Vì sao nhổ răng ở hàm dưới có thể làm khó điều trị phẫu thuật chỉnh hàm sau này?

Điều này thường được nói trong bối cảnh bệnh nhân đang tăng trưởng có sai lệch xương hạng III — chẳng hạn hàm dưới tương đối nhô ra trước so với hàm trên. Lý do là nhổ răng ở hàm dưới để điều trị “ngụy trang” có thể dịch chuyển răng cửa dưới theo hướng ngược với hướng cần thiết khi sau này chuẩn bị cho phẫu thuật chỉnh hàm. Khi đó, chỉnh nha trước mổ phải tháo bỏ sự bù trừ này rồi mới có thể đặt hai hàm vào tương quan phù hợp.18

Bù trừ răng ban đầu che lấp sai lệch xương

Ở ca hạng III, răng cửa dưới thường có xu hướng ngả vào trong/ra sau (retrocline). Đây là một dạng bù trừ tự nhiên của răng: nó có thể làm giảm cắn ngược phía trước, nên nhìn khớp cắn có vẻ ít chênh lệch hơn mức sai lệch thực sự của xương hàm.1

Nhổ răng hàm dưới có thể làm bù trừ nặng hơn

Khi nhổ răng hàm nhỏ ở hàm dưới rồi đóng khoảng, khối răng trước thường được kéo lùi. Răng cửa dưới vì vậy có thể lùi thêm hoặc ngả vào trong nhiều hơn. Cắn ngược có thể giảm về mặt răng, nhưng nền tảng sai lệch xương không được giải quyết.8

Nói cách khác, phương án này đôi khi hữu ích cho điều trị ngụy trang, nhưng có thể không thuận lợi nếu bệnh nhân về sau cần phẫu thuật chỉnh hàm.

Phẫu thuật chỉnh hàm cần “giải bù” trước mổ

Mục tiêu của chỉnh nha trước phẫu thuật không phải là làm khớp cắn trông đẹp nhất ngay trước ngày mổ. Mục tiêu là đặt răng ở vị trí hợp lý so với xương hàm của chính nó, để sau khi di chuyển hàm bằng phẫu thuật, các răng có thể cắn khít ổn định.

Với hạng III, răng cửa dưới thường cần được dựng thẳng hơn hoặc đưa ra trước tương đối so với xương hàm dưới. Việc này chủ động làm tăng cắn ngược trước mổ, qua đó bộc lộ đúng mức độ chênh lệch xương và tạo điều kiện cho mức chỉnh xương cần thiết.18

Vì sao đã nhổ và đóng khoảng thì giải bù khó hơn?

Sau khi khoảng nhổ ở hàm dưới đã được đóng, muốn giải bù có thể phải đưa răng trước ra trước trở lại trong một cung răng đã ngắn đi. Điều này có thể đòi hỏi mở lại khoảng hoặc thực hiện các di chuyển răng phức tạp hơn.8

Khả năng đưa răng cửa ra trước cũng không phải vô hạn. Xương ổ răng bao quanh chân răng, đặc biệt ở vùng mỏng, có thể giới hạn mức di chuyển an toàn; di chuyển quá mức có thể đi kèm nguy cơ khuyết hổng xương quanh răng và vấn đề nha chu.28

Nếu giải bù không đầy đủ, phần bù trừ răng còn lại có thể hạn chế mức độ chỉnh hàm mà phẫu thuật viên có thể thực hiện trong khi vẫn duy trì khớp cắn sau mổ phù hợp.13

Không phải quy tắc cấm nhổ răng trong mọi trường hợp

Câu “không nhổ răng hàm dưới ở bệnh nhân đang tăng trưởng” nên được hiểu là một nguyên tắc thận trọng khi lập kế hoạch dài hạn, chứ không phải chống chỉ định tuyệt đối. Quyết định nhổ răng vẫn phụ thuộc vào kiểu sai lệch xương, mức độ chen chúc, độ nghiêng răng cửa dự kiến và kế hoạch điều trị/phẫu thuật. Trong một số kế hoạch phẫu thuật chỉnh hàm, nhổ răng vẫn có thể là lựa chọn phù hợp.8

Việc đánh giá này cần dựa trên khám lâm sàng, phim sọ nghiêng và theo dõi tăng trưởng bởi bác sĩ chỉnh nha, đồng thời phối hợp với phẫu thuật viên hàm mặt nếu có khả năng cần phẫu thuật sau này.