Cháy nổ lần hai tại kho đạn EMCO ở Bulgaria trong hơn một tháng

Vụ cháy nổ thứ hai tại một kho đạn của EMCO xảy ra trong đêm 11 rạng sáng 12/9/2026, gần Gorni Varpishte/Tsareva Livada thuộc vùng Gabrovo, miền trung Bulgaria. Sự việc diễn ra chỉ hơn một tháng sau một vụ tương tự tại cơ sở khác của EMCO gần Belitsa. Không có người chết hoặc bị thương, song nguyên nhân vẫn chưa được xác nhận; giới chức Bulgaria đang xem xét các khả năng như phóng hỏa, phá hoại và sự can dự từ bên ngoài. 1267

Diễn biến tại kho đạn thứ hai

• Đám cháy bùng lên tại một trong tổng số 11 nhà kho của khu cơ sở, sau đó lan sang hai kho kề bên, khiến đạn dược được lưu trữ phát nổ. 7
• EMCO cho biết kho có chứa đạn dược và thuốc súng. Nhân viên bảo vệ đã rời khu vực an toàn. Nhà chức trách nói không có nguy cơ tức thời đối với người dân lân cận, tài sản khác hay khu rừng xung quanh. 26
• Nguồn gây cháy và trách nhiệm đối với sự việc chưa được công bố chính thức. Bộ Nội vụ Bulgaria cho biết đang xem xét khả năng phá hoại và mối liên hệ với vụ cháy hồi tháng 8; điều tra viên cũng không loại trừ yếu tố từ bên ngoài. 12

Vụ nổ ngày 10/8 gần Belitsa

Ngày 10/8, một vụ cháy kèm các tiếng nổ đã xảy ra tại cơ sở đạn dược khác của EMCO gần làng Belitsa, thuộc khu tự quản Tryavna. Đầu tháng 9, vụ này vẫn đang được điều tra; cơ quan an ninh quốc gia Bulgaria đã tham gia và ít nhất 11 nhân chứng đã được lấy lời khai. 4

Sau đó, các đơn vị quân đội đã rà phá đạn chưa nổ và mảnh vỡ quanh hiện trường. Theo các thông tin được công bố, họ phát hiện 53 quả đạn chưa nổ cùng khoảng 1.070 kg mảnh kim loại. 3

Việc một cơ sở EMCO khác xảy ra cháy nổ chỉ sau 33 ngày là lý do chính khiến sự cố mới không chỉ được nhìn như một tai nạn công nghiệp thông thường. 27

Vì sao lo ngại phá hoại tăng lên, nhưng chưa thể kết luận

Các sự cố diễn ra trong bối cảnh châu Âu ghi nhận nhiều vụ cháy, nổ và gián đoạn bị nghi ngờ nhắm vào cơ sở hoặc chuỗi cung ứng quốc phòng, đặc biệt là những hoạt động có liên quan đến hỗ trợ Ukraine. Tuy nhiên, các bằng chứng công khai hiện có chưa cho thấy vụ cháy mới nhất tại EMCO là một phần của mô hình đó, cũng chưa chứng minh có sự tham gia của một nhà nước nào.

EMCO do nhà buôn vũ khí Emilian Gebrev điều hành. Trước đây, công tố viên Bulgaria từng cáo buộc các đặc vụ Nga đã nhắm vào ông Gebrev và các cơ sở của ông; Sofia liên hệ vụ đầu độc bị nghi ngờ nhằm vào Gebrev năm 2015 với GRU, cơ quan tình báo quân sự Nga. 28

Năm 2024, Bulgaria ban hành lệnh bắt giữ đối với sáu công dân Nga bị cáo buộc liên quan đến việc phá hủy các kho của EMCO trong giai đoạn 2011–2020, nơi cất giữ đạn dược dự kiến xuất khẩu sang Ukraine và Georgia. Công tố viên khi đó nói có cơ sở hợp lý để nhận thấy mối liên hệ giữa các vụ nổ này, vụ đầu độc Gebrev năm 2015 và các vụ nổ kho đạn Vrbětice tại CH Séc năm 2014. 2

Moscow đã bác bỏ các cáo buộc này. 2

Đánh giá hiện tại

Những gì đã biết cho thấy lý do để cảnh giác cao hơn, chứ chưa phải là kết luận quy kết trách nhiệm. Hai sự cố tại cơ sở đạn dược EMCO trong hơn một tháng, tiền sử công ty từng bị cho là mục tiêu tấn công và các vụ việc cũ chưa được giải quyết tạo ra nghi vấn phá hoại có cơ sở. Tuy vậy, cả điều tra viên lẫn chính phủ Bulgaria chưa công khai xác nhận đây là vụ phóng hỏa, chưa chỉ ra thủ phạm và cũng chưa chứng minh được mối liên hệ với Nga trong vụ cháy tháng 9. Chính khoảng trống về kết luận đó đã làm gia tăng lo ngại rằng ngành công nghiệp vũ khí Bulgaria có thể đang bị nhắm mục tiêu có chủ đích. 124