Pháp, Italy và Đức muốn EU điều tra biện pháp tự vệ với hóa chất nhập khẩu

Pháp, Italy và nhiều khả năng Đức đang chuẩn bị đề nghị Liên minh châu Âu (EU) mở điều tra để áp dụng biện pháp tự vệ thương mại đối với một số mặt hàng hóa chất và nhựa nhập khẩu. Ba nhóm sản phẩm được nhắc đến là hạt nhựa PET dùng cho bao bì, nhựa epoxy và sợi thủy tinh. Đây mới là đề nghị điều tra, không phải hạn ngạch hay mức thuế đã có hiệu lực. 9

Ba sản phẩm có thể bị xem xét

Các đề nghị dự kiến tập trung vào những đầu vào quan trọng của sản xuất công nghiệp:

• PET (polyethylene terephthalate): loại hạt nhựa được dùng phổ biến trong bao bì.
• Nhựa epoxy: nguyên liệu hóa chất có mặt trong nhiều chuỗi cung ứng công nghiệp.
• Sợi thủy tinh: vật liệu gia cường cho nhiều sản phẩm chế tạo.

Nếu được kích hoạt, biện pháp tự vệ thường có thể được thiết kế dưới dạng hạn ngạch thuế quan: một lượng hàng nhất định được nhập theo cơ chế thuế thông thường, còn lượng vượt hạn ngạch sẽ chịu thuế bổ sung. Theo hướng dẫn của EU, hạn ngạch thông thường không được thấp hơn mức nhập khẩu bình quân của ba năm đại diện gần nhất có số liệu. 29

Điểm khác biệt lớn: tự vệ không chỉ nhắm vào một nước

Thuế chống bán phá giá và biện pháp tự vệ đều là công cụ phòng vệ thương mại, nhưng cơ sở áp dụng rất khác nhau.

Thuế chống bán phá giá được đưa ra sau khi điều tra xác định hàng hóa từ các quốc gia hoặc nhà sản xuất được nêu tên bị bán phá giá và gây thiệt hại cho ngành sản xuất EU. Đây là biện pháp có mục tiêu cụ thể. EU đã áp thuế chống bán phá giá với nhựa epoxy từ Trung Quốc, Đài Loan và Thái Lan; đồng thời áp thuế với sợi thủy tinh filament liên tục từ Ai Cập, Bahrain và Thái Lan. 47

Trong khi đó, biện pháp tự vệ tập trung vào tình trạng hàng nhập khẩu tăng vọt gây thiệt hại, thay vì kết luận một bên nào đó có hành vi định giá không công bằng. Vì vậy, biện pháp này có thể áp dụng rộng cho các đối tác thương mại, kể cả những nước không bị cáo buộc bán phá giá. Reuters cho biết các nhà cung cấp từ Nhật Bản và Canada, dù có hiệp định thương mại tự do với EU, cũng có thể bị ảnh hưởng. 9

Chính phạm vi rộng này khiến công cụ tự vệ nhạy cảm hơn về mặt chính trị: nó có thể hạn chế thương mại với cả những đối tác không bị xác định là cạnh tranh không lành mạnh.

Vì sao ngành hóa chất châu Âu muốn được bảo vệ mạnh hơn?

Đề xuất xuất hiện khi ngành hóa chất châu Âu chịu áp lực kéo dài. Ủy ban châu Âu xác định ba vấn đề cốt lõi là chi phí năng lượng cao, cạnh tranh toàn cầu không công bằng và nhu cầu yếu. Kế hoạch hành động của cơ quan này cũng đề xuất biện pháp giảm rủi ro đóng cửa công suất sản xuất, đồng thời duy trì sân chơi cạnh tranh bình đẳng. 6

Sức ép đặc biệt lớn ở lĩnh vực hóa dầu. Một tài liệu của Hội đồng Liên minh châu Âu cảnh báo rằng nếu không có hành động chung để khôi phục năng lực cạnh tranh, khoảng 20 nhà máy cracking hơi có thể phải đóng cửa trước năm 2035; hơn 50.000 việc làm gắn với các nhà máy này có thể biến mất. 3

