Lạm phát Trung Quốc tăng, nhưng chưa phải dấu hiệu tiêu dùng phục hồi

Số liệu lạm phát tháng 8 của Trung Quốc cải thiện về bề ngoài, nhưng cơ cấu phía sau các con số mới là điều đáng chú ý. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 0,8% so với cùng kỳ, cao hơn mức 0,5% của tháng 7 và đúng như dự báo. Trong khi đó, chỉ số giá sản xuất (PPI) — thước đo giá bán tại cổng nhà máy — tăng 3,8%, nhanh hơn mức 3,5% tháng trước và vượt dự báo đồng thuận 3,6% trong khảo sát của Reuters. 7

Tuy nhiên, diễn biến này chủ yếu phản ánh một cú đẩy chi phí từ bên ngoài, thay vì cho thấy sức mua trong nước đang phục hồi bền vững.

CPI và PPI tăng nhanh hơn dự báo ra sao?

Cả hai chỉ số giá chủ chốt đều tăng tốc trong tháng 8:

• CPI: tăng 0,8% so với cùng kỳ, khớp dự báo và cao hơn mức tăng 0,5% của tháng 7. 7
• PPI: tăng 3,8% so với cùng kỳ, cao hơn dự báo 3,6% và mức 3,5% của tháng 7. 7

Đà tăng này đảo chiều phần nào so với tháng 7, khi CPI chỉ tăng 0,5% và PPI tăng 3,5%; cả hai số liệu khi đó đều thấp hơn kỳ vọng của các nhà kinh tế. 3

Năng lượng là động lực chính của đà tăng giá

Giá năng lượng cao là yếu tố dẫn dắt. Rủi ro gián đoạn nguồn cung liên quan đến chiến sự ở Trung Đông cùng những gián đoạn hàng hải đã giữ giá năng lượng ở mức cao. Điều này làm tăng chi phí của doanh nghiệp sản xuất, rồi lan tỏa một phần sang giá tiêu dùng. 7

PPI nhạy cảm đặc biệt với dạng cú sốc này, bởi năng lượng là đầu vào của hầu hết chuỗi cung ứng công nghiệp. Chi phí hàng hóa toàn cầu tăng và nhu cầu mạnh từ lĩnh vực sản xuất công nghệ cao cũng góp phần nâng lạm phát giá sản xuất. 9

Nói cách khác, lạm phát toàn phần tăng vì năng lượng không đồng nghĩa người dân đang chi tiêu mạnh hơn. Trái lại, giá đầu vào cao có thể làm tăng gánh nặng đối với hộ gia đình lẫn doanh nghiệp ngay cả khi sức cầu nội địa còn yếu.

Chưa có bằng chứng về một đợt phục hồi tiêu dùng diện rộng

Các báo cáo về số liệu tháng 8 vẫn đánh giá nhu cầu trong nước là trầm lắng. 7 Vì vậy, CPI tăng không nên được hiểu là bằng chứng rõ ràng rằng các hộ gia đình Trung Quốc đã tự tin mở hầu bao trở lại trên diện rộng.

Dữ liệu tháng 7 đã cho thấy đà tăng trưởng yếu: lạm phát tiêu dùng rơi xuống mức thấp nhất trong sáu tháng, trong khi chi tiêu nội địa được mô tả là suy yếu khi tác động của cú sốc dầu mỏ trước đó dần hạ nhiệt. 2 Tháng 8, sức ép giá năng lượng quay lại đẩy các chỉ số giá lên, nhưng không giải quyết được vấn đề cốt lõi là tiêu dùng chưa mạnh.

Xuất khẩu nâng đỡ tăng trưởng, trong khi chi tiêu hộ gia đình tụt lại

Nền kinh tế Trung Quốc tiếp tục vận hành theo hai nhịp khác nhau. Trước khi số liệu thương mại được công bố, khảo sát của Reuters dự báo xuất khẩu tháng 8 có thể tăng 25% so với cùng kỳ, nhanh hơn mức 23,9% của tháng 7. Nhu cầu từ bên ngoài được xem là lực đỡ quan trọng cho tăng trưởng trong bối cảnh tiêu dùng nội địa yếu và thị trường bất động sản suy giảm. 17

Dữ liệu hoạt động tháng 7 cũng củng cố bức tranh này: sản lượng công nghiệp chỉ tăng 4,5% so với cùng kỳ, thấp hơn dự báo. Reuters nhận định nền kinh tế vẫn phải dựa vào xuất khẩu để bù đắp cho tiêu dùng và đầu tư chậm chạp.

Sản xuất phục vụ xuất khẩu có thể duy trì sản lượng và việc làm, nhưng không tự động chuyển thành niềm tin tài chính hay mức chi tiêu mạnh hơn của các hộ gia đình. Đó là khác biệt then chốt giữa tăng trưởng nhờ ngoại nhu và một đợt phục hồi cân bằng hơn từ nội lực.

Bài toán chính sách khó hơn cho Bắc Kinh

Năng lượng đắt đỏ đặt nhà hoạch định chính sách vào thế khó: vừa làm lạm phát đo được tăng lên, vừa nâng chi phí hoạt động của doanh nghiệp, trong lúc nhu cầu trong nước còn mềm yếu. Nếu giá năng lượng tiếp tục neo cao, thu nhập thực của người dân và biên lợi nhuận doanh nghiệp có thể bị bào mòn, thay vì tạo ra một vòng lạm phát lành mạnh do cầu tăng.

Bắc Kinh vì thế phải cân bằng giữa hỗ trợ tiêu dùng và khôi phục niềm tin, với việc tránh chỉ dựa thêm vào mở rộng công nghiệp. Đồng thời, chính quyền còn phải xử lý những rủi ro từ thị trường bất động sản yếu và triển vọng nhu cầu nước ngoài khó đoán. Xuất khẩu mạnh có thể giảm áp lực tăng trưởng trong ngắn hạn, nhưng cũng khiến triển vọng dễ tổn thương hơn trước căng thẳng thương mại và thay đổi nhu cầu ở các thị trường bên ngoài. 17

Vì vậy, số liệu tháng 8 phù hợp hơn với cách diễn giải về một đợt lạm phát tăng do chi phí hơn là dấu hiệu xoay chuyển dứt khoát của kinh tế nội địa Trung Quốc. Một sự phục hồi thuyết phục hơn sẽ cần chi tiêu hộ gia đình cải thiện bền vững, chứ không chỉ là giá năng lượng và hàng hóa tăng cao.