khu vực

Vụ tấn công vấp phải sự lên án từ nhiều chính phủ và tổ chức Arab, Hồi giáo. Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) và Liên đoàn Thế giới Hồi giáo bày tỏ đoàn kết với Saudi Arabia. GCC gọi đây là sự leo thang nguy hiểm, đe dọa an ninh, lãnh thổ và các cơ sở trọng yếu của Saudi Arabia.

Các bản tin cũng ghi nhận lời lên án từ Pakistan, Ai Cập, Iraq, Jordan, Syria, Oman, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Qatar, Kuwait, Bahrain và Palestine. Liên đoàn Arab mô tả việc nhắm vào hạ tầng Saudi Arabia là hành vi xâm phạm chủ quyền của nước này và trái với các nguyên tắc của luật pháp quốc tế. 18

Việc tạm dừng tuyến ống có ý nghĩa gì?

Việc ngừng vận hành tạm thời chưa tự nó cho thấy năng lực xuất khẩu dầu bị suy giảm lâu dài. Nhưng sự việc làm nổi bật tính dễ tổn thương của hạ tầng được xây dựng để duy trì một lựa chọn thay thế khi các tuyến hàng hải gặp sức ép. Giá trị chiến lược của đường ống Đông–Tây nằm ở khả năng đưa dầu đi qua lãnh thổ Saudi Arabia, thay vì phải đi qua eo biển Hormuz. 17

Các dữ kiện được xác nhận hiện vẫn hẹp hơn nhiều suy đoán xoay quanh vụ việc: thông tin nguồn cho thấy có thương tích, thiệt hại, việc dừng tuyến ống tạm thời và cuộc điều tra của Iraq. Tuy nhiên, chúng chưa xác lập trách nhiệm của một nhóm dân quân cụ thể, cũng không chứng minh mối liên hệ trực tiếp với mọi diễn biến ngoại giao hoặc an ninh khác trong khu vực.