Đài Loan công bố kế hoạch đầu tư thêm 20 tỷ USD vào Mỹ: Ai đứng sau và có liên quan gì tới TSMC?

Bộ trưởng Kinh tế Đài Loan Kung Ming-hsin ngày 2/9 cho biết các doanh nghiệp Đài Loan dự kiến rót thêm 20 tỷ USD vào Mỹ. Động lực chính là nhu cầu tăng mạnh đối với ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), chất bán dẫn, chuỗi cung ứng liên quan và máy chủ AI. 2457

Điểm quan trọng là đây là ước tính về các kế hoạch đầu tư mà Bộ Kinh tế Đài Loan nhận diện sau khi phái đoàn của hòn đảo dự hội nghị SelectUSA Investment Summit vào tháng 5, chứ không phải danh sách các hợp đồng đã hoàn tất, công bố theo từng công ty. SelectUSA là sự kiện xúc tiến đầu tư do Mỹ tổ chức. 2457

Đã xác định những gì, và chưa công bố những gì?

• Ông Kung đưa ra thông tin này tại lễ khai mạc gian hàng Mỹ ở triển lãm SEMICON Taiwan. 35
• Bộ Kinh tế cho biết nguồn vốn chủ yếu sẽ đến từ các công ty bán dẫn, nhà cung ứng của họ và doanh nghiệp liên quan đến máy chủ AI. 7
• Thông báo không nêu tên từng doanh nghiệp, dự án, địa điểm, tiến độ hay cơ cấu phân bổ vốn đầu tư. 23
• Một số tường thuật mô tả 20 tỷ USD là kế hoạch của các doanh nghiệp ngoài TSMC, nhưng cũng không nêu cụ thể tên những công ty đó. 6

Tách biệt với kế hoạch 265 tỷ USD của TSMC

Khoản 20 tỷ USD này không phải là phần bổ sung vào kế hoạch của TSMC tại Arizona. TSMC trước đó đã công bố đầu tư thêm 100 tỷ USD, nâng tổng mức đầu tư dự kiến của hãng tại Mỹ lên 265 tỷ USD. 1

Vì vậy, không nên gộp nhầm 20 tỷ USD mới công bố vào con số 265 tỷ USD của TSMC. Tuy nhiên, cả hai dòng vốn đều phù hợp với mục tiêu của Mỹ trong khuôn khổ CHIPS Act: mở rộng năng lực sản xuất bán dẫn tiên tiến và các chuỗi cung ứng đi kèm ngay tại Mỹ.

Các kế hoạch này cũng nằm trong bối cảnh thỏa thuận kinh tế rộng hơn giữa Washington và Đài Bắc: Đài Loan đồng ý tăng đầu tư vào Mỹ để đổi lấy mức thuế xuất khẩu của Mỹ thấp hơn, dù vẫn còn những bất định xoay quanh cơ chế này. 1

Ý nghĩa chiến lược trong quan hệ Mỹ – Đài Loan

Thông báo cho thấy hợp tác công nghệ và an ninh giữa Mỹ với Đài Loan vẫn rất chặt chẽ, dù hai bên không có quan hệ ngoại giao chính thức. Đài Loan tự quản, trong khi Trung Quốc tuyên bố hòn đảo này là lãnh thổ của mình; vì thế, hợp tác bán dẫn đã trở thành một liên kết thực chất đặc biệt quan trọng giữa Đài Bắc và Washington.

Bill Frauenhofer, quan chức Bộ Thương mại Mỹ phụ trách đầu tư và đổi mới trong lĩnh vực bán dẫn, hoan nghênh thông báo. Ông xem đây là dấu hiệu cho thấy hai bên cùng cam kết xây dựng chuỗi cung ứng bán dẫn và điện tử an toàn, có khả năng chống chịu và giàu đổi mới. 23

Bối cảnh trước chỉ trích của Tổng thống Trump

Tổng thống Donald Trump từng chỉ trích Đài Loan “đánh cắp” hoạt động kinh doanh bán dẫn của Mỹ. Đài Loan cho rằng nhận định này không công bằng, lập luận rằng ngành chip của họ được xây dựng bằng vốn đầu tư và chuyên môn của chính mình. Dù vậy, Đài Loan vẫn ủng hộ việc các doanh nghiệp mở rộng sản xuất và đầu tư tại Mỹ.

Trong bối cảnh đó, kế hoạch 20 tỷ USD vừa mang động lực thương mại — đáp ứng nhu cầu AI — vừa có ý nghĩa chính trị: cho thấy ngành công nghiệp Đài Loan đang góp phần gia tăng năng lực sản xuất tại Mỹ, thay vì chỉ dịch chuyển hoạt động kinh doanh ra khỏi Mỹ. 12