Trump nói Houthis đã liên hệ để tránh xung đột với Mỹ

Donald Trump cho biết trong chuyến thăm Dublin ngày 12/9 rằng phong trào Houthis ở Yemen đã liên hệ với Washington để nói họ không muốn xung đột với Mỹ. “Houthis đã gọi cho chúng tôi và họ không muốn chiến đấu với chúng tôi,” ông nói với phóng viên, đồng thời cho biết họ không muốn Mỹ “truy đuổi” mình. Đây là thông tin do Trump thuật lại; chưa có xác nhận công khai ngay lập tức từ phía Houthis. 2

Vì sao phát biểu này đáng chú ý?

Tuyên bố của Trump xuất hiện đúng lúc Houthis mở đợt tiến công nhanh dọc bờ Biển Đỏ của Yemen. Các nguồn tin từ chính phủ Yemen nói với Reuters rằng lực lượng này đã đến đảo Perim, còn gọi là Mayun, tại eo Bab el-Mandeb, sau khi tiến dọc ven biển; đồng thời họ đã tới thị trấn Dhubab ở bờ đối diện. Việc kiểm soát các vị trí quanh Perim và Dhubab sẽ giúp Houthis tăng khả năng đe dọa lưu thông qua tuyến biển hẹp nối Biển Đỏ với Vịnh Aden. 17

Bab el-Mandeb là một điểm nghẽn hàng hải quan trọng của thế giới: một đoạn đường biển hẹp mà lượng lớn tàu thương mại và tàu chở năng lượng phải đi qua. Reuters cho biết ưu thế của Houthis tại đây có thể khiến các nước sản xuất dầu vùng Vịnh bị cô lập hơn khỏi những tuyến vận tải chủ chốt, trong bối cảnh nhóm này đã tuyên bố phong tỏa đường biển đối với Saudi Arabia.

Saudi Arabia đứng trước rủi ro mới với xuất khẩu dầu

Saudi Arabia đã phải phụ thuộc nhiều hơn vào tuyến xuất khẩu qua Biển Đỏ khi hoạt động hàng hải quanh eo Hormuz bị gián đoạn. Tuy nhiên, Reuters đưa tin tuyến đường ống Đông–Tây của Saudi Arabia — vốn giúp giảm bớt nút thắt tại Hormuz — đã phải tạm dừng sau một vụ tấn công bằng máy bay không người lái từ Iraq. 17

Vì vậy, bước tiến của Houthis về phía Bab el-Mandeb tạo áp lực lên đầu còn lại của tuyến thay thế cho xuất khẩu dầu Saudi Arabia. Reuters nhận định chiến dịch này có thể mang lại cho Iran đòn bẩy đối với cả hai hành lang vận chuyển dầu chủ yếu của khu vực. 18

Trump không chấp thuận không kích trực tiếp

Theo ba nguồn tin am hiểu sự việc được Reuters dẫn lời, Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đã đề nghị Trump hỗ trợ quân sự chống Houthis trong ít nhất hai cuộc điện đàm. Các nguồn tin nói Trump không đồng ý để Mỹ thực hiện các đợt không kích trực tiếp. Thay vào đó, Washington thông báo sẽ hỗ trợ Riyadh chia sẻ tình báo và xác định mục tiêu. 1

Cách tiếp cận này khiến Mỹ chưa can dự quân sự trực tiếp, trong khi Trump công khai mô tả thông điệp từ Houthis là dấu hiệu cho thấy vẫn có thể tránh một cuộc đối đầu giữa hai bên.

Trump nói gì về Iran, Hormuz và giá dầu?

Tại Dublin, Trump nói ông kỳ vọng cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc “rất sớm”, song cũng gợi ý việc này có thể xảy ra sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11. Ông nói Iran từng ở rất gần khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân và Mỹ sẽ không cho phép điều đó xảy ra. Trong các phát biểu được tường thuật từ chuyến đi, Trump cũng cho rằng tình hình ở eo Hormuz sẽ “ổn thỏa” và dự báo giá dầu sẽ đi xuống.

Đó là các dự báo và đánh giá chính trị của Trump, không phải một thời hạn đã được xác nhận cho việc chấm dứt chiến sự hay khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải.

Đàm phán về Hormuz có tiến triển, nhưng chưa ngã ngũ

Iran và Oman đã thảo luận một khuôn khổ theo từng giai đoạn nhằm quản lý luồng tàu qua eo Hormuz, nơi phần lớn giao thông hàng hải đã bị đình trệ trong nhiều tháng. Theo AP, nội dung trao đổi gồm đề xuất lập hành lang vận tải chung tạm thời và công việc rà phá thủy lôi.

Đầu tháng 9, Iran nói đàm phán về một tuyến đi lại an toàn tạm thời đã bước vào giai đoạn cuối. Giới chức Iran cũng dự kiến trao đổi rộng hơn với các ngoại trưởng vùng Vịnh về an ninh và vận tải biển. 11

Hai cuộc khủng hoảng song song ở Hormuz và Bab el-Mandeb cho thấy điều cốt lõi phía sau phát biểu của Trump: ngay cả khi Houthis thực sự muốn tránh giao chiến với Mỹ, rủi ro đối với vận tải biển khu vực, xuất khẩu dầu của Saudi Arabia và dòng chảy năng lượng toàn cầu vẫn chưa biến mất.