Ukraine tập kích sâu vào Nga, Moscow đáp trả: Điều gì xảy ra trong đợt không kích 9–10/9?

Đợt tập kích ngày 9–10/9 cho thấy cả Ukraine và Nga tiếp tục mở rộng chiến dịch dùng máy bay không người lái (UAV) tầm xa, thay vì tiến gần đến một lệnh ngừng bắn. Các diễn biến này cũng trùng với những cuộc tiếp xúc do Mỹ làm trung gian nhưng chưa đem lại đột phá công khai; vì vậy, chúng phản ánh sức ép quân sự và chính trị nhiều hơn là dấu hiệu về một thỏa thuận sắp đạt được. 1

Ukraine tuyên bố đánh vào Novorossiysk và tàu Admiral Essen

Ukraine cho biết đã tiến hành một chiến dịch tập kích sâu phối hợp nhằm vào hạ tầng tại căn cứ hải quân Nga ở Novorossiysk, trên Biển Đen, cùng khinh hạm Admiral Essen — tàu có thể mang tên lửa hành trình Kalibr. Theo tuyên bố của phía Ukraine, đòn đánh gây cháy phần kiến trúc thượng tầng trên boong tàu. 2

Giới chức khu vực của Nga nói cuộc tấn công rộng hơn đã làm 4 người thiệt mạng, trong đó có một trẻ em, và 29 người bị thương. Ukraine cũng tuyên bố gây thiệt hại cho tàu quân sự cùng hạ tầng cảng và dầu mỏ. Tuy nhiên, chưa có đủ xác nhận độc lập về tuyên bố liên quan đến “13 tàu thuộc hạm đội bóng tối”, cũng như mức độ thiệt hại cụ thể đối với các tàu chiến. 2

Vì sao Novorossiysk là mục tiêu quan trọng?

Sau nhiều đợt Ukraine tấn công Crimea do Nga kiểm soát, Nga đã chuyển phần lớn hoạt động của Hạm đội Biển Đen sang Novorossiysk. Việc nhắm vào căn cứ, các tàu có khả năng phóng Kalibr và hạ tầng xuất khẩu – năng lượng có thể nhằm làm suy giảm năng lực Nga phóng tên lửa Kalibr, đồng thời gia tăng chi phí quân sự và kinh tế để Moscow duy trì chiến tranh. Một đòn tập kích của Ukraine hồi tháng 8 trước đó đã làm hư hại các bến ngũ cốc và căn cứ tại đây. 3

Đòn đánh xa hơn 3.000 km ở vùng Yamal

Lực lượng Ukraine cho biết họ đã tấn công các cơ sở khí ngưng tụ gần Novy Urengoy, cách Ukraine hơn 3.000 km. Đây được mô tả là đòn đánh sâu nhất của Ukraine kể từ đầu chiến tranh, vượt qua mốc khoảng cách trước đó vào tháng 7. 4

Thống đốc khu vực Nga xác nhận xảy ra hỏa hoạn tại một cơ sở công nghiệp và cho biết không có thương vong, nhưng không công bố tên địa điểm. Phía Ukraine xác định mục tiêu là hạ tầng khí ngưng tụ có liên hệ với tập đoàn Gazprom. 4

Tác động vật chất tức thời chưa rõ. Dù vậy, ý nghĩa chiến lược của vụ việc nằm ở việc Ukraine cho thấy vùng lõi sản xuất khí đốt ở Bắc Cực của Nga không còn nằm ngoài tầm với. Đòn đánh này nối dài chiến dịch Ukraine nhằm gây gián đoạn mạng lưới dầu mỏ, lọc dầu, xử lý khí, xuất khẩu và hậu cần quân sự của Nga ở sâu phía sau chiến tuyến. 4

Nga đánh cửa khẩu Ukraine–Moldova

Ở chiều ngược lại, UAV Shahed của Nga đánh trúng cửa khẩu Starokozache thuộc tỉnh Odesa, gần biên giới Moldova, khiến 2 dân thường thiệt mạng và 3 người bị thương. Cửa khẩu bị đóng sau khi hạ tầng bị hư hại; trong số người bị thương có một tài xế Moldova. 5

Đây phù hợp với mô hình tấn công rộng hơn của Nga nhằm vào các tuyến giao thương và hậu cần của Ukraine ở gần biên giới phía tây — những khu vực cách xa tiền tuyến nhưng có ý nghĩa đối với hoạt động kinh tế và vận tải của Ukraine. 5

Cần thận trọng với các con số thương vong ở Kyiv

Tuyên bố cụ thể về 1 người chết và 14 người bị thương ở Kyiv không được các nguồn mạnh nhất trong dữ liệu này hậu thuẫn. Reuters đưa tin cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa của Nga vào Kyiv ngày 8/9 đã khiến 5 người thiệt mạng, sau một quãng tạm ngừng ngắn trong thời gian các đặc phái viên hòa bình Mỹ thăm thành phố. 1

Các tổng số thương vong thường thay đổi theo thời điểm cập nhật và có thể đang nói về những đợt tấn công hoặc mốc báo cáo khác nhau.

Liên hệ với các cuộc tiếp xúc do Mỹ thúc đẩy

Các vụ tấn công diễn ra khi các đặc phái viên Mỹ tìm cách khôi phục đàm phán với Moscow và Kyiv, nhưng thông tin công khai không cho thấy một bước tiến thực chất. Việc Nga nối lại tập kích ngay sau chuyến thăm của các đặc phái viên cho thấy ngoại giao chưa tạo ra được dù chỉ một khoảng lặng bền vững. 1

Bế tắc chính trị cốt lõi vẫn là yêu cầu của Moscow về việc chấm dứt viện trợ quân sự Mỹ cho Kyiv. Điều này sẽ làm suy yếu khả năng phòng thủ và năng lực tiến hành các đòn đánh sâu của Ukraine. Vì thế, Kyiv khó chấp nhận điều kiện này nếu không có bảo đảm an ninh đáng tin cậy và một lệnh ngừng bắn có cơ chế thực thi. Các đợt tấn công tiếp diễn cũng củng cố đánh giá của Tổng thống Volodymyr Zelensky rằng xung đột có thể kéo dài qua mùa đông, dù đây vẫn là dự báo chứ chưa phải kết luận chắc chắn.