HBM khan hiếm đang trở thành nút thắt của chip AI Trung Quốc

HBM (high-bandwidth memory, bộ nhớ băng thông cao) là loại bộ nhớ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong các bộ tăng tốc AI: nó giúp chip xử lý lượng dữ liệu rất lớn cho huấn luyện và suy luận mô hình. Vì vậy, thiếu HBM không chỉ là chuyện giá linh kiện tăng; đây là nút thắt trực tiếp đối với số chip AI mà các công ty Trung Quốc có thể sản xuất và giao cho khách hàng.

Với Trung Quốc, sức ép này mạnh hơn do Mỹ đã áp dụng các biện pháp kiểm soát HBM tiên tiến từ tháng 12/2024. Quy định bao gồm HBM có xuất xứ Mỹ và một số HBM sản xuất ở nước ngoài thuộc phạm vi Quy tắc Sản phẩm Trực tiếp Nước ngoài (FDP); một số yêu cầu có mốc tuân thủ từ ngày 31/12/2024. 12 Reuters cho biết các nhà sản xuất chip Trung Quốc ngày càng dựa vào kênh thị trường xám để tìm nguồn hàng sau khi kiểm soát được siết chặt, và loại HBM này thường có chi phí cao hơn. 4

Giá chip AI đã tăng ra sao?

• Huawei được cho là đã nâng giá tham chiếu của card tăng tốc Ascend 950DT lên trên 250.000 NDT (khoảng 37.255 USD). Mức này cao hơn 20%–50% so với báo giá gửi khách hàng hai tháng trước đó, tùy điều khoản hợp đồng. 34
• Cambricon được cho là đã tăng giá tham chiếu chip thế hệ mới, tạm gọi là 690, thêm 20%–30%. Các nguồn được cung cấp không nêu mức giá tuyệt đối đáng tin cậy bằng NDT cho sản phẩm này. 52
• Reuters cho biết Huawei, Cambricon, MetaX và Iluvatar CoreX đã tăng giá đối với các bộ xử lý AI hiện tại hoặc đang lên kế hoạch, trong bối cảnh chi phí HBM leo thang và nguồn hàng thắt chặt. 34

Điểm đáng chú ý là Ascend 950DT không chỉ tăng giá vì một con chip logic. Đây là card tích hợp bộ xử lý AI, bộ nhớ và các thành phần khác; khi HBM trở nên khan hiếm hoặc đắt đỏ, giá của cả card tăng tốc bị đội lên. 3

Các số liệu trong nguồn hiện có chưa đủ để xác nhận giá hiện tại hoặc tỷ lệ tăng giá cụ thể của Huawei Ascend 950PR và 910C. Tương tự, chưa có bằng chứng đáng tin cậy để khẳng định Iluvatar đã dành một tỷ trọng hay sản lượng giao hàng xác định cho ByteDance. Những chi tiết này nên được xem là chưa được kiểm chứng trong phạm vi thông tin đã cung cấp.

Không chỉ đắt hơn, chip còn khó giao hơn

Tác động lớn nhất nằm ở khâu phân bổ và khả năng đáp ứng đơn hàng. Huawei từng dự kiến giao khoảng 750.000 chip 950PR trong năm 2026. Các mẫu thử đã được gửi tới khách hàng vào tháng 1; sản xuất hàng loạt được dự kiến bắt đầu vào tháng kế tiếp và các chuyến giao hàng quy mô đầy đủ dự kiến rơi vào nửa cuối năm 2026. 7

Với dòng Ascend 950 rộng hơn, nguồn cung chỉ được kỳ vọng cải thiện rõ khi các hệ thống siêu cụm bắt đầu được giao ở quy mô lớn. Trước giai đoạn tăng tốc sản xuất đó, tình trạng hạn chế nguồn cung vẫn được dự báo kéo dài. 6

Nói cách khác, các nhà sản xuất Trung Quốc phải quyết định ai được nhận chip trước trong khi số lượng HBM và sản lượng card hoàn chỉnh đều bị giới hạn. Điều này có thể khiến khách hàng đám mây và doanh nghiệp AI phải chờ lâu hơn, trả giá cao hơn hoặc điều chỉnh kế hoạch triển khai hạ tầng.

Vì sao đây là trở ngại cho nỗ lực thay Nvidia?

Việc thay thế Nvidia không đơn thuần là thiết kế được GPU hoặc bộ tăng tốc AI tương đương. Một hệ thống AI còn cần bộ nhớ đủ nhanh, đủ nhiều và có thể mua với chi phí hợp lý. Khi HBM đắt hơn và thiếu hơn, chip nội địa Trung Quốc sẽ:

1. Có giá thành cao hơn, làm tăng tổng chi phí xây dựng hạ tầng AI;
2. Khó giao với sản lượng lớn, ngay cả khi thiết kế chip logic đã sẵn sàng;
3. Kém lợi thế kinh tế hơn đối với các công ty điện toán đám mây đang cân nhắc thay thế sản phẩm Nvidia. 234

Việc phải dùng nguồn cung phi chính thức hoặc không theo kênh thông thường có thể làm bất lợi này nặng hơn do chi phí mua vào cao. Tuy nhiên, các tài liệu được cung cấp không định lượng được khối lượng giao dịch qua các kênh đó hoặc mức chênh giá cụ thể.

Hàn Quốc hưởng lợi ngắn hạn, nhưng động lực tự chủ của Trung Quốc tăng lên

Sự khan hiếm kéo dài có thể giúp các nhà sản xuất bộ nhớ Hàn Quốc duy trì quyền lực định giá. SK Hynix được xác định là nhà cung cấp HBM chủ lực cho Nvidia, đồng thời dẫn đầu thị trường HBM với 57% thị phần theo Counterpoint, cho thấy công suất bộ nhớ của Hàn Quốc vẫn giữ vị trí trung tâm trong chuỗi cung ứng AI toàn cầu. 5

Tuy nhiên, về dài hạn, tình trạng này cũng tạo động lực mạnh để khách hàng Trung Quốc tìm cách chứng nhận và sử dụng bộ nhớ nội địa, song song với chip tăng tốc nội địa. Vì thế, khan hiếm HBM có thể củng cố vị thế và biên lợi nhuận của các hãng Hàn Quốc trong ngắn hạn, nhưng lại thúc đẩy Trung Quốc đầu tư quyết liệt hơn vào năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực bộ nhớ.

Tình trạng thiếu HBM có thể kéo dài bao lâu?

Chưa có đủ căn cứ trong các nguồn được cung cấp để đưa ra một dự báo thời điểm kết thúc cụ thể cho riêng tình trạng thiếu HBM. Dù vậy, bức tranh chung không cho thấy đây là vấn đề ngắn hạn: nhu cầu AI vẫn vượt nguồn cung, và Chủ tịch SK Group Chey Tae-won nhận định tình trạng thiếu wafer chip trên toàn cầu có thể kéo dài đến năm 2030. Đây không phải dự báo chính xác cho HBM, nhưng cho thấy áp lực đối với năng lực sản xuất bộ nhớ có thể còn tồn tại nhiều năm khi hạ tầng AI mở rộng nhanh hơn công suất mới. 5

Vì vậy, trong giai đoạn trước mắt, HBM sẽ tiếp tục là một yếu tố quyết định cả giá bán lẫn thứ tự phân bổ chip AI tại Trung Quốc — và là giới hạn thực tế đối với tốc độ thay thế Nvidia bằng giải pháp nội địa.