Reuters cũng ghi nhận các nhà sản xuất châu Âu đang đối mặt lượng nhập khẩu tăng lên, trong bối cảnh Trung Quốc dẫn đầu làn sóng mở rộng công suất hóa chất toàn cầu. Chi phí sản xuất cao và cơ sở vật chất già cỗi làm suy yếu vị thế của khu vực. 9

Các ước tính về số nhà máy đóng cửa hoặc việc làm bị mất có thể khác nhau tùy phương pháp tính và nguồn dữ liệu. Trong tài liệu được cung cấp, cảnh báo chính thức rõ nhất là kịch bản khoảng 20 nhà máy cracking hơi và hơn 50.000 việc làm liên quan chịu rủi ro sau năm 2035 — không phải một dự báo đã được chốt cho toàn bộ ngành chế tạo. 3

Lập trường của Pháp, Italy và Đức

Ba nước không hoàn toàn theo cùng một chương trình công nghiệp, nhưng đang xích lại gần nhau trong việc ủng hộ điều tra các ngành được chọn.

• Pháp về nguyên tắc ủng hộ xem xét biện pháp tự vệ đối với một số hóa chất và nhựa, do ngành này đang gặp khó khăn đáng kể. 9
• Italy muốn xem xét các hóa chất được sử dụng trong chuỗi cung ứng quốc phòng, ô tô, năng lượng, đóng tàu và hạ tầng. 9
• Đức cho biết về nguyên tắc là cởi mở, trong lúc ngành hóa chất chuẩn bị đề nghị điều tra; quyết định cuối cùng của Berlin sẽ phụ thuộc vào kết luận của Ủy ban châu Âu. 9

Sự tham gia của Đức đặc biệt đáng chú ý vì nước này lâu nay thường thận trọng với các rào cản thương mại. Cuộc thảo luận hiện nay cho thấy các nền kinh tế lớn của EU đang quan ngại hơn về năng lực cạnh tranh công nghiệp và mức độ phụ thuộc vào đầu vào nhập khẩu.

Vì sao EU hiếm khi dùng biện pháp tự vệ?

Trong bộ công cụ phòng vệ thương mại, EU từ trước đến nay sử dụng nhiều hơn các vụ việc chống bán phá giá hoặc chống trợ cấp theo từng nước. Biện pháp tự vệ ít phổ biến vì đây là phản ứng tạm thời, áp dụng cho cả một ngành hàng khi nhập khẩu tăng mạnh và có thể ảnh hưởng đến các đối tác không bị cáo buộc bán phá giá. 9

Tuy nhiên, cách tiếp cận này đang được xem xét lại khi EU đối diện thâm hụt thương mại hàng hóa ngày càng lớn với Trung Quốc và lo ngại hàng hóa bị chuyển hướng sang thị trường châu Âu. Reuters cho biết thâm hụt thương mại hàng hóa của EU với Trung Quốc vào khoảng 1 tỷ euro mỗi ngày; các nhóm doanh nghiệp Đức cũng kêu gọi hành động mạnh hơn trước những méo mó thị trường. 9

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Đề nghị từ Pháp, Italy hoặc Đức sẽ không tự động tạo ra hạn ngạch. Ủy ban châu Âu cần mở điều tra và đánh giá liệu các điều kiện pháp lý để áp dụng biện pháp tự vệ có được đáp ứng hay không.

Nếu EU đi đến biện pháp cuối cùng, các chính phủ thành viên phải ủng hộ theo quy tắc biểu quyết áp dụng. Reuters cho biết quyết định cần đa số đủ điều kiện: ít nhất 15 quốc gia thành viên, đại diện tối thiểu 65% dân số EU. 9

Với bên mua hàng và nhà cung cấp, tác động trước mắt là sự bất định chứ chưa phải thay đổi thuế quan tức thì. Đề xuất này có thể mở đầu cho cách quản lý nhập khẩu rộng hơn đối với các đầu vào hóa chất chiến lược, nhưng vẫn còn phụ thuộc vào bằng chứng điều tra của Ủy ban châu Âu, sự ủng hộ của các nước thành viên và các ràng buộc của luật thương mại EU.